واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1286
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
gelation 1
تشکیل شدن ژل از سل
gelation 2
تشکیل دادن ژل از سل
نوعی افزودنی که باعث تشدید فرایند ژله‌ای شدن می‌شود
یکی از خواص کارکردی مواد که بیانگر توانایی آنها در تبدیل شدن به ژله است
gelling, gellation
فرایند تشکیل ژل براثر لخته‌شدگی سل یا انبوهش ذرات
سنگ قیمتی برش‌داده‌شده و پرداخته‌ای که به دلیل زیبایی و استحکام و کمیابی و اندازۀ مناسب برای استفاده در جواهرسازی ارزشمند باشد
Gemini, Gem, Twins
صورت فلکی منطقه‌البروج بین دو صورت ثور و سرطان
علم مطالعۀ گوهرسنگ‌ها که به بررسی منبع و منشأ و توصیف و درجه‌بندی و شناسایی و ارزیابی آنها می‌پردازد
نمونۀ کانی که رنگ و کیفیت درونی عالی داشته باشد و بتوان به دلیل زیبایی و مقاومت کافی از آن برای مصارف زینتی استفاده کرد
وضعیت و جنبه‌های روان‌شناختی و رفتاری و اجتماعی و فرهنگی مرد یا زن بودن یا خنثی بودن متـ . جنسیت
مجموعۀ ویژگی‌های فیزیکی و رفتاری و فرهنگی و روان‌شناختی که معمولاً در یکی از دو جنس مذکر یا مؤنث یافت می‌شود
طبقه‌بندی نوزاد در بدو تولد براساس دختر یا پسر بودن متـ . جنسیت‌گذاری
هرنوع سوگیری ناظر بر تفاوت‌گذاری میان زن و مرد متـ . سوگیری جنسیتی
مرحلۀ نهایی در انسجام جنسانیت هنگامی‌که کودک به این درک می‌رسد که جنسانیت او با تغییرات بیرونی، مانند نوع لباس و نوع رفتار، تغییر نمی‌کند متـ . ثابت‌بینی جنسیت
gender development index, GDI
شاخصی که سازمان ملل متحد آن را ارائه کرده است و نابرابری میان مردان و زنان ازنظر طول عمر و سلامت و دانش و سطح زندگی با عزت در آن مد نظر قرار می‌گیرد
gender discrimination, sex discrimination, sexism
رفتار ناخوشایند با زنان بر پایۀ این باور مردسالارانه که زنان ویژگی‌های نامطلوبی دارند
gender dysphoria
نارضایتی فرد از جنبه‌های بدنی یا اجتماعی جنس خود متـ . ملال جنسیتی
برخورد برابر با زن و مرد بر مبنای ارزش وجودی و نه یکسان بودن آنها
اصطلاحی کلی ناظر بر تفاوت‌های موجود میان زن و مرد ازلحاظ شغل و درآمد و تحصیل
gender harassment
رفتار نامناسب جنسی، ازجمله رفتارهای تهاجمی و تحقیرآمیز جنسی، که حاکی از نگرش‌های ناخوشایند یا توهین‌آمیز نسبت به زنان است
gender identity
درک و احساس فرد از خویش به‌عنوان مذکر یا مؤنث یا میان این دو
اصلی که براساس آن باید تعداد یا درصد مشخصی از اعضای هر نهاد یا هیئتی به زنان اختصاص یابد
ایجاد تغییرات عمدی در جنس فرد با روش‌های هورمونی یا ازطریق جراحی به‌نحوی‌که جنس او با تصور جنسانی او منطبق شود متـ . تغییر جنسانیت واجنسیت‌گذاری، تغییر جنسیت sexual reassignment
الگویی از رفتار و صفت‌های شخصیتی و نگرش‌ها که مشخصۀ زنانگی و مردانگی در یک فرهنگ خاص است متـ . نقش جنسیتی
نظریه‌ای ادراکی ناظر بر اینکه پدیدۀ گونه‌سازی جنسی ناشی از پردازش اطلاعات براساس تداعی‌هایی است که به جنس مربوط می‌شوند
جدا کردن افراد در گروه‌های مؤنث و مذکر در تعاملات اجتماعی
gender sensitivity
نگرشی درجهت کاهش موانعی که در مسیر پیشرفت شخصی و اجتماعی و اقتصادی زنان وجود دارد و محصول موقعیت فرادست مردان بوده است
حوزۀ میان‌رشته‌ای دانشگاهی که در آن ساختارهای جنسیت در جامعه، اغلب باتوجه‌به طبقه، نژاد، جنس و دیگر مشخصه‌های اجتماعی تحلیل می‌شود
گونه‌هایی که بسیار محدودتر از دو مقولۀ پایه‌ای زن و مرد هستند
gender-based violence, GBV, violence agents of women
خشونت علیه زنان بر مبنای موقعیت فرودست آنان در جامعه