واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4299
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
در بسکتبال، وارد کردن توپ با سرعت و قدرت به داخل سبد
حوزه موضوعی: ورزش
در والیبال، پرش و زدن توپ از بالای تور به زمین حریف با زاویه‏ای تند
حوزه موضوعی: ورزش
در بسکتبال، بازیکنی که توپ را با سرعت و قدرت وارد سبد می‌کند
حوزه موضوعی: ورزش
بازیکنی که آبشار می‏زند
حوزه موضوعی: ورزش
سلسله‌فعالیت‌های پیوسته در پردازش داده‏ها که در آن انجام هر مرحله وابسته به وقوع مرحلۀ قبل است
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، رمزشناسی، مهندسی مخابرات
ترتیب دادن یک سلسله فعالیت‌های پیوسته در پردازش داده‏ها که در آن انجام هر مرحله وابسته به وقوع مرحلۀ قبل است
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات
رده‌ای از سخت‌پوست‌وندان که در آب‌های شیرین زندگی می‌کنند و پالیده‌خوار هستند؛ اعضای این رده بدنی پهن و ضمائم تنه‌ای برگ‌شکل دارند و پیش‌ران (coxa) آنها دارای روپایۀ (epipodite) پهنی است که به‌عنوان آبشش (‌‌‌‌‌gill) عمل می‌کند
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
groin 1/ groyn
سازه‌ای مصنوعی، عمود بر خط ساحلی که رسوباتی را که جریان‌های موازی ساحل حمل می‌کنند به دام می‌اندازد
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
دورۀ گرمی که در آن برف و یخ آب می‌شوند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
تقدم آب‌شوند، گاه چند‌ساعته، در یک دوره براثر آب‌‌شوند یا افزایش چشمگیر دما در تراز کوهستان نسبت به مناطق مشابه مجاور
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
دوره‌ای از هوای ملایم در اواخر ژانویه در ایالات متحده که معمولاً هرساله برگشت می‌کند و این دوره در شمال شرق ایالات متحده بارزتر و در غرب میانه کمتر بارز است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
siphon 1, syphon
محفظه‏ای که با کشیدن اهرم، آب آن با فشار تخلیه می‏شود
حوزه موضوعی: عمومی
نوعی سیفون با مخزن بزرگ
حوزه موضوعی: عمومی
leaching 1
حل و جداسازی اجزای سازندۀ انحلال‏پذیر از سنگ یا خاک یا کان‌سنگ با استفاده از سیالات
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
چشمۀ آبگرمی که آب داغ و بخار به‌تناوب از آن فوران می‏کند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
پاشیدن آب بر روی پوشش گیاهی: الف) برای از میان‌ بردن انرژی انباشتی در برگ‌ها در نتیجۀ تبخیر؛ ب) برای رفع کمبود آب برگ و جلوگیری از پژمردن آن؛ ج) برای زدودن شبنم و یخ و مواد ترشح‌شده از سطح پوشش گیاهی
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
electroplating, plating 1
نشاندن لایۀ بسیار نازکی از فلز مقاوم بر فلز دیگر با برق‌کافت محلول‌های برق‌کاف
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
نشاندن لایه‌ای نازک در فرایند آب‌کاری پیش از پوشش‌دهی نهایی
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
نوعی آب‌کاری که در نتیجۀ آن سطحی صاف و براق و بی‌نیاز از پرداخت به دست می‌آید
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
نوعی آب‌کاری که در استوانه یا بشکۀ گردان و مشبک در کنار یک برق‌کاف انجام می‌شود
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
فرایند پوشش دادن فلز که در آن جریان موردنیاز، از عمل گالوانی بین فلز کار (work metal) و فلز ثانویه تأمین می‌شود
حوزه موضوعی: خوردگی
immersion plating, dip plating, metal replacement
نوعی آب‌کاری ازطریق ایجاد پوشش فلزی با استفاده از واکنش جابه‌جایی که در آن یک فلز جانشین فلز دیگر موجود در محلول می‌شود
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
نوعی آب‌کاری که در آن کار آند و محلول را قلم‌مو یا تیغه انجام می‌دهد
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
نوعی آب‌کاری که در آن بعضی از قسمت‌های قطعه که نباید آب‌کاری شود با ماده‌ای نارسانا پوشانده می‌شود تا از جریان الکتریکی و درنتیجه آب‌کاری در آن قسمت‌ها جلوگیری شود
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
sensible water loss
دفع آب ازطریق ادرار و مدفوع و عرق
حوزه موضوعی: تغذیه
insensible water loss
دفع آب به‌صورت بخار از سطح بدن و ازطریق تنفس
حوزه موضوعی: تغذیه
گسسته شدن یک مولکول در واکنش با آب به‌طوری‌که بخشی از مولکول به هیدروکسیل آب و بخش دیگر آن به یون هیدروژن آب بپیوندد
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار
قابلیت شکافته شدن یک مولکول در واکنش با آب
حوزه موضوعی: شیمی
مربوط به واکنشی که در آن یون‌های هیدورژن و هیدروکسیل آب با یک ترکیب دیگر، دو گونۀ شیمیایی متفاوت ایجاد کند
حوزه موضوعی: شیمی
water mould/ water mold
قارچ‌های اُاُمیست (Oomycetes) که برای رشدونمو وابسته به آب هستند و اغلب در سطح آب توده‌ای جُلینه تولید می‌کنند
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات