واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1286
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
G-tube
نگاه کنید به: gastrostomy tube
به‌کاربرید به‌جای: قماربازان گمنام
gabarit
دروازه‌ای با عرض و ارتفاع معین که حد مجاز عرض و ارتفاع وسیلۀ نقلیۀ ریلی را تعیین می‌کند
قفسی توری پر از قلوه‌سنگ و قطعات مختلف که با قرار دادن تعدادی از آنها بر روی هم، به‌صورت خشکه‌چینی، از ریزش دیوارۀ خاکی جلوگیری می‌کنند
Gabriel biplot
نگاه کنید به: biplot
ابزار کوچک و نوساخته‌ای که در آن فنّاوری نوی به کار رفته است و کارهای مخصوصی را انجام می‌دهد
نوعی بن‌سازۀ نیرومند برای طراحی و پیش‌نمونه‌سازی و ساخت ‌افزاره‌های الکترونیکی یا مجموعه‌ای از اجزای الکتریکی کوچک‌تر
افزاره‌های مکانیکی یا الکترونیکی مورداستفاده برای اهداف خاص
شخصی که در بیشتر حوزه‌های فنّاوری اطلاعات تجربۀ بسیار دارد
پرندگانی غالباً اهلی با سر کوچک و بال‌های کوتاه و بدن درشت
gaffer grip, bear trap
میله‌ای سبک‌ اما محکم که با نیروی فنر در بین دو دیوار قرار می‌گیرد و از آن برای نصب و آویزان کردن چراغ استفاده می‌شود
gaffer tape, camera tape
نوارچسب پنج‌سانتی‌متری مشکی آلومینیمی که برای کاربردهای گوناگون، ازجمله در صحنه‌آرایی و نصب چراغ، مورد استفاده قرار می‌گیرد
gaffer, key electrician, chief lighting technician
مسئول نورپردازی و تجهیزات برقی که زیر نظر مدیر فیلم‌برداری کار می‌کند
واکنش غیرارادی نوزاد هنگامی که یک شیء سفت به بخش پسین دهان او برخورد می‌کند
معیاری که میزان افزایش دامنۀ نشانک/ سیگنال تولیدشده را در تقویت‌کننده نشان می‌دهد و به‌صورت نسبت دامنۀ خروجی به دامنۀ ورودی بیان می‌شود
gain control, acoustic gain control
بخشی از مدار سمعک که برای تنظیم دستی یا خودکار بهرۀ صوتی و به‌تبع آن تراز خروجی سمعک به کار می‌رود
gain of function mutation, gain of function
جهشی که به بیش‌بیانی (overexpression) یا بیان نابجا و نابهنگام ژن منجر می‌شود
پوششی از جنس چرم یا جیر که قسمت پایین ساق و بالای کفش را می‌پوشاند
galactic disk
جزء اصلی ساختار کهکشان‌های مارپیچی و عدس‌گون و برخی کهکشان‌های نامنظم که شامل ستاره‌ها و گاز و غباری است که به دور مرکز کهکشان می‌گردند
منطقۀ کروی پیرامون کهکشان‌ها، شامل ستاره‌های پیرتر
نامی عمومی برای هر سحابی که در کهکشان راه شیری قرار دارد
صفحه‌ای که تقریباً از وسط قرص کهکشان می‌گذرد
شکاف بین صفحات پوستۀ زمین از جزایر گالاپاگوس به ‌سمت امریکای جنوبی که ازنظر زمین‌شناختی و اجتماع‌های زیستی مجرای گرمابی بسیار حائز اهمیت است
مجموعۀ عظیمی از هزاران‌هزار ستاره و غبار و گاز که به دور مرکز مشترکی می‌چرخند
Galaxy, Milky Way Galaxy
کهکشانی مارپیچی که خورشید و همۀ ستاره‌هایی که با چشم غیرمسلح دیده می‌شوند، در آن قرار دارند
دسته‌ای از نظارت‌های امنیتی در بهره‌برداری، که در پاسخ به پیشامدهای ارزیابی‌شده اعمال می‌شوند و ممکن است بالفعل یا بالقوه بر سامانۀ ارتباطی تأثیر منفی بگذارند
هشدار توفان برای کاربری دریایی با بادهای مداوم با سرعت 28 تا 47 گره به‌صورت پیش‌بینی‌شده یا درحال‌وزیدن که با چرخند حارّه‌ای همراه نیست
Galeobdolon luteum
نگاه کنید به: Lamium galeobdolon
Galilean relativity
مفهومی مبنی بر یکسان بودن شتاب حرکت هر ذره در تمام چارچوب‌های مرجع لخت
Galilean telescope,Galilean glass
نوعی تلسکوپ شکستی که عدسی شیئی آن کوژ و عدسی چشمی آن کاو است