واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4788
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
به‌کاربرید به‌جای: نیم‌پیل کالومل
نوعی الکترود مرجع بر پایۀ جیوه‌ـ جیوه‌کلرید (کالومل) با پتانسیل مشخص که در مطالعات برق‌شیمیایی/ الکتروشیمیایی و خوردگی برای اندازه‌گیری پتانسیل الکتریکی دیگر الکترودها به‌ کار می‌رود متـ . الکترود کالومل calomel electrode
caloric deficit
هرگونه نارسایی که به دریافت کم انرژی در قیاس با انرژی مصرفی یک فرد منجر ‌شود
caloric density, energy density
انرژی موجود در غذا برحسب کالری یا ژول در واحد وزن غذا
calorie reduction
کاهش میزان کالری مصرفی یک فرد
calorimeter
دستگاهی برای اندازه‌گیری مقدار گرمای تولیدشده در فرایندهایی مانند واکنش‌های شیمیایی یا تغییر حالت یا تشکیل محلول * مصوب فرهنگستان اول
calorimetry
اندازه‌گیری مقدار گرمای مبادله‌شده، در فرایندهایی نظیر واکنش‌های شیمیایی و تغییر حالت ماده
calorising/ calorizing
ایجاد پوشش محافظ با استفاده از پودر آلومینیم بر روی سازه‌های آهنی و فولادی با حرارت‌دهی
Calotropis
سرده‌ای از استبرقیان شیرابه‌دار که در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌رویند؛ گل‌های آنها معطر است و در برخی از کشورهای جنوب شرقی آسیا از آنها دسته‌‌گل درست می‌کنند
نوعی وام‌گیری که در آن سازه‌های واژه یا عبارت وام‌گرفته‌شده در زبان وام‌گیرنده یک‌به‌یک ترجمه و برای هریک معادلی برگزیده می‌شود
calve down, calve
زایمان گاو
فاصلۀ زمانی میان دو زایمان گاو
calvus
کومه‌ای‌بارایی که در آن چند برجستگی در جهت فوقانی وجود دارد و به‌تدریج شکل کومه‌ای خود را از دست می‌دهد
تیره‌ای از برگ‌بوسانان، به شکل درختچه و با برگ‌های ساده و متقابل، که پرچم‌ها و گلبرگ‌هایشان بر روی نهنجی فنجانی‌شکل قرار گرفته است
سرده‌ای از گل‌شرابیان با دو گونۀ درختچه‌ای کوتاه و زینتی با پوست معطر و گل‌هایی با بوی شیرین که بومی امریکای شمالی هستند؛ این گیاهان دارای برگ‌هایی ساده با حاشیه‌ای صاف و آرایشی متقابل هستند و گلبرگ‌های آنـها ارغوانی- قهوه‌ای تا قـرمز ماگنولیا‌مانند و همسان با کاسبرگ‌هاست؛ نهنج میوه‌دار آنها گلابی یا تخم‌مرغی است و تعداد زیادی فندقۀ تکدانه‌ای خشک دارد
مجموعۀ کاسبرگ‌های یک گل * مصوب فرهنگستان اول
calyx splitting
عارضه‌ای که در گیاهان باعث شکافته شدن کاسۀ گل می‌شود
خودرو مجهز به دوربین مخفی که از آن در عملیات مراقبت و تعقیب نامحسوس استفاده میشود
پیستونی که بدنۀ آن تقریباً به‌شکل بیضی ماشین‌کاری‌شده است و براثر انبساط حرارتی به ‌شکل دایره درمی‌آید تا تماس کامل‌تری با بدنۀ سیلندر داشته باشد
camber 1
انحراف چرخ به درون یا بیرون نسبت به محور قائم آن
camber 2
انحنای مقطع ماهیوار از لبۀ حمله تا لبۀ فرار
camber angle
زاویۀ انحراف به درون یا بیرون چرخ در بخش فوقانی، نسبت به محور قائم آن، که برحسب درجه بیان می‌شود
camber thrust
نیروی جانبی ناشی از غلتش تایر در حالت کجی، که به نیروی کناری تولید‌شده از تایر افزوده یا از آن کاسته می‌شود متـ . نیروی رانش ‌کجی
مربوط به بن‌لاد
cambiata, nota cambiata
پیکره‌ای چهارنتی که نت‌های اول و چهارم آن با بخش مقابل فاصلۀ ملایم ‌می‌سازند و نت‌های دوم و سوم آن به فاصلۀ سوم از هم نقش نت‌های گذر یا گریز یا پهلویی را ایفا می‌کنند
فرایند تشکیل بن‌لاد در گیاهان آوندی
بافتی که به موازات محور طولی گیاه قرار دارد و منشأ رشد ثانوی یا قطری گیاه است
نوار لاستیکی خام با مقاطع ازپیش‌تعیین‌شده و طول متغیر، برای روکش‌کاری تایر
Camelidae
تیره‌ای از راستۀ زوج‌سم‌سانان که جثه‌ای متوسط تا بزرگ دارند با گردن بلند و لاغر و سر کوچک و باریک؛ این جانوران پوزه دارند و لب بالایشان دارای یک شکاف است
Camellia
سرده‌ای درختچه‌ای یا درختی همیشه‌سبز از چائیان با حدود 120 گونۀ پراکنده در شرق آسیا؛ برگ‌های آنها براق و تخم‌مرغی است و گل‌هایشان در حالت خودرو پنج تا هفت گلبرگ دارد که تعداد زیادی پرچم زرد را در بر گرفته‌اند و کاسبرگ‌هایشان هم‌زمان با شکوفایی گلبرگ‌ها میریزد