واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 584
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
anti-G suit, pressure suit
لباسی که خدمۀ پرواز برای خنثی کردن آثار شتاب مثبت می‌پوشند متـ . ضدشتاب
حوزه موضوعی: علوم نظامی
محلی برای شست‏وشو و خشک کردن و اتوکشی لباس‌ها و ملزومات پارچه‏ای
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
رده‌ای از بیوَرپاوندان که گوشت‌خوارند و ضمائم سر آنها شبیه به ضمائم سر حشرات است؛ این جانوران یک جفت شاخک و یک جفت آروارۀ بالا و یک یا دو جفت آروارۀ پایین دارند؛ تعداد بندهای آنها به 177 بند می‌رسد و هر بند، به‌جز بند بعد از سر و دو بند آخر بدن، دارای یک جفت پای مفصلی است و ضمائم بند اول به چنگال‌های سمّی تغییریافته است متـ . صدپاویسان centipedes
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
chip fracture
جدا شدن قطعه‌ای بسیار کوچک معمولاً از لبۀ استخوان
حوزه موضوعی: اَرتاپزشکی
feather wear
نوعی رفتگی که در آن آج‌نوارهای رویه در عرض از یک سمت ساییده و لبه‌های آنها تیز شده باشد
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
غذایی سبک که معمولاً بین وعده‏های اصلی غذا خورده می‏شود
حوزه موضوعی: تغذیه
خوردن لب‌چَره
حوزه موضوعی: تغذیه
lipreading/lip reading
گفتار‌خوانی
حوزه موضوعی: شنوایی‌‌شناسی
erosion wear, river wear, channel wear
رفتگی سرتاسری روی لبه‌های آج‌نوار در شیارهای رویه
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
لب‌چره‌ای شور که بعد از یک وعدۀ غذای سنگین صرف می‌شود
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
embouchure (fr.), lip 1
روش گذاشتن دهان و لب بر روی برخی سازها به‌خصوص فلوت و سازهای بادیِ زبانه‌دار و برنجی
حوزه موضوعی: موسیقی
limb 2
مرز قرص مرئی جِرم سماوی از دید ناظر زمینی
حوزه موضوعی: نجوم‌
تغییر شکل تاج ریل براثر فشار مستمر و سیلان فلز
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
craspedodromous, simpledromous
ویژگی نوعی رگ‌بندی شانه‌ای دارای رگبرگ‌های دومین که به حاشیه ختم می‌شوند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
فاصلۀ بین ریل حرکت و ریل نگهبان در محل تاج ریل برای عبور لبۀ چرخ
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
lip sync, lip synchronization
انطباق صدای ضبط‌شده با حرکات لب‌ها در تصویر، در هنگام ادای کلمات
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
حـاشیـۀ دریـاسوی (seaward) تختگاه آب‌سنگ که معمولاً وجه مشخص آن آبراه‌های آب‌کوهه‌ای است
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
edge of chaos
محلی میان حالت ایستا و حالت آشوبناک در یک سامانۀ پویا
حوزه موضوعی: آینده‌پژوهی
محل اتصال دو صفحه از بدنۀ خودرو که باعث ایجاد بر‌آمدگی کوچکی در سطح بدنه می‌شود
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
incisal edge, incisal margin, incisal surface, margo incisal, shearing edge
بخشی از تاج دندان‌های قدامی که عمل بریدن را انجام می‌دهد
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
preceding limb
بخشی از لبۀ قرص جِرم سماوی در سمت حرکت آن در آسمان
حوزه موضوعی: نجوم‌
tripping palm, canting piece
قطعۀ برآمده و متصل به تاج یا سر لنگر در لنگرهای بی‌شانه
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
زائده‏ای در یک یا دو طرف تاج ریل که براثر فشار چرخ و سیلان فولاد در تاج ریل به وجود می‌آید
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
absorption edge
تغییر ناگهانی میزان جذب‌شوندگی پرتوِ ایکس تابیده‌شده در محیطی معین که در طولِ‌موج خاصی روی می‌دهد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
wheel flange
قسمت بیرون‏آمدۀ چرخ که هدایت حرکت قطار را بر روی ریل بر عهده دارد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
هر قسمت از مرز یک حریق فعال در لحظه‌ای مشخص
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
leading edge
لبۀ جلوی ماهیوار
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
بخشی از لبۀ قرص جِرم سماوی در سمت مخالف حرکت آن در آسمان
حوزه موضوعی: نجوم‌
زمین بالاآمدۀ دور دهانۀ برخوردی که در دهانه‌های برخوردی تازه شیب‌های درونی آن تندتر از شیب‌های بیرونی آن است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
رویۀ ریشه با پهنای صفر
حوزه موضوعی: جوشکاری و آزمایش‌های غیرمخرب