واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1286
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
فرضیه‌ای که در چارچوب آن هنگامی‌که زنان شیوه‌های رهبری مردانه را در پیش می‌گیرند، با ارزیابی منفی مواجه می‌شوند
داشتن یا ساختن تمایزهای جنسیت‌بنیاد متـ . جنسیت‌نگر
gene
واحد کارکردی وراثت که جایگاه خاصی را در فام‌تن اشغال می‌کند
gene action
کارکرد یک ژن در تعیین رخ‌نمود یک فرد
gene activation
فعال‌سازی هدایت‌شده و منظم ژن‌های منفرد در طی رشدونمو موجود زنده متـ . فعال‌سازی ژن
gene amplification
تولید نسخه‌های متعدد از یک ژن یا یک قطعۀ فام‌تنی
gene bank
مکانی برای نگهداری ذخایر توارثی گیاه
gene cluster, gene battery
دسته‌ای از ژن‌های وابسته که در کنار هم قرار دارند
مجموعه‌ای متشکل از دو یا چند ژن نزدیک به هم بر روی قطعه‌ای از یک فام‌تن که ازنظر کارکردی به یکدیگر مرتبط هستند
تعداد ژن‌های موجود در هر ژنگان یا فام‌تن
gene conversion
نوعی خاص از نوترکیبی یک‌سویه که در آن یک دگره به دگره‌ای دیگر در همان ژنگان تبدیل میشود
gene density
تعداد ژن‌ها در واحد طول دِنا متـ . چگالی ژنی
gene disruption
غیرفعال‌سازی یک ژن با درنهش قطعه‌ای دیگر از دنا در آن
gene dosage effect
نسبت مستقیم تعداد نسخه‌های یک ژن خاص در یک ژنگان به تعداد رونوشت‌های مربوط به آن ژن
gene dosage, gene dose
تعداد نسخه‌های یک ژن خاص در یک ژنگان
gene dose
نگاه کنید به: gene dosage
gene expression
رونویسی و ترجمه و تظاهر رخ‌نمودی ژن
مجموعه‌ژن‌‌های حاصل از تکرار یک ژن نیایی که پروتئین‌ها و رناهای یکسان یا وابسته را رمزگذاری می‌کنند متـ . خانوادۀ چندژنی multigene family
gene farming
همسانه‌سازی و تراریختی و تکثیر ژن‌های یک گونه در گونۀ دیگر
gene finding
نگاه کنید به: شناسایی ژن
gene fixation
سیاست یا برنامه‌ای که هدف آن کاستن از تبعیض‌هایی است که در گذشته بر فرد یا گروهی وارد شده است، ازطریق اقدامات مثبت برای در اختیار نهادن فرصت‌های مناسب در حوزۀ تحصیل و کسب و کار متـ . تبعیض مثبت
انتشار تدریجی ژن‌ها از یک جمعیت به جمعیت‌های دیگر به‌ علت پراکنش کامه‌ها
gene frequency
نسبت تعداد یک دِگرۀ خاص به تعداد دیگرِ دِگره‌ها در یک جایگاه ژنی در یک جمعیت معین
افزاره‌ای که ژن را با روش زیست‌باران به داخل یاختۀ زنده می‌فرستد
gene hunting
در آزمایشگاه، شناسایی و جداسازی یک ژن
gene identification, gene recognition
غربال کردن پایگاه‌های اطلاعاتی برای حذف توالی‌های ژنگانی به‌منظور یافتن توالی‌های شناساگر ژن متـ . ژن‌یابی
gene library, clone library
مجموعه‌ای از قطعات دنای تاگ‌سازی‌شده از یک ژنگان که به‌صورت مطلوب آن نمایانگر کل یک ژنگان باشد
gene linkage, linkage 1, genetic linkage
قرار گرفتن پشت‌سرهم ژن‌ها بر روی یک فام‌تن که تعیین‌کنندۀ تمایل آنها برای به ارث رسیدن توأمان است
gene number
کل تعداد ژن‌های موجود در ژنگان یک موجود زنده
مجموعۀ اطلاعات ژنی رمزشده از مجموعۀ ژن‌های موجود در یک جمعیت با تولیدمثل جنسی در یک زمان معین