واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 584
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
گونه‏ای از تیرۀ لاک‌پشت‌سبزیان و راستۀ لاک‌پشت‌سانان که سر آن کوچک و در قسمت جلوی مدور است و یک جفت فلس پیش‏پیشانی طویل‏شده بر روی قسمت بالایی سر به سمت چشم‏ها دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ لاک‌پشت‌سبزیان و راستۀ لاک‌پشت‌سانان که بزرگ‌ترین گونه این ‏خانواده است؛ قسمت عقب سر آن کاملاً عریض و جلوی آن کوتاه و مدور است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ لاک‌پشت‌سبزیان و راستۀ لاک‌پشت‌سانان با لاک خمره‏ای‌شکل به رنگ سبز زیتونی تیره که سطح زیرین آن مایل به زرد است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ لاک‌پشت‌سبزیان و راستۀ لاک‌پشت‌سانان که کوچک‌ترین لاک‌پشت دریایی است؛ سر آن به سمت جلو تاحدی نوک‌دار شده است و پوزۀ قلاب‏دار دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از تیرۀ لاک‌پشت‌سبزیان و راستۀ لاک‌پشت‌سانان با رنگ کهربایی و ترکیب نامنظمی از نوارهای تیره و روشن که دهان آن پوزه‏مانند و نوک‌تیز است و بر روی باله‏های شنا دو چنگال مشخص دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
تیره‌ای از راستۀ لاک‌پشت‌سانان که لاک‌پشت‌های دریایی عظیمی هستند با لاک قطره‏‌شکل نرم و چرمی و سیاه که خال‌های کوچک سفید یا زرد بر روی آن پراکنده است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
خزندگانی با لاک استخوانی پشتی و پلاسترون (plastron) استخوانی شکمی که کمربند اندام حرکتی آنها درون دنده‏هاست و دندان ندارند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
تیره‌ای از راستۀ لاک‌پشت‌سانان که لاک‌پشت‌هایی دریایی با صدف کوتاه و اندام‏ حرکتی جلوی شبیه به باله‏های شنا هستند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
تیره‌ای از راستۀ لاک‌پشت‌سانان که در اندام حرکتی عقبی پنج چنگال دارند و استخوان لگن و پیش‌سینۀ آنها در هم ادغام شده است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
فردی که با مصرف لاکتوز از خود واکنش نامطلوب غیرایمنی نشان می‌دهد
حوزه موضوعی: تغذیه
auricle 2, auricula 2, ala auris, pinna
پرده‏ای از پوست و غضروف در آستانۀ سوراخ بیرونی مجرای گوش خارجی
حوزه موضوعی: پزشکی
selective mutism, elective mutism
نارسایی دیرپا در سخن گفتن در برخی موقعیت‌های اجتماعی، مانند مدرسه، علی‌رغم توانایی سخن گفتن و درک گفتار
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
نگاه کنید به: لایۀ اتصال امن
حوزه موضوعی: رمزشناسی
cathode-ray tube, CRT 2
لامپی که با کانونی کردن باریکۀ الکترون‌های آن می‌توان تصویرسازی کرد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
آشکارساز بسیار حساسی برای تشخیص و اندازه‏گیری تابش الکترومغناطیسی که در آن ازطریق تابش، الکترون‌هایی از فوتوکاتد آزاد می‏شود و الکترون‌های آزادشده پس از شتاب‏گیری و تکثیر، جریانی قابل‌اندازه‏گیری پدید می‏آورند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
لامپی الکترونی که هوا و گازهای درون آن را تا حد ممکن خالی می‏کنند تا وجود آنها هیچ‏گونه تأثیری بر ویژگی‌های الکتریکی لامپ نداشته باشد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
لامپی الکترونی که طولِ‌موج‌هایی در گسترۀ ریزموج گسیل می‌کند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
comparison lamp
لامپی التهابی که شدت درخشش آن ثابت است و درخشش لامپ‌های دیگر نسبت‌ به آن سنجیده می‌شود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
pit 5
1. فرورفتگی‏ای که در طی ضخیم شدن دیوارۀ یاخته در بافت گیاهی ایجاد می‏شود 2. هرنوع فرورفتگی در سطح اندام‌ها و یاخته‏های بافت‌های موجود زنده
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
ویژگی سطحی با فرورفتگی‌ها یا گوده‌های کوچک
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
areole2
فضا یا شکافی کوچک در بافت یا بخشی از اندام‌های گیاهان یا حشرات
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
ویژگی سطحی با گوده‌های خیلی کوچک
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
favosus, honeycombed
ویژگی سطحی با فرورفتگی‌های منظم گوشه‌دار
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
شبکه‌ای از ماهیوارها یا صفحات تخت متقاطع در مقطعی از تونل باد یا مجرای سیال برای از بین بردن تلاطم جریان سیال
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
فرایند چسبیدن و نفوذ و جایگزینی تخم لقاح‌یافته (blastocyst) در جدار زهدان در مراحل تکوین رویان
حوزه موضوعی: علوم سلامت
محل انباشت موضعی آهن‌سولفات بر روی سطح آهن زنگ‌زده که در آن آهنگ خوردگی براثر جذب آب و ایجاد برق‌کاف و تسهیل عبور جریان خوردگی افزایش می‌یابد
حوزه موضوعی: خوردگی
silt 2
1. ذرات ریز معدنی خاک، حدِّفاصل رُس و شن، با قطر بین 0/05 تا 0/002 میلی‌متر 2. طبقه‏ای از بافت خاک که کمتر از دوازده درصد رس و بیشتر از هشتاد درصد لای دارد
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
suppressed layer
لایه‌ای که مقاومت‌ویژة آن بین مقاومت‌ویژه‌های لایه‌های مجاور است و به‌جز هنگامی که ضخیم باشد، مشاهده نمی‌شود
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
equivalent layer
لایه‌ای فرضی که میدان مغناطیسی حاصل از یک توزیع مغناطش را با آن برآورد می‌کنند
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
شناور مخصوص لایه‏برداری از بستر دریا و کانال (canal) و حوضچه و رودخانه، برای رسیدن به عمق مطلوب
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی