واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 527
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
گونه‌ای از تیرۀ لاک‌پشت‌سبزیان و راستۀ لاک‌پشت‌سانان با لاک خمره‌ای‌شکل به رنگ سبز زیتونی تیره که سطح زیرین آن مایل به زرد است
گونه‌ای از تیرۀ لاک‌پشت‌سبزیان و راستۀ لاک‌پشت‌سانان که کوچک‌ترین لاک‌پشت دریایی است؛ سر آن به سمت جلو تاحدی نوک‌دار شده است و پوزۀ قلاب‌دار دارد
گونه‌ای از تیرۀ لاک‌پشت‌سبزیان و راستۀ لاک‌پشت‌سانان با رنگ کهربایی و ترکیب نامنظمی از نوارهای تیره و روشن که دهان آن پوزه‌مانند و نوک‌تیز است و بر روی باله‌های شنا دو چنگال مشخص دارد
تیره‌ای از راستۀ لاک‌پشت‌سانان که لاک‌پشت‌های دریایی عظیمی هستند با لاک قطره‌‌شکل نرم و چرمی و سیاه که خال‌های کوچک سفید یا زرد بر روی آن پراکنده است
خزندگانی با لاک استخوانی پشتی و پلاسترون (plastron) استخوانی شکمی که کمربند اندام حرکتی آنها درون دنده‌هاست و دندان ندارند
تیره‌ای از راستۀ لاک‌پشت‌سانان که لاک‌پشت‌هایی دریایی با صدف کوتاه و اندام‌ حرکتی جلوی شبیه به باله‌های شنا هستند
تیره‌ای از راستۀ لاک‌پشت‌سانان که در اندام حرکتی عقبی پنج چنگال دارند و استخوان لگن و پیش‌سینۀ آنها در هم ادغام شده است
فردی که با مصرف لاکتوز از خود واکنش نامطلوب غیرایمنی نشان می‌دهد
auricle 2, auricula 2, ala auris, pinna
پرده‌ای از پوست و غضروف در آستانۀ سوراخ بیرونی مجرای گوش خارجی
selective mutism, elective mutism
نارسایی دیرپا در سخن گفتن در برخی موقعیت‌های اجتماعی، مانند مدرسه، علی‌رغم توانایی سخن گفتن و درک گفتار
به‌کاربرید به‌جای: لایۀ اتصال امن
cathode-ray tube, CRT 2
لامپی که با کانونی کردن باریکۀ الکترون‌های آن می‌توان تصویرسازی کرد
آشکارساز بسیار حساسی برای تشخیص و اندازه‌گیری تابش الکترومغناطیسی که در آن ازطریق تابش، الکترون‌هایی از فوتوکاتد آزاد می‌شود و الکترون‌های آزادشده پس از شتاب‌گیری و تکثیر، جریانی قابل‌اندازه‌گیری پدید می‌آورند
لامپی الکترونی که هوا و گازهای درون آن را تا حد ممکن خالی می‌کنند تا وجود آنها هیچ‌گونه تأثیری بر ویژگی‌های الکتریکی لامپ نداشته باشد
لامپی الکترونی که طول‌موج‌هایی در گسترۀ ریزموج گسیل می‌کند
comparison lamp
لامپی التهابی که شدت درخشش آن ثابت است و درخشش لامپ‌های دیگر نسبت‌ به آن سنجیده می‌شود
pit 3
1. فرورفتگی‌ای که در طی ضخیم شدن دیوارۀ یاخته در بافت گیاهی ایجاد می‌شود 2. هرنوع فرورفتگی در سطح اندام‌ها و یاخته‌های بافت‌های موجود زنده
ویژگی سطحی با فرورفتگی‌ها یا گوده‌های کوچک
areole2
فضا یا شکافی کوچک در بافت یا بخشی از اندام‌های گیاهان یا حشرات
ویژگی سطحی با گوده‌های خیلی کوچک
favosus, honeycombed
ویژگی سطحی با فرورفتگی‌های منظم گوشه‌دار
شبکه‌ای از ماهیوارها یا صفحات تخت متقاطع در مقطعی از تونل باد یا مجرای سیال برای از بین بردن تلاطم جریان سیال
فرایند چسبیدن و نفوذ و جایگزینی تخم لقاح‌یافته (blastocyst) در جدار زهدان در مراحل تکوین رویان
محل انباشت موضعی آهن‌سولفات بر روی سطح آهن زنگ‌زده که در آن آهنگ خوردگی براثر جذب آب و ایجاد برق‌کاف و تسهیل عبور جریان خوردگی افزایش می‌یابد
silt 2
1. ذرات ریز معدنی خاک، حدّفاصل رس و شن، با قطر بین 0/05 تا 0/002 میلی‌متر 2. طبقه‌ای از بافت خاک که کمتر از دوازده درصد رس و بیشتر از هشتاد درصد لای دارد
شناور مخصوص لایه‌برداری از بستر دریا و کانال (canal) و حوضچه و رودخانه، برای رسیدن به عمق مطلوب
سنگی تورق‌ناپذیر و سخت‌شده که دانه‌های آن عمدتاً از لای تشکیل شده است
band, pocket
مجموعه‌ای از چند لایه که بر استوانه‌ای فلزی (drum) بر روی هم قرار می‌گیرند و جزء سازندۀ منجید تایر هستند
یک واحد لایه‌نگاشتی متشکل از چند لایه که دربرگیرندۀ مجموعه‌ای از بناها و اشیای متعلق به یک مرحلۀ فرهنگی است
stratum
لایه‌ای از افراد جامعه که جایگاه فرهنگی و اقتصادی و سیاسی و تحصیلی نسبتاً یکسانی دارند