واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4788
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
ویژگی بخشی از گیاه که زودتر از معمول می‌ریزد
Caelum, Cae, Chisel
صورت فلکی کوچک و کم‌نوری در آسمان جنوبی (southern sky) بین دو صورت فلکی نهر و کبوتر
caernarvon arch 1
نگاه کنید به: shoulder arch 1
caernarvon arch 2
نگاه کنید به: shoulder arch 2
Caesalpinaceae
تیره‌ای از باقلاسانان، به شکل درخت و درختچه، با گل‌های نامنظم و به‌ندرت منظم و ده پرچم مجزا
میان‌وعده‌ای شامل شیرینی یا نان و کره و مربا همراه با قهوه
محلی برای عرضۀ چای و نوشیدنی‌های معمولی دیگر به مشتریان که غالباًً در مکان‌های پررفت‌وآمد دایر می‌شود
cafeteria service, counter service 2
شیوه‌ای از پذیرایی که در آن مشتری خود از بوفه غذاهای گرم یا سرد را برمی‌دارد و در سینی می‌گذارد و در انتهای بوفه وجه آن را به صندوق می‌پردازد
cage compound, clathrate
ترکیبی چندحلقه‌ای که به شکل قفس است
به‌کاربرید به‌جای: غربالۀ صارت
CAGE screening instrument
پرسش‌نامه‌ای چهارسؤاله برای غربالگری اعتیاد متـ . پرسش‌نامۀ صارت CAGE questionnaire
دریچه‌ای با یک گوی متحرک که درون یک قفس فلزی قرار دارد و باعث جریان یافتن خون در بین حفر‌‌ه‌های قلب می‌شود
cairn, clearance cairn
توده‌ای از سنگ لاشه که برای یادبود یا نشانه‌‌‌گذاری غالباً بر روی یک گور چیده می‌شده ‌است
محوطه‌ای متشکل از مجموعۀ سنگ‌چین‌ها
خمیرابه‌ای که از آن برای تهیۀ کیک استفاده می‌شود
تکه‌های صاف دریایخ بزرگ‌تر از یخ‌پار (brash) با ظاهری موزاییکی و به‌هم‌فشرده
calamint
نگاه کنید به: Calamintha
Calamintha officinalis, Melissa calamintha, Satureja calamintha
گونه‌ای زیبانعنا با ساقه‌های خیزان به ارتفاع 20 تا 50 سانتی‌متر که معمولاً منشعب و پوشیده از کرک‌های متراکم و گسترده و نرم است و برگ‌های آن دُم‌برگدار و تخم‌مرغی یا گرد و به طول 1 تا 3 سانتی‌متر و پوشیده از کرک‌های کوتاه و غده‌های ترشحی نقطه‌ای است و چرخه‌های گل آن دارای 3 تا 8 گل و دُم‌گل‌آذین آن دارای انشعاب‌های دوتایی متقابل در محور برگ‌هاست و جام گل آن 12 تا 17 میلی‌متر و صورتی یا ارغوانی و کرک‌دار و با غده‌های ترشحی نقطه‌ای است
Calamintha, calamint
سرده‌ای از نعنائیان شامل گیاهان یک یا چندسالۀ علفی با برگ‌های متقابل و دندانه‌دار و گل‌هایی که در محور برگ‌ها، در چرخه‌های 6 تا 10 تایی ظاهر می‌شوند و گل‌آذین خوشه‌ای مرکب یا سنبله تشکیل می‌دهند و جام گل آنها صورتی و بنفش است و به شکل لوله‌ای بلند از کاسۀ گل بیرون می‌آید و لبۀ زبرین آن راست و تقریباً مسطح و لبۀ زیرین دارای سه دندانه است
سنگ‌های آذرینی که مقدار کلسیم موجود در آنها از عناصر قلیایی بیشتر است و شاخص قلیایی آهکی آنها بین 56 تا 61 است
Calcarea, Calcispongea
رده‌ای از روزنک‌تباران دریازی که استخوان‌بندی آهکی دارند و شامل اسفنج‌هایی می‌شوند که سه نوع مجرای آبی و سوزنه‌های (spicules) سه‌شاخه یا چهارشاخه دارند
سنگ آهکی که بیش از 50 درصد آن از دانه‌های کربناتی هم‌اندازه با ماسه تشکیل شده است
calcareous
ویژگی ماده‌ای که حاوی کلسیم‌کربنات است
گروهی از جلبک‌ها که برای ساخت بدن خود، از کلیسمکربنات موجود در آب کم‌عمق محل زندگیشان استفاده می‌کنند
calcareous clay
رسی حاوی مقدار قابل‌توجهی کلسیمکربنات
calcareous crust, cale-crust
افق سخت‌شدۀ خاک که با کلسیمکربنات سیمانی شده است
calcareous ooze
رسوب ژرف‌دریایی دریامیانی با دست‌کم 30 درصد بازماندۀ اسکلتی آهکی
calcareous rock
نوعی سنگ رسوبی با مقدار قابل‌توجهی کلسیم‌کربنات
calcareous sandstone
ماسه‌سنگی با مقدار فراوانی کلسیم‌کربنات
calcareous soil
خاکی که مقدار کلسیمکربنات آزاد آن به‌حدی‌ است که در هنگام واکنش با اسید میجوشد