واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 6594
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
تیره‌ای از برگ‌بوسانان، به شکل درختچه و با برگ‌های ساده و متقابل، که پرچم‌ها و گلبرگ‌هایشان بر روی نهنجی فنجانی‌شکل قرار گرفته است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
سرده‌ای از گل‌شرابیان با دو گونۀ درختچه‌ای کوتاه و زینتی با پوست معطر و گل‌هایی با بوی شیرین که بومی امریکای شمالی هستند؛ این گیاهان دارای برگ‌هایی ساده با حاشیه‌ای صاف و آرایشی متقابل هستند و گلبرگ‌های آنـها ارغوانی- قهوه‌ای تا قـرمز ماگنولیا‌مانند و همسان با کاسبرگ‌هاست؛ نهنج میوه‌دار آنها گلابی یا تخم‌مرغی است و تعداد زیادی فندقۀ تکدانه‌ای خشک دارد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
calyptra
ناحیۀ رأسی بافت مامه‌دانی که براثر رشد طولی هاگ‌رست در آخرین مرحلۀ تکوین پاره و از آن جدا می‌شود و در محافظت از رأس هاگ‌رست جوان نقش دارد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
ویژگی گل‌پوشی که کاسه و جام آن به‌صورت کلاهک به یکدیگر جوش می‌خورند و مانند اندامی واحد با هم می‌افتند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
مجموعۀ کاسبرگ‌های یک گل * مصوب فرهنگستان اول
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
calyx splitting
عارضه‏ای که در گیاهان باعث شکافته شدن کاسۀ گل می‏شود
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
Cam
Camelopardalis
حوزه موضوعی: نجوم‌
CAM 1
complementary and alternative medicine
حوزه موضوعی: پزشکی
CAM 2
computer-aided manufacturing
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
cam belt
timing belt
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
cam chain
timing chain
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
خودروِ مجهز به دوربین مخفی که از آن در عملیات مراقبت و تعقیب نامحسوس استفاده میشود
حوزه موضوعی: علوم نظامی
پیستونی که بدنۀ آن تقریباً به‌شکل بیضی ماشین‌کاری‌شده است و براثر انبساط حرارتی به ‌شکل دایره درمی‌آید تا تماس کامل‌تری با بدنۀ سیلندر داشته باشد
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
camber 1
انحراف چرخ به درون یا بیرون نسبت به محور قائم آن
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو، مهندسی بسپار- تایر
camber 2
انحنای مقطع ماهیوار از لبۀ حمله تا لبۀ فرار
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
camber angle
زاویۀ انحراف به درون یا بیرون چرخ در بخش فوقانی، نسبت به محور قائم آن، که برحسب درجه بیان می‌شود
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو، مهندسی بسپار- تایر
camber thrust
نیروی جانبی ناشی از غلتش تایر در حالت کجی، که به نیروی کناری تولید‌شده از تایر افزوده یا از آن کاسته می‌شود متـ . نیروی رانش ‌کجی
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
مربوط به بُن‏لاد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
cambiata, nota cambiata
پیکره‏ای چهارنُتی که نُت‌های اول و چهارم آن با بخش مقابل فاصلۀ ملایم ‏می‌سازند و نُت‌های دوم و سوم آن به فاصلۀ سوم از هم نقش نُت‌های گذر یا گریز یا پهلویی را ایفا می‌کنند
حوزه موضوعی: موسیقی
فرایند تشکیل بُن‏لاد در گیاهان آوندی
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
بافتی که به موازات محور طولی گیاه قرار دارد و منشأ رشد ثانوی یا قطری گیاه است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
نوار لاستیکی خام با مقاطع ازپیش‌تعیین‌شده و طول متغیر، برای روکش‌کاری تایر
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
Camelidae
تیره‌ای از راستۀ زوج‏سم‏سانان که جثه‌ای متوسط تا بزرگ دارند با گردن بلند و لاغر و سر کوچک و باریک؛ این جانوران پوزه دارند و لب بالایشان دارای یک شکاف است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
Camellia
سرده‌ای درختچه‌ای یا درختی همیشه‌سبز از چائیان با حدود 120 گونۀ پراکنده در شرق آسیا؛ برگ‌های آنها براق و تخم‌مرغی است و گل‌هایشان در حالت خودرو پنج تا هفت گلبرگ دارد که تعداد زیادی پرچم زرد را در بر گرفته‌اند و کاسبرگ‌هایشان هم‌زمان با شکوفایی گلبرگ‌ها میریزد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
Camelopardalis, Cam, Giraffe
صورت فلکی کم‏نوری در شمال آسمان، مجاور دو صورت ذات‏الکرسی و برساوش
حوزه موضوعی: نجوم‌
Camelus bactrianus
گونه‏ای از تیرۀ شتریان و راستۀ زوج‏سُم‏سانان به رنگ خاکستری-قهوه‏ای و با دو کوهان هرمی و پاهایی سخت و خشن که برای راه‌پیمایی در بیابان‏های صخره‏ای آسیا مناسب است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
cameo 1
cameo appearance
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
cameo 2
cameo lighting
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
cameo appearance, cameo 1, cameo role
حضور کوتاه‌مدت یک بازیگر معروف در فیلم
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
انداختن نور بر روی بازیگران با پس‌زمینۀ تیره برای تأکید و برجسته کردن آنها
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون