واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1486
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
hazard function
احتمال مرگ یا از کار افتادن واحدی از جامعۀ آماری در یک بازۀ زمانی مشخص به شرط آنکه آن واحد در ابتدای این بازه زنده یا فعال باشد
پسماندهایی که برای انسان و محیط زیست خطرناک‌اند و دفع و جابه‌جایی آنها باید براساس مقررات ویژه باشد
ذرات ریز گردوخاک یا نمک پراکنده در بخشی از جوّ
Hazen number
عددی برای نشان دادن شدت رنگ آب
به‌کاربرید به‌جای: ارتباطات تن‌گذر
HC engine
نگاه کنید به: high camshaft engine
HDL
به‌کاربرید به‌جای: دمای وارفتگی گرمایی
head 3
1. در نحو، عنصر بنیادی گروه که مقولۀ دستوری گروه را تعیین می‌کند 2. در صرف، در واژه‌های مرکب درون‌مرکز، آن واژه‌‌ای که کل واژۀ مرکب در شمول معنایی آن قرار می‌گیرد
head camera operator 1
در تلویزیون، تصویربرداری که عملاً پشت دوربین فیلم‌برداری قرار می‌گیرد
head camera operator 2
در سینما، فیلم‌برداری که عملاً پشت دوربین فیلم‌برداری قرار می‌گیرد
head free rail
ریل پایه‌تختی که تاج آن دارای شیب ملایم روبه‌داخل، به ‌‌سمت جان ریل است
مسئول اصلی و سرپرست امور برق‌رسانی در صحنۀ فیلم‌برداری
head orientation
وضعیت قرار گرفتن سر و گردن هنگامی که راستای بدن و راستای مهره‌های گردن یکی نباشد
پارامتری در نحو زایشی که براساس آن جایگاه هستۀ گروه‌ها مشخص می‌شود
ورقی برای انتقال بار تیرها به ستون
head rod, number one rod
نزدیک‌ترین میلۀ سوزن به نوک تیغۀ سوزن
پوسیدگی سر کلم و برخی دیگر از خاجیان براثر آلودگی به ریزوکتونیا سولانی (Rhizoctonia solani)
head space
فضای خالی بین سطح مادۀ غذایی و در بسته‌بندی آن
head space aroma
ترکیبات معطر جمع‌شده در سرفضای قوطی
head tree, head spar
دکل درختی یا دکلی قابل‌حمل در بارانداز که از آن برای عملیات بینه‌بری هوایی استفاده می‌کنند
head wave
موجی که با زاویۀ بحرانی وارد لایه‌ای با سرعت زیاد شود و با همان زاویه نیز به محیط اول برگردد
head-first languages, head-initial languages
زبان‌هایی که در آنها هستۀ گروه در ابتدای آن قرار می‌گیرد
head-last languages, head-final languages
زبان‌هایی که در آنها هستۀ گروه در انتهای آن قرار می‌گیرد
پرستار مسئول ادارۀ بخش در بیمارستان یا درمانگاه
برخورد دو جسم وقتی که در امتداد خط واصل مرکزهایشان به یکدیگر نزدیک شوند
head-on situation
وضعیتی که در آن دو شناور موتوری از دو جهت مخالف یا تقریباً مخالف به یکدیگر نزدیک می‌شوند
گزینش شجره‌ای (pedigree selection) غلات که در آن تعدادی خوشه از هر مزرعه انتخاب و بذرهای آنها در ردیف‌های جداگانه‌ای کشت می‌شوند
head-up display, HUD
صفحۀ نشان‌دهنده اطلاعات پرواز و ناوبری و تهاجم یا سایر اطلاعاتی که در میدان دید خلبان قرار دارد