واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 958
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
به‌کاربرید به‌جای: نظریۀ چندجسمی
n-transform
نگاه کنید به: natural transformation
n-transformation/ n-transform
نگاه کنید به: natural transformation
NA 2
به‌کاربرید به‌جای: معتادان گمنام
nabis
گروهی پیشتاز، از هنرجویان مدرسۀ هنری ژولیان که به شیوۀ ‌گوگن نقاشی می‌کردند و او را در حوزۀ هنر، خداوند نقاشی می‌پنداشتند
گرایشی هنری که ویژگی آن پیروی از شیوۀ نقاشی نبی‌هاست و موضوع ‌اصلی آثار هنری خلق‌شده در این گرایش منظره‌سازی است
هنرمندانی که در فاصلۀ دو جنگ جهانی اول و دوم از شیوۀ نبی‌ها پیروی کردند و پس از جنگ جهانی دوم به نو امپرسیونیست (nouveau impressioniste) مشهور شدند
به‌کاربرید به‌جای: عملگر دل
محفظه‌ای که موتور هواگرد در آن قرار می‌گیرد
nagware, begware, annoyware
نرم‌افزاری مشروط که مکرراً به‌طرز آزاردهنده‌ای به کاربر تذکر می‌دهد که باید با پرداخت وجه، نرم‌افزار را به ثبت برساند
نوعی تعمیر سوراخ‌های تایر، در مواردی که قطر سوراخ ایجاد‌شده در تایر باری تا 5/9 میلی‌متر و در تایر سواری تا 6 میلی‌متر باشد و سوراخ تا شانه دست‌کم 5/2 سانتی‌متر فاصله داشته باشد
زنگ‌زدگی چدن و فولاد که پس از پوشش‌دهی از سطح به بیرون نفوذ می‌کند و باعث لکه‌دار شدن قطعه میشود
Najadaceae
تیره‌ای از قاشق‌واش‌سانان آبزی با یک سرده و حدود 50 گونه که برگ‌های آنها باریک و گل‌هایشان کوچک است
سرده‌ای آبزی از تیزکیان با حدود 50 گونه که در سرتاسر جهان پراکنده هستند
naker, nacara, naqqarah
سازی کهن و شرقی از خانوادۀ پوست‌صداها، معمولاً به‌صورت جفت، با کوک‌های متفاوت
سنگی که بر روی آن عباراتی کنده شده باشد و از آن برای مشخص کردن گور یا هر محل دیگری استفاده کرده باشند
عارضۀ کوتاهی قد براثر ترشح کمتر از اندازۀ هورمون رشد
دولتی که مراقبت شهروندان را از گهواره تا گور بر عهده دارد
1. پیشوندی به معنی یک میلیاردیم (9-10) 2. پیشوندی به معنی فوق‌العاده کوچک
nanoarchitecture
ساختاربندی و سازمان‌دهی اجزای قابل‌تشخیص در ابعاد نانو برای تولید ساختار‌ها و موادی که خواص دقیق و قابل‌پیش‌بینی داشته باشند
nanobead, nanodots, nanocrystals, quantum beads
مهره‌هایی با قطر یک‌دهم تا ده میکرومتر
نانوساختاری با سطح‌مقطع مستطیل که معمولاً عرض آن 30 تا 300 نانومتر است و نسبت عرض به ضخامت آن معمولاً 5 تا 10 است
حباب بسیار ریز و کم‌دوامی از گاز به قطر کمتر از یک میکرون
فضایی خالی در ابعاد نانو در ماده
nanochemistry
مطالعۀ شیمیایی و تجزیه‌وتحلیل مواد در مقیاس نانو
نانوذراتی از جنس سیلیکات معدنی لایه‌ای
nanocluster
گروهی از اتم‌ها یا مولکول‌هایی که بزرگ‌ترین بعد کلی آنها فقط چند نانومتر است
بخش داخلی یک نانوذره که با نانوماده‌ای متفاوت با آن پوشیده شده است
nanocrystal
بلورکی با قطر حدود ده نانومتر که از چندصد تا چندده‌هزار اتم تشکیل شده است
nanocrystals
نگاه کنید به: nanobead