واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 6594
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
calculus 2
شاخه‏ای از ریاضی که به مشتق‏گیری و انتگرال‌گیری و مباحث مربوط به آنها می‏پردازد
حوزه موضوعی: ریاضی
calculus of residues
مبحثی از نظریۀ توابع مختلط که به مطالعۀ مانده‏ها مربوط می‏شود
حوزه موضوعی: ریاضی
calculus of variations, variational calculus
شاخه‏ای از ریاضیات که به مطالعۀ مسائلی در باب بیشینه‏سازی و کمینه‏سازی انتگرال معینِ داده‏شده نسبت به متغیرهای وابستۀ تابع انتگرالده (integrand) می‏پردازد
حوزه موضوعی: ریاضی
گودال رُمبشی بزرگی در قلۀ آتشفشان که دارای شکلی مدور و در برخی موارد کمی کشیده است و ابعاد آن چند برابر مجراهای درون آن است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
مجموعه‌ای از سنگ‌های متنوع در زیر غول‌دهانه
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
دریاچه‌ای، معمولاً دریاچۀ آب شیرین، که در غول‌دهانه براثر انباشت آب باران یا ذوب برف به وجود می‌آید
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
Caldwell 39
Clown Face Nebula
حوزه موضوعی: نجوم‌
cale-crust
calcareous crust
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
calendar techniques
نگاه کنید به: روش‌های تقویمی
حوزه موضوعی: علوم سلامت
کوچک‌ترین واحد زمانی به‌کاررفته در زمان‌بندی پروژه
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
calendar year
civil year
حوزه موضوعی: نجوم‌
calendar-based methods
روش‌های تنظیم خانواده مبتنی بر پرهیز از نزدیکی محافظت‌نشده از شروع روزهای باروری در چرخۀ قاعدگی تا پایان آن متـ . فنون تقویمی calendar techniques
حوزه موضوعی: علوم سلامت
گاو نر یا گاو ماده‌ای که کمتر از هشت ماه سن داشته باشد
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
calf region, regio suralis, sural region
بخش پشتی بافت نرم‌ساق
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
مواد استخراج‌شده از شیردان گوساله که در پنیرسازی از آنها برای تولید دلمۀ شیر استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
تنظیم دقت یک وسیلۀ اندازه‏گیری ازطریق مقایسه با دستگاه‌های استاندارد
حوزه موضوعی: شیمی، علوم مهندسی، قطعات و اجزای خودرو، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار - علوم و فنّاورى رنگ
ابزاردقیقی که مدرج شده و دقت سنجش آن تعیین شده باشد
حوزه موضوعی: شیمی، علوم مهندسی، قطعات و اجزای خودرو، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار - علوم و فنّاورى رنگ
calibrated airspeed
سرعت هوایی‏ای که به‌کمک رایانۀ پرواز، اثر خطای نصب ادوات در آن تصحیح شده است
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
calibration
مدرج کردن و سنجش دقت ابزاردقیق
حوزه موضوعی: شیمی، علوم مهندسی، قطعات و اجزای خودرو، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار - علوم و فنّاورى رنگ
calibrator
دستگاه تنظیم دقت یک وسیلۀ اندازه‏گیری ازطریق مقایسۀ آن با دستگاه‌های استاندارد
حوزه موضوعی: شیمی، علوم مهندسی، قطعات و اجزای خودرو، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار - علوم و فنّاورى رنگ
صورت‌غذایی شامل اقلام صبحانه و ناهار و شام که در تمام ساعات شبانه‌روز قابل عرضه است متـ . منوی شبانه‌روزی
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
سحابی بزرگی در صورت فلکی برساوش که پهنای آن تقریباً سه درجه است
حوزه موضوعی: نجوم‌
calipers/ callipers
ابزاری برای اندازه‏گیری ضخامت چربی زیر پوست
حوزه موضوعی: تغذیه
یکی از چهار قمر گالیله‏ای و بزرگ مشتری که کم‏نورترین آنهاست
حوزه موضوعی: نجوم‌
1. اتصال دو یا چند ایستگاه از طریق شبکۀ تلفن شامل درخواست ارتباط کاربر نهایی از مرکز تلفن در ایستگاه مبدأ و همکاری سایر مراکز تلفن در برقراری ارتباط با کاربر نهایی در ایستگاه مقصد و دست‌آخر قطع ارتباط توسط یکی از طرف‌های ارتباط 2. درخواست اتصال، فارغ از اینکه ارتباط برقرار شود یا نشود 3. مکالمۀ تلفنی دو کاربر نهایی فارغ از تهمیدات فنی 4. اقدام موفق یا ناموفق برای دسترسی تلفنی به مخاطب تماس متـ . برخوانی
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات
call accounting
سامانه‌ای رایانه‌ای که امکان رهگیری تماس‌های تلفنی خروجی مهمانان و اتاق‌های مهمان‌خانه و ثبت آنها را فراهم می‌سازد
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
call add-on, add-on conference
یکی از امکانات مرکز تلفن خودکار داخلی که به مشترک داخلی اجازه می‌دهد علاوه بر ارتباطی که برقرار شده، ارتباط دیگری را بدون مراجعۀ مجدد به کاروَر یا درخواست مجدد بوق آزاد برقرار کند متـ . برخوانی‌افزایی
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
مبادرت به تماس خواه برقرار شود خواه نشود متـ . اقدام به برخوانی
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
روالی امنیتی که به‌کمک آن کاربر با شماره‌گیری به سامانۀ مربوط دسترسی می‌یابد و خدماتی را درخواست می‌کند؛ سپس سامانه تماس را قطع می‌کند و با کاربر با شماره‌ای از‌پیش‌در‌نظرگرفته‌شده تماس برقرار می‌کند متـ . برگردان برخوانی
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
امکانی در دستگاه‏های تلفن رومیزی یا همراه که به مشترک اجازه می‏دهد از زنگ خوردن تلفن جلوگیری کند
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات