واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4788
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
calcification
تجمع کلسیم‌کربنات یا سنگ آهک در خاک که با کاهش رطوبت همراه است
سنگ آهکی که بیش از 50 درصد آن از ذرات آواری کربناتی هم‌اندازه با سیلت و رس تشکیل شده است
calcination
فرایندی که در آن جسمی را در دمایی پایین‌تر از دمای ذوب آن گرم می‌کنند تا تجزیۀ شیمیایی یا انتقال فاز صورت گیرد
calciphyte
گیاهی که در خاک دارای کلسیم زیاد رشد می‌کند
خاکی آهکی که از شن و ماسۀ سیمانی‌شده با کلسیم‌کربنات تشکیل شده است
calculus 1
به‌کاربرید به‌جای: جرم دندان
calculus 2
شاخه‌ای از ریاضی که به مشتق‌گیری و انتگرال‌گیری و مباحث مربوط به آنها می‌پردازد
calculus of residues
مبحثی از نظریۀ توابع مختلط که به مطالعۀ مانده‌ها مربوط می‌شود
calculus of variations, variational calculus
شاخه‌ای از ریاضیات که به مطالعۀ مسائلی در باب بیشینه‌سازی و کمینه‌سازی انتگرال معین داده‌شده نسبت به متغیرهای وابستۀ تابع انتگرالده (integrand) می‌پردازد
گودال رمبشی بزرگی در قلۀ آتشفشان که دارای شکلی مدور و در برخی موارد کمی کشیده است و ابعاد آن چند برابر مجراهای درون آن است
مجموعه‌ای از سنگ‌های متنوع در زیر غول‌دهانه
دریاچه‌ای، معمولاً دریاچۀ آب شیرین، که در غول‌دهانه براثر انباشت آب باران یا ذوب برف به وجود می‌آید
calendar techniques
به‌کاربرید به‌جای: روش‌های تقویمی
کوچک‌ترین واحد زمانی به‌کاررفته در زمان‌بندی پروژه
calendar-based methods
روش‌های تنظیم خانواده مبتنی بر پرهیز از نزدیکی محافظت‌نشده از شروع روزهای باروری در چرخۀ قاعدگی تا پایان آن متـ . فنون تقویمی calendar techniques
گاو نر یا گاو ماده‌ای که کمتر از هشت ماه سن داشته باشد
calf region, regio suralis, sural region
بخش پشتی بافت نرم‌ساق
مواد استخراج‌شده از شیردان گوساله که در پنیرسازی از آنها برای تولید دلمۀ شیر استفاده می‌کنند
تنظیم دقت یک وسیلۀ اندازه‌گیری ازطریق مقایسه با دستگاه‌های استاندارد
ابزاردقیقی که مدرج‌شده و دقت سنجش آن تعیین شده باشد
calibrated airspeed
سرعت هوایی‌ای که به‌کمک رایانۀ پرواز، اثر خطای نصب ادوات در آن تصحیح شده است
calibration
مدرج کردن و سنجش دقت ابزاردقیق
calibrator
دستگاه تنظیم دقت یک وسیلۀ اندازه‌گیری ازطریق مقایسۀ آن با دستگاه‌های استاندارد
صورت‌غذایی شامل اقلام صبحانه و ناهار و شام که در تمام ساعات شبانه‌روز قابل عرضه است متـ . منوی شبانه‌روزی
سحابی بزرگی در صورت فلکی برساوش که پهنای آن تقریباً سه درجه است
calipers/ callipers
ابزاری برای اندازه‌گیری ضخامت چربی زیر پوست
یکی از چهار قمر گالیله‌ای و بزرگ مشتری که کم‌نورترین آنهاست
1. اتصال دو یا چند ایستگاه از طریق شبکۀ تلفن شامل درخواست ارتباط کاربر نهایی از مرکز تلفن در ایستگاه مبدأ و همکاری سایر مراکز تلفن در برقراری ارتباط با کاربر نهایی در ایستگاه مقصد و دست‌آخر قطع ارتباط توسط یکی از طرف‌های ارتباط 2. درخواست اتصال، فارغ از اینکه ارتباط برقرار شود یا نشود 3. مکالمۀ تلفنی دو کاربر نهایی فارغ از تهمیدات فنی 4. اقدام موفق یا ناموفق برای دسترسی تلفنی به مخاطب تماس متـ . برخوانی
call add-on, add-on conference
یکی از امکانات مرکز تلفن خودکار داخلی که به مشترک داخلی اجازه می‌دهد علاوه بر ارتباطی که برقرار شده، ارتباط دیگری را بدون مراجعۀ مجدد به کارور یا درخواست مجدد بوق آزاد برقرار کند متـ . برخوانی‌افزایی
مبادرت به تماس خواه برقرار شود خواه نشود متـ . اقدام به برخوانی