واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 6594
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
تکه‌های صاف دریایخ بزرگ‌تر از یخ‌پار (brash) با ظاهری موزاییکی و به‌هم‌فشرده
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
calamint
Calamintha
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
Calamintha officinalis, Melissa calamintha, Satureja calamintha
گونه‌ای زیبانعنا با ساقه‌های خیزان به ارتفاع 20 تا 50 سانتی‌متر که معمولاً منشعب و پوشیده از کرک‌های متراکم و گسترده و نرم است و برگ‌های آن دُم‌برگدار و تخم‌مرغی یا گرد و به طول 1 تا 3 سانتی‌متر و پوشیده از کرک‌های کوتاه و غده‌های ترشحی نقطه‌ای است و چرخه‌های گل آن دارای 3 تا 8 گل و دُم‌گل‌آذین آن دارای انشعاب‌های دوتایی متقابل در محور برگ‌هاست و جام گل آن 12 تا 17 میلی‌متر و صورتی یا ارغوانی و کرک‌دار و با غده‌های ترشحی نقطه‌ای است
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
Calamintha, calamint
سرده‌ای از نعنائیان شامل گیاهان یک یا چندسالۀ علفی با برگ‌های متقابل و دندانه‌دار و گل‌هایی که در محور برگ‌ها، در چرخه‌های 6 تا 10 تایی ظاهر می‌شوند و گل‌آذین خوشه‌ای مرکب یا سنبله تشکیل می‌دهند و جام گل آنها صورتی و بنفش است و به شکل لوله‌ای بلند از کاسۀ گل بیرون می‌آید و لبۀ زبرین آن راست و تقریباً مسطح و لبۀ زیرین دارای سه دندانه است
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
calandria evaporator
short-tube vertical evaporator
حوزه موضوعی: مهندسی شیمی
سنگ‌های آذرینی که مقدار کلسیم موجود در آنها از عناصر قلیایی بیشتر است و شاخص قلیایی آهکی آنها بین 56 تا 61 است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calcaneal region
heel region
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
Calcarea, Calcispongea
رده‌ای از روزنک‌تباران دریازی که استخوان‌بندی آهکی دارند و شامل اسفنج‌هایی می‌شوند که سه نوع مجرای آبی و سوزنه‌های (spicules) سه‌شاخه یا چهارشاخه دارند
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
سنگ آهکی که بیش از 50 درصد آن از دانه‌های کربناتی هم‌اندازه با ماسه تشکیل شده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calcareous
ویژگی ماده‌ای که حاوی کلسیم‌کربنات است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
گروهی از جلبک‌ها که برای ساخت بدن خود، از کلیسمکربنات موجود در آب کم‌عمق محل زندگیشان استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calcareous clay
رُسی حاوی مقدار قابل‌توجهی کلسیمکربنات
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calcareous coating
نگاه کنید به: رسوب آهکی
حوزه موضوعی: خوردگی
calcareous crust, cale-crust
افق سخت‌شدۀ خاک که با کلسیمکربنات سیمانی شده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calcareous deposit
رسوبی از نمک‌های کلسیم‌کربنات و منیزم‌هیدروکسید یا دیگر نمک‌ها که به‌دلیل افزایش پ.هاش. در جریان فرایندهای قطبش کاتدی، مانند حفاظت کاتدی، بر سطح می‌نشیند و مانع از خوردگی آن می‌شود متـ . پوشش آهکی calcareous coating
حوزه موضوعی: خوردگی
calcareous ooze
رسوب ژرف‌دریایی دریامیانی با دستِ‌کم 30 درصد بازماندۀ اسکلتی آهکی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calcareous rock
نوعی سنگ رسوبی با مقدار قابل‌توجهی کلسیم‌کربنات
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calcareous sandstone
ماسه‌سنگی با مقدار فراوانی کلسیم‌کربنات
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calcareous soil
خاکی که مقدار کلسیمکربنات آزاد آن به‌حدی‌ است که در هنگام واکنش با اسید میجوشد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calcification
تجمع کلسیم‌کربنات یا سنگ آهک در خاک که با کاهش رطوبت همراه است
حوزه موضوعی: شیمی
سنگ آهکی که بیش از 50 درصد آن از ذرات آواری کربناتی هم‌اندازه با سیلت و رس تشکیل شده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calcination
فرایندی که در آن جسمی را در دمایی پایین‏تر از دمای ذوب آن گرم می‌کنند تا تجزیۀ شیمیایی یا انتقال فاز صورت گیرد
حوزه موضوعی: شیمی
calciphyte
گیاهی که در خاکِ دارای کلسیمِ زیاد رشد می‌کند
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
Calcispongea
Calcarea
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
calcite eye
bird's-eye fabric/ bird's eye fabric
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calcium carbonate saturation index
Langelier saturation index
حوزه موضوعی: خوردگی
calcium-carbonate compensation depth
carbonate compensation depth
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
خاکی آهکی که از شن و ماسۀ سیمانی‌شده با کلسیم‌کربنات تشکیل شده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calculated cut
allowable cut
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
calculus 1
نگاه کنید به: جِرم دندان
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی