واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2157
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
نگاه کنید به: توازن‌بخشی
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
hard base
یک باز لوِیس یا دهندۀ الکترون که قطبش‌پذیری بالا و الکتروکشانی پایین دارد و به‌آسانی اکسید می‌شود و دارای اوربیتال‌های خالی یا پایین‌تر از سطح تراز عادی است
حوزه موضوعی: خوردگی، شیمی
hard bread
ship biscuit
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
hard chromium
پوششی از کروم که برای افزایش مقاومت در برابر سایش بر روی مادۀ دیگر ایجاد می‌کنند
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
نگاه کنید به: شراب سیب
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
hard coating
نوعی پوشش اکسید آندی بر روی آلومینیم که چگالی ظاهری و ضخامت و مقاومت بیشتری در برابر سایش در قیاس با پوشش‌های آندی معمولی دارد
حوزه موضوعی: خوردگی، مهندسی مواد و متالورژی
ویژگی بیمار یا معتادی که تمایلی به تغییر ندارد و به‌سختی خود را در اختیار مراکز خدمات بهداشتی قرار می‏دهد
حوزه موضوعی: پزشکی
hard detergent
مادۀ شوینده‌ای که در طبیعت تجزیه نمی‌شود
حوزه موضوعی: شیمی
مرحله‏ای بین مرحلۀ خمیری و رسیدن کامل بذر
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
مواد اعتیادآوری که میزان آسیب‌زایی آنها زیاد است
حوزه موضوعی: اعتیاد
فیلمی (film) که به‌حدی‌ خشک شده باشد که آمادگی سنباده‏خوری و اعمال پوشش بعدی را داشته باشد
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
hard ecotourism, active ecotourism, deep ecotourism, eco-specialist ecotourism
نوعی طبیعت‌گردی با گرایش به سفرهای تخصصی و طولانی در طبیعت بکر و نیمه‌بکر با حداقل خدمات در گروه‌های کوچک
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
hard fibroma, fibroma durum
تارتودی حاوی بافت الیافی که یاخته‌های کمی دارد
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
یخ‌بندانی که در آن پوشش گیاهی از بین می‌رود
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
دامی که حتی با مصرف غذای مناسب، رشد و بهره‌دهی آن کم است
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
hard kill, firm kill
تخریب فیزیکی سلاح یا سامانه با به‌کارگیری فنون ضدالکترونیک یا بمب یا موشک
حوزه موضوعی: علوم نظامی
hard landing
نشستی که همراه با ضربۀ شدید است و معمولاً به صدمه دیدن هواگَرد منجر می‏شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
نور شدیدی که سایه‏های تیره ایجاد می‏کند
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
hard magnetic materials
گروهی از مواد فرومغناطیسی که پس از حذف میدان خارجی بخش عمده‌ای از خواص مغناطیسی آنها بر جا می‌ماند
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
پایگاهی موشکی که در مقابل انفجار هسته‌ای مقاوم است
حوزه موضوعی: علوم نظامی
کمک مالی مستقیم و مجاز به نامزد انتخاباتی که سقف معینی دارد
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
hard news
خبری که صرفاً به وقایع و نقل‌قول‌های افراد می‌پردازد و با کمترین یا حتی بدون توصیف و تفسیر بیان می‌شود
حوزه موضوعی: روابط‌عمومی و تبلیغات بازرگانی
توده‌های گِرد و کدر یخ مات، عمدتاً بر روی سطوح قائم، که منشأ آنها مه اَبَرسرد متراکم است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نوعی بیماری گیاهی که در آن زخم‌لکه‌های سختی بر روی اندام‌های گیاه ایجاد می‌شود
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
hard seed
بذری که به علت نفوذناپذیر بودن پوستۀ خود در مقابل هوا و آب در حالت خفتگی باشد
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
hard soldering
brazing
حوزه موضوعی: جوشکاری و آزمایش‌های غیرمخرب
hard stabilisation/ hard stabilization
هرنوع سازه که برای حفاظت از ساحل یا ممانعت از حرکت شن و ماسه در امتداد ساحل ساخته میشود
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
hard stabilization
hard stabilisation
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
تورم قوطی‏کنسرو ناشی از فساد مواد غذایی که در آن سر قوطی برآمده باشد و با فشار دست فرونرود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
hard tack/ hardtack
ship biscuit
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی