واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 527
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
natural level 1, natural layer
مجموعه‌ای از رگه‌ها‌ که در نتیجۀ روندهای طبیعی نهشته‌گذاری آبرفتی و نشست خاکستر آتشفشانی به وجود می‌آید
مجموعه‌ای از رگه‌ها ‌که در نتیجۀ فعالیت‌های انسان شکل گرفته است
physical layer, PHL
لایه‌ای که به اجزای فیزیکی ارسال داده بر روی خطوط ارتباطی مربوط است
application layer
لایۀ هفتم الگوی اتصال متقابل سامانه‌های باز که شامل کارکردهای خدمات خاص کاربردی، مانند انتقال پرونده و دسترسی از دور به پرونده‌ها و پایانه‌های مجازی است
transition layer
فضای بین تراز گذار و فرازای گذار
به‌کاربرید به‌جای: لایۀ اصطکاک
boundary layer
لایه‌ای از شاره درست در مجاورت سطح مرزی مشخص
atmospheric boundary layer, ABL
به‌کاربرید به‌جای: لایۀ مرزی سیاره‌ای
planetary boundary layer, PBL
پایین‌ترین لایۀ جوّ، معمولاً تا ارتفاع 1500 متر، که در آن شرایط هواشناختی عمدتاً تحت تأثیر سطح زمین است متـ . لایۀ مرزی جوّ atmospheric boundary layer, ABL
ply rating, PR
معیار سنجش استحکام منجید و توان تحمل بار که با عدد، حرف یا نماد نشان‌ داده می‌شود و الزاماً نشان‌دهندۀ تعداد لایه‌‌های رسن‌دار (cord plies ) تایر نیست
interfacial layer
منطقۀ تماس سه‌بعدی بین دو فاز مختلف که مولکول‌های آن با مولکول‌های هر دو فاز برهم‌کنش دارند
impermeable layer
لایه‌ای از سنگ یا خاک یا رسوب که سیال‌ها نمی‌توانند از آن بگذرند
session layer
لایۀ پنجم الگوی اتصال متقابل سامانه‌های باز که به مدیریت گفتگو مربوط است و کاربری امکانات مخابراتی ارائه‌شده از سوی لایۀ ترابرد را واپایش می‌کند
isothermal layer
لایه‌ای از جوّ که در آن آهنگ کاهش دما با وجود افزایش ارتفاع صفر است
بخشی از معماری شبکه که ارتباطات یک رسانۀ مشترک را مدیریت و حفظ می‌کند اختـ . لایۀ واد MAC layer
natural level 2, natural stratigraphic layer
در تقسیم‌بندی واحدهای کاوش، هریک از لایه‌هایی که برخلاف لایۀ اختیاری، بر پایۀ لایه‌نگاری محوطه شناسایی می‌شوند
rail expansion shim
نوعی فاصله‌انداز که در زمان نصب خط بین دو سر ریل‌های مجاور قرار می‌دهند تا با بالا رفتن دما فضای کافی برای انبساط ریل‌های فولادی وجود داشته باشد
التهاب لب‌ها براثر عوامل گوناگون
رخت‌ها و ملزومات پارچه‌ای که برای شست‌وشو و احتمالاً تعمیر به قسمت لباس‌شویی ارسال می‌شود
anti-G suit, pressure suit
لباسی که خدمۀ پرواز برای خنثی کردن آثار شتاب مثبت می‌پوشند متـ . ضدشتاب
محلی برای شست‌وشو و خشک کردن و اتوکشی لباس‌ها و ملزومات پارچه‌ای
رده‌ای از بیورپاوندان که گوشت‌خوارند و ضمائم سر آنها شبیه به ضمائم سر حشرات است؛ این جانوران یک جفت شاخک و یک جفت آروارۀ بالا و یک یا دو جفت آروارۀ پایین دارند؛ تعداد بندهای آنها به 177 بند می‌رسد و هر بند، به‌جز بند بعد از سر و دو بند آخر بدن، دارای یک جفت پای مفصلی است و ضمائم بند اول به چنگال‌های سمّی تغییریافته است متـ . صدپاویسان centipedes
chip fracture
جدا شدن قطعه‌ای بسیار کوچک معمولاً از لبۀ استخوان
feather wear
نوعی رفتگی که در آن آج‌نوارهای رویه در عرض از یک سمت ساییده و لبه‌های آنها تیز شده باشد
غذایی سبک که معمولاً بین وعده‌های اصلی غذا خورده می‌شود
خوردن لب‌چَره
lipreading/lip reading
← گفتار‌خوانی
erosion wear, river wear, channel wear
رفتگی سرتاسری روی لبه‌های آج‌نوار در شیارهای رویه
لب‌چره‌ای شور، غالباً شامل انواع پنیر، که بعد از یک وعدۀ غذای سنگین صرف می‌شود