واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 584
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
growth layer
لایه‌ای از چوب یا پوست که ظاهراً در خلال یک دورۀ رشد به ‌وجود می‌آید
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
abscission layer
لایه‏ای که براثر عوامل داخلی یا خارجی تشکیل و موجب ریزش اندام‌های گیاه می‏شود
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
barrier laye
نگاه کنید به: تُنُک‌لایه
حوزه موضوعی: فیزیک، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ‏
نگاه کنید به: نشان‌لایه
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
network layer
لایۀ سوم الگوی اتصال متقابل سامانه‌های باز که نحوۀ ارسال داده بین رایانه‌ها را تعیین می‌کند و به مسیردهی درونی هریک از شبکه‌ها و نیز مسیردهی میان آنها مربوط می‌شود
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات
plow layer, furrow slice
لایه‌ای از خاک که شخم می‌خورد
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
لایه یا لایه‌هایی در تایر که رَسُن‌های آن با زاویۀ قائم نسبت به طوقه قرار گرفته‌اند
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
puncture protector
نوعی لایۀ لاستیکی معمولاً نارنجی‌رنگ و مقاوم در برابر نفوذ اشیای نوک‌تیز که در زیر رویه قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
natural level 1, natural layer
مجموعه‌ای از رگه‌ها‌ که در نتیجۀ روندهای طبیعی نهشته‌گذاری آبرفتی و نشست خاکستر آتشفشانی به وجود می‌آید
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
مجموعه‌ای از رگه‌ها ‌که در نتیجۀ فعالیت‌های انسان شکل گرفته است
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
physical layer, PHL
لایه‌ای که به اجزای فیزیکی ارسال داده بر روی خطوط ارتباطی مربوط است
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
application layer
لایۀ هفتم الگوی اتصال متقابل سامانه‌های باز که شامل کارکردهای خدمات خاص کاربردی، مانند انتقال پرونده و دسترسی از دور به پرونده‌ها و پایانه‌های مجازی است
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
transition layer
فضای بین تراز گذار و فرازای گذار
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
نگاه کنید به: لایۀ اصطکاک
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
boundary layer
لایه‏ای از شاره درست در مجاورت سطح مرزی مشخص
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
atmospheric boundary layer, ABL
نگاه کنید به: لایۀ مرزی سیاره‏ای
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
planetary boundary layer, PBL
پایین‏ترین لایۀ جوّ، معمولاً تا ارتفاع 1500 متر، که در آن شرایط هواشناختی عمدتاً تحت تأثیر سطح زمین است متـ . لایۀ مرزی جوّ atmospheric boundary layer, ABL
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
ply rating, PR 2
معیار سنجش استحکام مَنجید و توان تحمل بار که با عدد، حرف یا نماد نشان‌ داده می‌شود و الزاماً نشان‌دهندۀ تعداد لایه‌‌های رسن‌دار (cord plies ) تایر نیست
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
interfacial layer
منطقۀ تماس سه‌بعدی بین دو فاز مختلف که مولکول‌های آن با مولکول‌های هر دو فاز برهم‌کنش دارند
حوزه موضوعی: شیمی
impermeable layer
لایه‏ای از سنگ یا خاک یا رسوب که سیال‌ها نمی‏توانند از آن بگذرند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
Nernst Layer, Nernst thickness, Nernst-Planck layer
لایه‌ای فرضی در سطح الکترود که تجمع گونه‌های شیمیایی در آن براساس نظریۀ نِرنست اتفاق می‌افتد
حوزه موضوعی: خوردگی
session layer
لایۀ پنجم الگوی اتصال متقابل سامانه‌های باز که به مدیریت گفتگو مربوط است و کاربری امکانات مخابراتی ارائه‌شده از سوی لایۀ ترابرد را واپایش می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
isothermal layer
لایه‌ای از جوّ که در آن آهنگ کاهش دما با وجود افزایش ارتفاع صفر است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
بخشی از معماری شبکه که ارتباطات یک رسانۀ مشترک را مدیریت و حفظ می‌کند اختـ . لایۀ واد MAC layer
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
نگاه کنید به: لایۀ واپایش دسترسی رسانه
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
natural level 2, natural stratigraphic layer
در تقسیم‌بندی واحدهای کاوش، هریک از لایه‌هایی که برخلاف لایۀ اختیاری، بر پایۀ لایه‌نگاری محوطه شناسایی می‌شوند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
load divider
افزاره‌ای برای مهار حرکت‌های طولی ناخواستۀ بار در واگن‌های بسته
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
rail expansion shim
نوعی فاصله‌انداز که در زمان نصب خط بین دو سر ریل‌های مجاور قرار می‌دهند تا با بالا رفتن دما فضای کافی برای انبساط ریل‌های فولادی وجود داشته باشد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
التهاب لب‌ها براثر عوامل گوناگون
حوزه موضوعی: پزشکی
رخت‌ها و ملزومات پارچه‏ای که برای شست‏وشو و احتمالاً تعمیر به قسمت لباس‌شویی ارسال می‏شود
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی