واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 584
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
نگاه کنید به: گروه لابی
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
اِعمال نفوذ بر قانون‌گذاران یا مسئولان اجرایی برای وضع یا تصویب قانون یا سیاستی مشخص به نفع فرد یا گروهی خاص
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
فردی که با لابی کردن در پی نیل به اهداف سیاسی است
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
فردی که رسماً برای شرکت یا دولتی خارجی لابی می‌کند
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
lobbying, lobbyism
بهره‌گیری نظام‌مند از لابی ‌کردن و گروه‌های لابی برای نیل به اهداف سیاسی
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
immurement, wall burial
نوعی اعدام که در آن فرد را در لای دیوار بنا قرار میدادند تا از گرسنگی و تشنگی بمیرد
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
Tropaeolum
سرده‌ای از لادنیان یک یا چندسالۀ علفی با حدود 80 گونه که بومی امریکای جنوبی و مرکزی هستند و تعدادی از گل‌های معروف باغچه‌ای را شامل می‌شوند؛ گل‌هایشان معمولاً زیبا و رنگ آنها اغلب بسیار روشن است و دارای پنج گلبرگ و تخمدان سه‌برچه‌ای و یک لولۀ شهد قیفی هستند که در پشت گل قرار دارد و برگ‌های سپر‌شکل آنها در مرکز به دمبرگ متصل میشود
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
Tropaeolaceae
تیره‌ای از کلم‌سانان علفی یک یا چندساله با سه سرده و 92 گونه که در نواحی معتدل و نیمه‌گرمسیری و گرمسیری می‌رویند؛ برگ‌های آنها دارای آرایش متناوب یا متقابل و مسطح و دمبرگ‌دار است و گل‌هایشان منفرد و محوری (axillary) و معمولاً بسیار نامنظم و در برخی موارد تا حدودی نامنظم با گُل‌پوشی جداجام و جداکاسه است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نگاه کنید به: ناگذر
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
نگاه کنید به: ناگذرساز
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
reclaimed rubber, reclaim
لاستیک ولکانیده‌ای که با روش‌های مکانیکی یا شیمیایی نرم‌شده و بخشی از آن واولکانیده (devulcanised) شده است متـ . بازلاستیک
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار- تایر
نگاه کنید به: لاستیک ولکانیده
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار- تایر
قطعۀ عایق لاستیکی در انتهای سیم شمع که محل اتصال سیم شمع به شمع را می‌پوشاند
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
نوار لاستیکی یا پلاستیکی که برای جلوگیری از خراشیدگی سپر بر روی آن نصب می‌شود
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو، مهندسی بسپار
vulcanised rubber, vulcanisate
محصول ولکانشی که در آن لاستیک در شرایط مشخص به‌صورت شیمیایی با گوگرد و شتاب‌دهنده‌ها واکنش می‌یابد تا دارای خواص فیزیکی مطلوب شود متـ . لاستیک پخت‌شده
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار- تایر
رفتارهایی برای جلب توجه جنسی، بدون قصد جدی
حوزه موضوعی: علوم سلامت
litter, forest litter
لایۀ سطحی کف جنگل که در مرحلۀ پیشرفتۀ تجزیه قرار ندارد و معمولاً از انواع برگ‌ها ازجمله برگ‌های سوزنی و سرشاخه‌ها و ساقه‌ها و پوست‌ درختان و میوه‌هایی که به‌تازگی فروافتاده تشکیل شده است
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
تیره‌ای از راستۀ شاهین‏سانان که عموماً جثه‏ای بزرگ‌تر از تیره‌های دیگر این راسته دارند و اغلب لاشه‌خوار هستند و به‌ندرت غذای خود را ازطریق شکار به دست میآورند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
carcass 1
جسد حیوان به‌ویژه چهارپا یا پرنده‌ای که برای مصارف غذایی و استحصال گوشت کشتار میشود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
مجموعه‌فرایندهای بعد از کشتار دام شامل زدودن مو و پر و پشم و پوستکَنی و پاک کردن و آلایش‌گیری و شست‌وشوی لاشه
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
ponderoperditive
ویژگی غذاهایی که باعث کاهش وزن می‌شوند
حوزه موضوعی: تغذیه
فردی که بدون اطلاع از رایانه به راهنمایی دیگران در این زمینه می‌پردازد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
lacquer
مادۀ پوششی شفاف و بی‌رنگ و گاه رنگی که براثر تبخیر حلاّل و یا واکنش شیمیایی خشک می‌شود
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
نگاه کنید به: لاک مفرغ‌نما
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
golden lacquer
لاکی که در صورت زدن آن بر برگچه‏های آلومینیمی، جلوه‏ای طلاگون به آنها می‌دهد
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
flat lacquer
لاکی که پس از خشک شدن ظاهری ساب‏خورده پیدا می‌کند
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ، مهندسی شیمی
لاک شفافی که برای حفظ درخشندگی و تقویت رنگ بر سطوح فلزی درخشان زده می‌شود متـ . لاک برنزنما
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
spirit lacquer, spirit varnish
لاکی که از حل کردن رزین‌ها در الکل صنعتی به دست می‌آید
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
گونه‏ای از تیرۀ لاک‌پشت‌پابلندیان و راستۀ لاک‌پشت‌سانان که بزرگ است و لاکی عریض و صاف دارد و قسمت عقبی لاک آن عریض‏تر از قسمت جلوی است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ لاک‌پشت‌چرمیان و راستۀ لاک‌پشتسانان که لاکی نرم و قطره‏شکل دارد؛ سر آن بدون فلس است و برجستگی‌های دندان‌مانندی در هر طرف آروارۀ بالای آن وجود دارد؛ صدف و پوست آن سیاه و دارای خال‌های سفید و زرد است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری