واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4788
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
چند رشته سیم به‌هم‌تافتۀ روکش‌دار یا بدون روکش برای انتقال جریان برق یا بلندکردن قطعات سنگین متـ . کابل
جزئی بافته‌شده که نقش عمدۀ آن تحمل کشش است متـ . جزء کابلی
cable franchise
مجوز یا حق تفویض‌شده به بهره‌بردار مخابراتی برای بافه‌کشی/ کابل‌کشی و ارائۀ خدمات مربوط به آن در منطقه‌ای مشخص متـ . امتیاز کابل
نوعی پیوندینۀ عصبی که در ساخت آن از قطعات متعدد عصب استفاده می‌شود
انتقال چوب از عرصه به انبارگاه به‌وسیلۀ مجموعه‌ای از دوّارها و بافه‌ها و قرقره‌ها متـ . حمل‌ونقل کابلی
cable pressurisation
فن خشک نگه‌داشتن بافه/کابل کارگذاشته‌شده در محیط مرطوب، با دمیدن گاز یا هوای خشک، تحت فشار زیاد، به درون غلاف بافه/کابل متـ . گازفشاری کابل
شناوری برای گذاردن و تعمیر بافه‌های تلفن و تلگراف در زیر آب
cable television, CATV
سامانۀ پخش برنامه‌های تلویزیونی ازطریق بافه/ کابل برای مشترکان متـ . تلویزیون کابلی
cable yarding, cable way, cable logging
بیرون بردن چوب از جنگل با استفاده از بافه متـ . داربری کابلی
واگن انتهایی قطار برای استراحت یا انجام وظیفۀ مأموران موظف قطار
cabotage 2, intercoastal navigation, coasting trade
کشتیرانی بین بنادر یک کشور
حمل‌ونقل هوایی بار و مسافر به‌صورت انحصاری در یک کشور
[حمل‌ونقل دریایی] حق کشتیرانی بین بنادر یک کشور [حمل‌ونقل هوایی] حق حمل‌ونقل هوایی بار و مسافر به‌صورت انحصاری در یک کشور
محل ذخیرۀ اقلامی مانند مواد خوراکی و دارویی و همچنین تجهیزات ارتباطی برای پشتیبانی از نیروهای منفرد که به‌صورت بسته‌بندی‌ و در مکان‌های مجزا پنهان یا دفن می‌شود تا در برابر انفجار یا آب‌گرفتگی یا آتش‌سوزی، آسیب‌های احتمالی به حداقل برسد
cache memory, cache 1
حافظه‌ای در رایانه که برای ذخیره‌سازی داده‌ها و متن‌ها و برنامه‌های پرمراجعه به کار می‌رود
cachectic
ویژگی فردی که دچار نزاری باشد
cachexia
کمبود ناهنجار وزن و تحلیل‌رفتگی و ضعف عمومی که در بیماری‌های مزمن یا اختلالات عاطفی رخ دهد
حس بوی بد درحالی‌که هیچ منبع بدبویی وجود ندارد
تیره‌ای از میخک‌سانان که اغلب خاردار و گوشتی هستند و در ایران گونۀ بومی ندارند
استفاده از رایانه یا ابزارهای مبتنی بر رایانه برای طراحی و تولید محصولات
cadastral map, property map
نقشه‌ای که مرز قطعات تفکیکی زمین را معمولاً به همراه طول و زوایۀ حامل (bearing) آنها و مساحت هریک از قطعات نمایش می‌دهد و از آن برای توصیف و ثبت مالکیت استفاده می‌کنند
فرایند طراحی و ساخت نقشۀ مورد نیاز حدنگاری
شاخه‌ای از نقشه‌برداری که به تعیین ابعاد و مشخصات و نقشه‌سازی و ثبت حدود املاک می‌پردازد
cadastre/ cadaster
ثبت رسمی موقعیت و اندازه و ارزش و مالکیت هر ملک
cadence, close 2
پیشروی لحنی یا هارمونیک (harmonic) برای پایان دادن به قطعه و لت و عبارت و جملۀ موسیقی
cadential
منسوب به فرود
cadential progression
پیشروی آکوردها که به فرود منجر می‌شود
cadential six-four chord
آکـورد چهارشش تأخیـری (suspended six-four chord) که در فرود به‌صورت معکوس دوم آکورد درجۀ یکم و در قسمت قوی میزان، پیش از آکورد درجۀ پنجم ظاهر می‌شود
بخش انتهایی قسمت اول کنسرتوی کلاسیک یا رومانتیک که در آن تکنواز بدون همراهی ارکستر و غالباً به‌صورت بداهه به هنرنمایی می‌پردازد
گروهی متشکل از افراد متخصص در یک زمینه