واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4299
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
mariculture 2, ocean farming
آبزی‌پروری در محیط طبیعی آبزیان، در دریا متـ . دریازی‌پروری
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
محفظه‏ای شیشه‏ای که در آن جانوران و گیاهان آبزی را نگهداری می‏کنند * پیشنهاد فرهنگستان دوم
حوزه موضوعی: عمومی
بخشی از زمین که گیاهان و جانوران آبزی در آن زندگی می‏کنند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
رده‌ای از گزنده‌تباران که در آب‌های شیرین یا دریا و به‌صورت منفرد یا پَرگَنه، ثابت یا متحرک زندگی می‌کنند
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
hydrogel
کلوئیدی که از ترکیب فاز پراکنده (کلوئید) با فاز پیوسته (آب) تشکیل می‌شود و محصولی ژل‏مانند و گران‌رو تولید می‌کند
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
aquatic disposal, water burial, fluvial funeral, river burial
نوعی تدفین که در آن جسد را در آب رود یا دریا رها می‌کنند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
conception
آغاز بارداری با لانه‌گزینی (implantation) تخم لقاح‌یافته (blastocyst) در زهدان
حوزه موضوعی: علوم سلامت
hydrofoil
شناوری تندرو که پس از رسیدن به سرعت مشخص با استفاده از باله‌ها یا تیغه‌هایی که از زیر آن بیرون می‌آید، بدنه‌اش از سطح آب بلند می‌شود
حوزه موضوعی: علوم نظامی
red tide, red water
پدیده‌ای ناشی از تکثیر بیش‌ازحد برخی از ریزاندامگان‌های گونه‌های داینوفیتا (Dinophytes) معمولاً در نتیجۀ افزایش مواد مغذی که براثر آن برخی گونه‌ها سمومی تولید می‌کنند که ممکن است باعث مرگ‌ومیر سایر آبزیان شود
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
water quenching
سرد کردن سریع با استفاده از آب به‌عنوان مادۀ سردکننده
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
water skiing
ورزشی آبی که در آن ورزشکار به‌سرعت با یک قایق موتوری کشیده می‌شود
حوزه موضوعی: ورزش
سامانه‏ای کلوئیدی که در آن، محیط پراکنش آب است
حوزه موضوعی: شیمی
hydrometer
ابزاری برای آب‌سنجی
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
تعیین وزن مخصوص یک مایع معمولاً با استفاده از لولة دربستة مدرج
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
نوار یا باریکه‌ای از صخره یا ماسه یا مرجان یا سازه‌های دست‌ساز در نزدیکی سطح آب یا برآمده از آن
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی، جغرافیا، زمین‌شناسی
آب‌سنگی که در بین توده‌های نامنظمی شکل می‌گیرد که در میان آبتَل‌هایی (shoals) از پودۀ آب‌سنگی آهکی غوطه‌ور هستند
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
هریک از مجموعه‌آب‌سنگ‌های پیش‌ساحلی (nearshore) که در هنگام کاهش سطح آب یا افزایش سطح خشکی بر روی نهشته‌های حوضه شکل می‌گیرد
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
آب‌سنگی که بخش عمدۀ آن از بقایای جلبک‌هایی تشکیل شده است که اندامگان‌های اصلی تولیدکنندۀ کلسیم‌کربنات هستند
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
نوعی دیوارۀ آب‌سنگی که پشت‌بندهایی نامنظم و عمود بر محور خود در جهت‌های دریاسو (seaward) و بادپناه دارد
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
fringing reef, shore reef
آبسنگی که مستقیماً به ساحل قاره یا جزیره متصل است
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی، زمین‌شناسی
آب‌سنگ باریک و کشیده‌ای دور از ساحل با دیواره‌های آب‌سنگی جانبی
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
barrier reef
نوعی آبسنگ مرجانی که آب‌های آزاد آن را از خشکی جدا کرده است
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی، زمین‌شناسی
آب‌سنگ نسبتاً کوچکی که سطح فوقانی آن صاف است
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
آب‌سنگ کوچکی شبیه به مخروط که رأس آن به‌سوی دریا است و در میان آب‌سنگ‌های خطی، که لبۀ طاقچه‌‌مانند دارند، رشد می‌کند
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
سد یا پشتۀ کوتاهی از ماسه در امتداد کرانۀ دریاچه یا دریا که با جریان آب یا موج شکل می‌گیرد متـ . سد ماسه‌ای sandbar
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
آبسنگ حاصل از ترکیبات آهکی مرجانی
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی، جغرافیا، زمین‌شناسی
trough reef, reverse saddle
نهشته‌ای کانی در امتداد صفحۀ لایه‌بندی که به ناوۀ چین ناودیسی متصل است
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
آب‌سنگی خطی (linear reef) در میان آب‌سنگ سدی کبیر (Great Barrier Reef) در ساحل استرالیا که دو سر آن به سمت داخل خم شده است و به شکل هلالی در لبۀ تند فلات قاره دیده می‌شود
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
نگاه کنید به: دُمل
حوزه موضوعی: پزشکی
نوعی بیماری که در آن به علت افزایش شدید فشار درون چشم، دید از بین می‏رود
حوزه موضوعی: پزشکی