واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1486
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
به‌کاربرید به‌جای: نمودار لایه‌نگاشتی
وسیلۀ خاک‌ورزی ثانویه برای به هم زدن خاک در عمق کم و از بین بردن علف‌های هرز و مخلوط کردن مواد مختلف با خاک
Hartree method
روش میدان خودسازگار
نسبت عملکرد اقتصادی به عملکرد زیست‌شناختی
ماه بدری که در شب‌های نزدیک به اعتدال پاییزی در طی چند شب پیاپی نزدیک به زمان غروب خورشید مشاهده می‌شود
ویژگی بخش یا اندامی در گیاهان که تقریباً تا قاعده سه‌گوش باشد و بعد ناگهان به سمت دو لپ جانبی عمود بر محور اصلی پهن ‌شود متـ . زوبین‌شکل hastiform
به‌کاربرید به‌جای: زوبینی
hat trick
در فوتبال، به ثمر رسیدن سه گل یا بیشتر از یک بازیکن در یک بازی
اقدام مجرمانه‌ای که انگیزۀ آن نفرت و تعصب و پیش‌داوری برخاسته از نژاد، رنگ پوست، مذهب، ملیت، قومیت، جنسیت یا گرایش جنسی فرد یا افراد است
سخنان توهین‌آمیز یا به‌ظاهر خنثی که موجب افزایش احساسات نژادپرستانه یا دشمن‌هراسانه در جامعه می‌شود
haul distance
مسافتی که وسیلۀ جمع‌آوری زباله از آخرین نقطۀ برداشت تا ایستگاه انتقال یا محل فراوری یا محل دفع نهایی طی می‌کند
گذرگاهی از انبارگاه تا محل مصرف برای حمل گرده‌بینه‌ها
گذرگاهی برای حمل چوب که در آن کلیۀ اصول طراحی و ساخت‌وساز جاده‌ای اعمال شده باشد
بافه‌/کابلی که با حرکت قرقره اتوبوس هوایی را به حرکت درمیآورد متـ . کابل کشنده
haul time
مدت‌زمان لازم برای انتقال پسماند جامد از محلی به محل دیگر
جعبه‌قرقره‌ای که برای هدایت بافۀ برگشت به کار میرود
haulback, haulback line
بافه‌ای که در حمل‌ونقل بافه‌ای برای بازگرداندن بافۀ اصلی و متعلقات آن به نقطۀ موردنظر به کار می‌رود متـ . کابل برگشت
سامانۀ جمع‌آوری‌ای که در آن ظروف پسماند به محل دفع حمل می‌شود و پس از تخلیه به محل اول بازگردانده می‌شود
hauling, haulage, timber transportation, wood transportation
حمل‌ونقل ماشینی فراورده‌های چوبی جنگل از انبارگاه تا مراکز مصرف
haunch 1, hance 1, hench 1, flank 1
یک نیمه از دو نیمۀ متقارن قوس یا چَفته که در میان رأس () و پاکار قرار دارد
haunch 2, hance 2, flank 3
قسمتی از قوس یا چَفته که در میان تاج و پاکار قرار دارد
تیری که سطح مقطع آن در محل‌های مورد نیاز افزایش داده شود
Hawaiian guitar, steel guitar, bottleneck guitar
نوعی گیتار که در آن با لغزاندن میله‌ای فولادی بر روی صفحۀ انگشت‌گذاری ساز، نغمات مختلف حاصل می‌شود متـ . گیتار دستانه‌ای slide guitar
وضعیت زنجیرها در جلوی دماغۀ شناور درلنگر وقتی که شناور با دو لنگر چپ و راست مهار شده باشد
بخشی از سینۀ کشتی که دالان زنجیر در آن تعبیه شده است
محوطۀ بین سینۀ شناور درلنگر و محل لنگر آن
وضعیت شناوری که بخشی از سینه و زنجیرگاه آن با حرکت تابی شناور به داخل آب می‌رود
hawse pipe cover, hawse buckler, hawse flap
ورقه‌ای که بر روی دالان زنجیر قرار می‌گیرد و از ورود آب دریا به آن جلوگیری می‌کند
hawse pipe, hawsehole
دالان شیب‌داری که در سینۀ کشتی قرار دارد و محل عبور زنجیر لنگر است
hay rake
ماشینی برای جمع‌آوری علوفۀ دروشده و ردیف کردن آنها