واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4788
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
روشی برای تعیین کیفیت تخم‌مرغ ازطریق عبور دادن نور از آن
Canes Venatici, CVn, Hunting Dogs
صورت فلکی کوچکی در آسمان شمالی (northern sky)، نزدیک به دب اکبر، که فقط دارای دو ستارۀ اصلی است
ویژگی کرک‌پوشی با کرک‌های متراکم و ظریف سفید مایل به خاکستری
canine fossa
فرورفتگی‌‌ در قسمت‌ قدامی‌ فک‌ بالا، زیر سوراخ‌ تحت‌ کاسۀ چشمی‌ (infraorbital foramen) در سطح‌ کناری‌ برجستگی‌ نیشی‌ (canine eminence)
canine tooth, canine, cuspid tooth, cuspid, cynodont, dens caninus
سومین‌ دندان‌ از خط‌ میانی‌ در هر چارک‌ دندانی‌ که‌ از یک‌ طرف‌ به‌ پیش کناری‌ و از طرف‌ دیگر در دندان‌های‌ شیری‌ به‌ آسیای اول‌ و در دندان‌های‌ دائمی‌ به‌ آسیای کوچک‌ اول‌ محدود است‌
Canis Major, CMa, Great Dog
صورتی فلکی در نیمکرۀ جنوبی آسمان که پرنورترین ستارۀ شب، شعرای یمانی، در آن قرار دارد و به شکل سگ بزرگی تصور می‌شود
Canis Minor, CMi, Little Dog
صورت فلکی کوچکی در استوای آسمان، شامل فقط دو ستارۀ بارز که به شکل سگ کوچکی تصور می‌شود
تنها سردۀ اختریان با حدود 50 گونه که بومی مناطق جنوبی امریکای شمالی است
Cannabinaceae/ Cannabaceae
گیاهان گل‌دار یک یا چندساله با برگ‌های پنجه‌ای بریده یا پنجه‌ای لپ‌دار
سرده‌ای از شاهدانه‌ایان یکسالۀ علفی ایستادۀ ستبر با یک گونۀ معطر که از آسیای مرکزی منشأ گرفته است و امروزه در مناطق معتدل شمالی فراوان کشت میشود؛ یک رقم آن با ظاهری نیمانند و بلند برای تولید الیاف خاص شاهدانه کشت میشود و گیاه مادۀ رقم کوتاه دیگری از آن منبع اصلی ماریجوانا است
گیاهانی چندساله و دارای زمین‌ساقه با برگ‌های قاعده‌ای به‌هم‌پیچیده که به شکل ساقه‌ای راست و کاذب درآمده‌اند
canner's end, packer's end
یکی از دو انتهای قوطی که در زمان بسته‌‌بندی درزبندی می‌شود
cannery indicator
ریزاندامگان‌هایی مقاوم که، به‌عنوان مـحـک آلــودگـی یا سلامت میـکربی یـک مـادۀ غذایی، وجود و تعداد آنها در مادۀ غذایی سنجش یا پایش می‌شود
خارج کردن قطعات قابل‌‌استفاده از یک دستگاه برای نصب آن در دستگاه دیگر
canoe
قایق باریک و بسیار سبکی که بخش زیرین آن تخت است و با یک یا دو پارو رانده می‌شود
ناودیسی با چین‌خوردگی فشرده که نمای سطحی کشیده دارد
ورزش یا سرگرمی یا تفریح قایقرانی با بلم
ورزشکار یا فردی که به بلم‌رانی می‌پردازد
رقمی از منداب (colza) که درصد اوروسیک‌اسید و آلکالوئید آن از حد معینی پایین‌تر باشد متـ . منداب کانادایی
canonical coordinates
مختصاتی که هر سامانه‌ای در فضای فاز به‌کمک آن توصیف می‌شود
canonical equation
صورت خاص و ساده‌ای از معادلۀ برخی از منحنی‌ها
canonical equations of motion
مجموعه‌ای از معادلات دیفرانسیل جزئی که حرکت سامانه‌ای دینامیکی را به‌کمک تابع هامیلتونی‌اش توصیف می‌کند متـ . معادلات حرکت هامیلتون Hamiltons equation of motion
canonical momentum
تکانۀ متناظر با مختصات تعمیم‌یافته متـ . تکانۀ همیوغ conjugate(d) momentum تکانۀ تعمیم‌یافته generalized momentum
canonical quantization
روشی برای کوانتومی کردن که براساس اصل همخوانی مکانیک کوانتومی با مکانیک کلاسیک استوار است
canonical sequence
به‌کاربرید به‌جای: توالی مشترک
canonical transformation
هر تبدیل مختصات بر روی خمینۀ ساده که معادلات هامیلتون را بدون تغییر بر جای می‌گذارد
Canopus
ستارۀ آلفای شاه‌تخته که دومین ستارۀ پرنور شب از قدر 0/6ـ است
پوشش شفاف اتاقک هواپیماهای جنگی و آموزشی و تفریحی که خلبان را از جریان باد و عوامل جوّی محافظت می‌کند
سقف متشکل از تاج درختان در جنگل
تمایل سینۀ شناور به یک طرف در نتیجۀ رانش عرضی