واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 584
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
filamentous sludge
لجن فعالی که در آن ریزاندامگان‌های رشته‌ای بسیاری وجود دارد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
لجن آلی که مستقیماً براثر فعالیت‌های کاراندام‏شناختی جانداران به وجود می‏آید
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
activated sludge
لجنی که از فاضلاب گرفته و برای آمایش میکربی هوادهی می‏شود
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی شیمی
returned activated sludge, return sludge
لجن فعالی که ازطریق ته‌نشینی از مایع مخلوط جدا می‌شود و برای استفادۀ بعدی در تصفیۀ فاضلاب به حوض هوادهی برمی‌گردد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
لایه‌ای میکربی که از صافی زیستی کنده شده است و معمولاً در حوض ته‌نشینی نهایی از فاضلاب جدا می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
digested sludge
لجن فاضلاب تثبیت‌شده براثر فعالیت ریزاندامگان‌ها، در تماس با اکسیژن یا بدون تماس با آن
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
supernatant 2
مایع جداشده از لجن در حوض ته‏نشینی یا حوض تغلیظ یا مخزن هضم لجن که بین جامدات ته‏نشین‏شده و روماند قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
وسیله‌ای برای راندن لجن موجود در زلال‌ساز به سوی چالۀ لجن
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
sludge incinerator
وسیله‏ای که در آن لجن فاضلاب سوزانده می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
sludge pressing
جدا کردن مکانیکی مایعات از لجن با فشار دادن آن، برای قابل حمل شدن مواد جامد لجن
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
spandrel 2
در نقوش، سطح سه گوش بین نقوش منحنی و قاب آنها
حوزه موضوعی: معماری و شهرسازی
spandrel 3
سطح سه‌گوش بین برون‌سوی قوس یا چَفته و قاب آن، یا بین برون‌سوی دو قوس یا چَفتۀ مجاور و قاب آن
حوزه موضوعی: معماری و شهرسازی
lip 2, vee
برآمدگی تیز و هفتی شکل درز مضاعف در پایین محل درز
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
napperon, slip cloth
رومیزی کوچکی که برای تمیز نگه داشتن رومیزی بزرگ‌تر بر روی آن می‌اندازند
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
quarter window, valence window, quarter glass, quarter light, vent window
پنجرۀ شیشه‌ای کوچکی عموماً در انتهای در عقب و بالای چرخ عقب خودرو
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو، مهندسی بسپار
قطعه‏ای از راه که برای همساز شدن جهت و سرعت حرکت وسایل نقلیۀ ورودی با جهت و سرعت حرکت وسایل نقلیۀ راه اصلی ساخته شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
مکانی که از لبۀ چپ خط حرکت مستقیم شروع می‏شود و تا جایی که عرض خط انتظار گردش به چپ کامل می‏شود، ادامه می‏یابد متـ . لچکی خط انتظار
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
departure taper
فاصلۀ بین نقطه‏ای که از آنجا خودروهای دورشونده از تقاطع به سمت چپ هدایت می‏شوند تا نقطه‏ای که این راه با راه اصلی موازی می‏شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
نگاه کنید به: لچکی پهلوگاه
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
spandrel 4, stair spandrel
سطح مثلثی یا تقریباً مثلثی زیر پله و کف
حوزه موضوعی: معماری و شهرسازی
quarter window filler panel, quarter light filler panel, window filler, window filler panel
قطعه‌ای غالباً مثلثی‌شکل و معمولاً کدر که برای پر کردن بخش انتهایی پنجرۀ درِ عقب به کار می‌رود
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
approach taper
فاصلۀ بین نقطه‏ای که از آنجا خودروهای نزدیک‏شونده به تقاطع تا ابتدای محل خط انتظار به سمت راست هدایت می‏شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
shot break,shot instant, time break
لحظۀ ایجاد موج لرزه‌ای در چشمۀ لرزه
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
melody
توالی اصوات با دیرش‌های مختلف براساس عرف و ذوق فرهنگی
حوزه موضوعی: موسیقی
melody model
یک طرح ذهنی لحنی که خط‌ِ‏مشی تغییرات عینی لحن را تشکیل می‏دهد
حوزه موضوعی: موسیقی
leitmotif, leading motive
ایده‏ای موسیقایی که در یک قطعۀ موسیقی، معمولاً اپرا، برای تداعی شخص و شی‏ء و احساس و مانند آن تکرار می‏شود
حوزه موضوعی: موسیقی
ترکیب بنیانی و ذاتی لحن یا طرح کلی آن که سرمشق الحان دیگر قرار می‏گیرد
حوزه موضوعی: موسیقی
ویژگی نوعی موسیقیِ آوازی که در آن نحوهای موسیقایی و کلامی در هم تنیده شده‌اند
حوزه موضوعی: موسیقی
melodic
منسوب به لحن
حوزه موضوعی: موسیقی
solder
آلیاژی با نقطۀ ذوب پایین که معمولاً فلز اصلی آن قلع باشد و برای اتصال قطعات به کار رود
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی