واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2114
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
سامانه‌ای که در صورت خرابی منبع توان و مدارهای واپایش و سازه‌های دیگر مانع از به خطر افتادن جان کاربران سامانه یا افراد پیرامون آن و دیگر تجهیزات میشود
ویژگی سامانه‌ای که علی‌رغم بروز خرابی، وقفه‌ای در عملکرد آن روی نمی‌دهد و فقط کارایی آن کاهش می‌یابد
حوضه‌ای کافتی که گسترش آن برای تشکیل یک اقیانوس متوقف شده است متـ . کافت متروک abandoned rift
failed state, failing state
دولتی که توانایی انجام وظایف خود را ندارد
ریل‌بندی که کارایی خود را از دست داده است متـ . تراورس فرسوده
failure 1
از دست رفتن قابلیت سامانه یا دستگاه برای انجام کار مورد نظر
ناتوانی در کارکرد درست و مناسب و رضایت‌بخش
بازی کردن مطابق قوانین و بدون تقلب متـ . بازی منصفانه
سازۀ فرعی آئرودینامیکی که برای کاهش پسار طراحی می‌شود
fairlead/ fairleader, lead
سامانه‌ای متشکل از یک یا چند غلتک که عبور طناب را به‌سمت معینی هدایت و تسهیل می‌کند
آستینه‌ای متشکل از دو نیم‌مخروط که از آن به‌عنوان کلاهک پروانه استفاده می‌شود و باعث تسهیل حرکت آب در اطراف پروانه می‌شود
fairwater, propeller cap, fairwater cone, fairwater cap
سرپوشی مخروطی که برای تسهیل جریان آب در اطراف پروانه بر روی مهرۀ پروانه بسته می‌شود
fairway buoy, mid-channel buoy
شناوه‌/ بویه‌ای که روگاه را در آبراه مشخص می‌کند متـ . بویۀ روگاه
سرعت مجاز حرکت در روگاه
fairway, mid-channel
بخشی از آب‌های ناوش‌پذیر در رودخانه‌ها و بین بنادر و ورودی بنادر که علامت‌گذاری شده است
fairy cake
نگاه کنید به: cup cake
نوعی خودیابی با بهره‌گیری از تجارب دینی و شرکت در مناسک و اجتماعات مذهبی متـ . بهبود ایمان‌مدار
هواگردی که نقش هواپیمای تهاجمی دشمن را در تمرین پدافند هوایی بر ‌عهده دارد
1. اقلیت منسجم و افراطی در داخل حزب فاشیست اسپانیا که در دهۀ 1930 پا گرفت 2. عضو حزب فالانژ
شکل اسپانیایی فاشیسم که در دهۀ 1930 پدید آمد
Falangist 1, Falange 2
فردی که گرایش‌های افراطی دارد
falangist 2
مربوط به فالانژیسم
falcate
ویژگی بخش یا اندامی در گیاهان با دو لبۀ تیز و تقریباً موازی که در یک وجه خمیده شده‌ باشند و در نقطه‌ای به‌ هم برسند متـ . داسی‌شکل falciform
به‌کاربرید به‌جای: داسی
گونه‌ای از تیرۀ شاهینیان و راستۀ شاهین‌سانان که تمام سر آن خاکستری و دمش گوه‌ای‌ و کوتاه است
تیره‌ای از راستۀ شاهین‌سانان با جثۀ کوچک تا متوسط و پاهای قوی و منقار انحنا‌دار که شکارگر و روزفعال است
پرندگانی شکاری با بدن قوی و فشرده و سر بزرگ و کروی و گردن قوی که در بعضی گونه‌ها بسیار کوتاه است
بادی که براثر چگالی زیاد و دمای کم هوا در فروشیب شتاب می‌گیرد
fall-over protective structures, FOPS
سازه‌ای که از راننده در برابر سقوط اشیایی مانند درخت و تنه و سنگ محافظت می‌کند
falling action
کنشی که در پی نقطۀ اوج می‌آید و به سمت پایان نمایش پیش می‌رود