واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 6594
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
callus 1
بافت پارانشیمی (paranchyma) که در نتیجۀ ترمیم زخم روی گیاه و همچنین یاخته‏های تمایزنیافته در کشت مصنوعی تولید می‏شود
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
callus 2
fracture callus
حوزه موضوعی: اَرتاپزشکی
تودۀ پینه‏ای که از لایه‏های زایندۀ پایه و پیوندک ایجاد می‏شود
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
callus culture
نوعی کشت درون‏شیشه‏ای که در آن یاخته‏های پینۀ گیاه را در محیط خاص کشت می‏دهند
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
تولید یاخته‏های پارانشیمیِ (paranchyma) نامتمایز در کشت بافت
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
تودۀ خاکی که قلمه‏ها را در آن قرار می‏دهند تا محل زخم ترمیم یابد و پینه تولید شود
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
اتاقی با شرایط گرم و مرطوب که گیاهان پیوندخورده را در آن قرار می‏دهند تا محل پیوند، پینه‏زایی کند و جوش بخورد
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
بادی با سرعت کمتر از 0/5 متر بر ثانیه
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نواری از عرض جغرافیایی که عموماً در آن بادها ضعیف و متغیرند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
مراکز کمربندهای پرفشار جنبِ‌حارّه‌ای بر روی اقیانوس‌ها در نیمکرۀ شمالی که بادهای متغیر و ضعیف و آرامه‏ها در آنها می‌وزند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
calms of capricorn
مراکز کمربندهای پرفشار جنبِ‌حارّه‌ای بر روی اقیانوس‌ها در نیمکرۀ جنوبی که بادهای متغیر و ضعیف و آرامه‏ها در آنها می‌وزند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نگاه کنید به: نیم‌پیل کالومل
حوزه موضوعی: خوردگی، شیمی
نوعی الکترود مرجع بر پایۀ جیوه‌ـ جیوه‌کلرید (کالومل) با پتانسیل مشخص که در مطالعات برق‌شیمیایی/ الکتروشیمیایی و خوردگی برای اندازه‌گیری پتانسیل الکتریکی دیگر الکترودها به‌ کار می‌رود متـ . الکترود کالومل calomel electrode
حوزه موضوعی: خوردگی، شیمی
caloric deficit
هرگونه نارسایی که به دریافت کم انرژی در قیاس با انرژی مصرفی یک فرد منجر ‌شود
حوزه موضوعی: تغذیه
caloric density, energy density
انرژی موجود در غذا برحسب کالری یا ژول در واحد وزن غذا
حوزه موضوعی: تغذیه
caloric expenditure
energy expenditure
حوزه موضوعی: تغذیه
caloric requirement
energy requirement
حوزه موضوعی: تغذیه
calorie reduction
کاهش میزان کالری مصرفی یک فرد
حوزه موضوعی: تغذیه
calorific value, heating value
مقدار گرمایی که از احتراق هر واحد جرم سوخت حاصل می‌شود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
calorific value, heating value, HV 1
شمار واحدهای گرمایی‌ای که از سوختن واحد جرم یک سوخت به ‌دست می‌آید
حوزه موضوعی: شیمی
calorimeter
دستگاهی برای اندازه‏گیری مقدار گرمای تولیدشده در فرایندهایی مانند واکنش‌های شیمیایی یا تغییر حالت یا تشکیل محلول * مصوب فرهنگستان اول
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ‏
calorimetry
اندازه‏گیری مقدار گرمای مبادله‏شده، در فرایندهایی نظیر واکنش‌های شیمیایی و تغییر حالت ماده
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ‏
calorising/ calorizing
ایجاد پوشش محافظ با استفاده از پودر آلومینیم بر روی سازه‌های آهنی و فولادی با حرارت‌دهی
حوزه موضوعی: خوردگی
calorizing
calorising
حوزه موضوعی: خوردگی
Calotropis
سرده‌ای از استبرقیان شیرابه‌دار که در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌رویند؛ گل‌های آنها معطر است و در برخی از کشورهای جنوب شرقی آسیا از آنها دسته‌‌گل درست می‌کنند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نوعی وام‏گیری که در آن سازه‏های واژه یا عبارت وام‏گرفته‏شده در زبان وام‏گیرنده یک‌به‏یک ترجمه و برای هریک معادلی برگزیده می‌شود
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
calve
calve down
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
calve down, calve
زایمان گاو
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
فاصلۀ زمانی میان دو زایمان گاو
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
calvus
کومه‏ای‏بارایی که در آن چند برجستگی در جهت فوقانی وجود دارد و به‌تدریج شکل کومه‏ای خود را از دست می‏دهد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ