واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2114
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
به‌کاربرید به‌جای: مدت گرمامیری
اصطلاحی عام برای توصیف روش‌های تاریخ‌گذاری فلوئوری و اورانیمی و نیتروژنی
به‌کاربرید به‌جای: نسل فرزندی اول
به‌کاربرید به‌جای: نسل فرزندی دوم
Fabaceae, Leguminosae
تیره‌ای از باقلاسانان با 650 سرده و 12000 گونه که دارای پراکنش جهانی هستند و برگ‌های آنها گوشواره (stipule) دارد و اغلب مرکب است و گل‌هایشان معمولاً دارای تقارن دوطرفه و میوه‌ها به‌صورت نیام است؛ گیاهان خوراکی مهمی مانند سویا و باقلا و لوبیا در این تیره قرار دارند
راسته‌ای از دولپه‌ای‌ها با چهار تیره و 754 سرده و بیش از 20000 گونه که حدود 95 درصد آنها در باقلائیان قرار دارند
fabric filter, bag filter
وسیله‌ای الیافی، معمولاً از پارچه‌ یا نمد، که گرد و غبار را از گازهای خروجی صنایع جدا می‌کند
کاشتینه‌ای که برای یک جایگاه خاص به‌طور ویژه و براساس سفارش ساخته می‌شود
fabrication attack
حمله‌ای که در آن یک طرف غیرمجاز اطلاعات جعلی وارد سامانه می‌کند
ترکی که در رویۀ جوش یا بر روی تاج مهره‌ها درجهت موازی یا عمود بر راستای جوشکاری به ‌وجود می‌آید
face orientation, facing
وضعیت قرار گرفتن سر و به‌تبع آن صورت نسبت به راستای بدن
face reinforcement
گردۀ جوش در طرفی از اتصال که جوشکاری بر روی آن انجام گرفته است
زنگ‌زدگی سطح فلزی که با لایۀ محافظتی نامناسب پوشانده شده است
face validity
درجۀ منطقی بودن یک اندازه یا وسیلۀ اندازه‌گیری در بازبینی ظاهری
face velocity, superficial velocity
بردار سرعت گاز عمود بر سطح مقطع برخورد
facial
مربوط‌ به صورت یا به سمت صورت
یک‌سوفلجی در یک ‌سوی صورت
facial region
ناحیه‌ای که قسمت‌های مختلف صورت مثل کاسۀ چشم و گونه و بینی و چانه و لب را در بر می‌گیرد
facial surface
سطحی از دندان که به سمت صورت یا دهلیز دهان قرار دارد متـ . سطح دهلیزی vestibular surface
ظاهر و ویژگی‌های یک واحد سنگی که شرایط تشکیل آن را نشان می‌دهد
facilitated diffusion, uniport, carrier membrane diffusion
نوعی ترابرد غیرفعال که در آن مولکول‌ها از خلال غشاهای زیستی، مانند غشای یاخته، به‌کمک ناقل عبور می‌کنند
facilitation strategy
راهبردی که به‌منظور آماده‌ شدن برای گفت‌وگوی جاری و مدیریت آن به کار ‌رود
تسهیلاتی ویژه برای پاسخ‌گویی به نیازهای خاص مهمانان توان‌خواه (معلول)
سوزنی که دو مسیر واگرا را به هم متصل می‌کند
facioplegia, facial paralysis
فلج اعصاب صورت
fact sheet/ factsheet
برگه‌ای حاوی نکات کلیدی و خلاصه‌ای از اطلاعات دربارۀ موضوعی خاص که عموماً به قصد اطلاع مخاطبان تهیه می‌شود
factitious disorder
تولید عمدی علائم یا نشانه‌های جسمی یا روانی یا تظاهر به داشتن آنها که در آن هدف فرد اتخاذ نقش بیمار است بدون انگیزه‌های بیرونی نظیر نفع مادی یا شانه خالی کردن از مسئولیت‌های قانونی
چندجمله‌ای یا عددی که چندجمله‌ای یا عدد مفروضی بر آن بخش‌پذیر باشد
factor analysis
روشی چندمتغیره برای تحلیل رابطۀ میان مجموعۀ بزرگی از اقلام یا شاخص‌ها برای تعیین عامل‌ها یا بعد فضای زمینه‌ای داده‌ها
factorial design
طرحی که در آن در هر بار تکرار آزمایش، تمام ترکیب‌های ممکن سطح‌های عامل بررسی می‌شوند