واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4299
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
پختن مواد غذایی در آب‏ جوش یا سایر مایعات حاوی آب
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا، گردشگری و جهانگردی
whey, lactoserum
مایعی که پس از تهیۀ پنیر از شیر بر جای می‏ماند
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
آب‌پنیری که پس از تشکیل لختۀ اسیدی در شیر تولید شود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
محصولی که با کاهش املاح معدنی و لاکتوز از آب‏پنیر به دست می‏آید
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
آب‏پنیری که به‌صورت دانه‏های ریز خشک‏ شده باشد
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
hydration 1
پوشاندن یون‌های موجود در یک محلول به‌وسیلۀ مولکول‌های آب
حوزه موضوعی: شیمی
ویژگی یونی که شمار معینی مولکول آب در فضـای هم‏آرایی (coordination surrounding) خود داشته باشد
حوزه موضوعی: شیمی
مطالعۀ حرکت شاره متـ . هیدرودینامیک
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی، علوم جَوّ
hydroplaning, aquaplaning
حرکت تایر بر روی لایۀ نازکی از آب براثر قرار گرفتن آب در بین سطح تماس تایر با جاده
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
dynamic hydroplaning
نوعی آب‌پیمایش ناشی از ایجاد نیروهای لختی (inertial forces) سیال و تشکیل فیلم (film) ضخیم آب
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
نوعی آب‌پیمایش ناشی از ایجاد نیروهای گران‌رو سیال و تشکیل فیلم (film) نازک آب
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
تجمع مایع در تخمدان
حوزه موضوعی: پزشکی
تشکیل همتافتی که در آن مولکول‌های آب جانشین تمام یا تعدادی از گروه‌های هم‌آرا می‌شوند
حوزه موضوعی: شیمی
waterjet/ water jet, hydrojet propulsion
نوعی سامانۀ رانش در شناورها که در آن پروانه‌ای آب را با فشار از درون افشانک‌ها عبور می‌دهد و باعث حرکت شناور می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
تراکم نابهنجار مایع آبگون (serous fluid) در حفرۀ جنب
حوزه موضوعی: پزشکی
چتری که از روی آب و گاه از روی زمین با نیروی کشش به پرواز درآید
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
hydrodensitometry weighing, underwater weighing
روشی برای سنجش چگالی کلی بدن ازطریق تعیین حجم آن
حوزه موضوعی: تغذیه
گونه‏ای از آبچلیکیان و راستۀ سلیم‏سانان با لکه‏های یکنواخت و سنگفرش‌مانند بر روی بال‌ها که در نور آفتاب سبز دیده می‌شود
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ آبچلیکیان و راستۀ سلیم‏سانان با بدن کوچک و سر تقریباً مدور که دو طرف سرش زرد نخودی است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ آبچلیکیان و راستۀ سلیم‏سانان با منقار کاردک‌مانند یا قاشقی
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
تیره‌ای از راستۀ سلیم‏سانان با جثۀ کوچک یا متوسط و پاهای کوتاه یا بلند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
ویژگی عملیات و ادوات و تجهیزات و نفراتی که توأمان توانایی عمل در دریا و خشکی را دارند
حوزه موضوعی: علوم نظامی
خنک کردن محصولات حساس به حرارت، مانند برخی میوه‌ها و سبزی‌ها با قرار دادن آنها در جریان آب سرد
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
توده‏سنگ تراوا و اشباع‏شده از آب که آب چاه‌ها و چشمه‏های پیرامون را تأمین می‌کند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
unconfined aquifer, phreatic aquifer, water-table aquifer
آبخوانی که فشاری بر سطح ایستابی آن وارد نمی‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
آبخوانی که فشار آب زیرزمینی در آن از فشار جوّ بیشتر است
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
واحد زمین‏شناختی سیرشده که در شرایط هیدرولیکیِ (hydraulic) عادی آب چندانی از آن نمی‏گذرد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
draght, draft 1
قسمتی از بدنۀ کشتی که در زیر آب قرار می‏گیرد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
نگاه کنید به: حوضۀ آبریز
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
watershed management
مطالعۀ ویژگی‌های یک حوضۀ آبخیز و فرایند بررسی و اجرای طرح‌ها و برنامه‌ها با هدف توزیع پایدار منابع حوضۀ آبخیز و تضمین پایداری کارکردهای آن باتوجه‌به تأثیری که بر جوامع گیاهی و جانوری و انسانی آن حوضه دارد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏