واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1335
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
1. پیشوندی به معنی یک میلیاردیم (9-10) 2. پیشوندی به معنی فوق‏العاده کوچک
حوزه موضوعی: فیزیک‏
nanoarchitecture
ساختاربندی و سازمان‌دهی اجزای قابل‌تشخیص در ابعاد نانو برای تولید ساختار‌ها و موادی که خواص دقیق و قابل‌پیش‌بینی داشته باشند
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
nanobead, nanodots, nanocrystals, quantum beads
مهره‌هایی با قطر یک‌دهم تا ده میکرومتر
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
نانوساختاری با سطح‌مقطع مستطیل که معمولاً عرض آن 30 تا 300 نانومتر است و نسبت عرض به ضخامت آن معمولاً 5 تا 10 است
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
حباب بسیار ریز و کم‌دوامی از گاز به قطر کمتر از یک میکرون
حوزه موضوعی: فیزیک‏
فضایی خالی در ابعاد نانو در ماده
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
nanochemistry
مطالعۀ شیمیایی و تجزیه‌وتحلیل مواد در مقیاس نانو
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
نانوذراتی از جنس سیلیکات معدنی لایه‌ای
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
nanocluster
گروهی از اتم‌ها یا مولکول‌هایی که بزرگ‌ترین بعد کلی آنها فقط چند نانومتر است
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
بخش داخلی یک نانوذره که با نانوماده‌ای متفاوت با آن پوشیده شده است
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
nanocrystal
بلورکی با قطر حدود ده نانومتر که از چندصد تا چندده‌هزار اتم تشکیل شده است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
nanocrystals
nanobead
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
نقص موضعی در مقیاس نانو که موجب برهم زدن نظم تناوبی انتقالی نانوساختارها می‌شود متـ . نانونقص
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
nanodispersion
پراکنده شدن نانوذرّات در مادۀ دیگر
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
nanodots
nanobead
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
نوعی نامیزه‌سازی که در آن قطرات فوق‌ریز مایعی در مایع دیگر به‌طور یکنواخت توزیع می‌شوند
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
nanofibre 1
تار کربنی توخالی به‌ طول چند میکرون و به‌ عرض چندده تا دویست نانومتر
حوزه موضوعی: فیزیک‏
nanofibre 2/ nanofiber
لیفی که قطر آن کمتر از پانصد نانومتر است
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- الیاف، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
صفحه‌ای با منافذی در گسترۀ 1 تا 100 نانومتر برای تفکیک اجزای خاص
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
nanofiltration
نوعی فرایند صافش که در آن ذراتی با اندازۀ نانو را می‏توان صاف کرد
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی شیمی، مهندسی بسپار
شاره‌ای که ذرات نانویی در آن پراکندگی پایدار دارند
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
فرایند دستکاری اشیا در مقیاس نانو برای تولید ساختارهای دقیق
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
دستگاهی برای کار بر روی اشیایی در ابعاد نانو
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
ماده‌ای که به ‌دلیل ابعاد و ساختار نانوسنجشی (nanometric) دارای خصوصیات ویژه و متمایز از دیگر مواد است
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
nanomaterials
موادی در ابعاد نانو شامل نانو‌چندسازه‌ای‌ها، نانوذره‌ها، نانوفیلم‌ها و نانوسیم‌ها
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
کاربرد نانوفنّاوری در پزشکی و رشته‌های وابسته
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
nanoparticle
ذره‌ای با اندازۀ کمتر از صد نانومتر
حوزه موضوعی: فیزیک‏
هریک از فازهای مجرد مواد در ابعاد نانو که ویژگی‌هایی ازقبیل بازتاب و جذب و رسانش آن تابعی از ویژگی‌های ابعاد فضایی همان فاز است
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
nanoplankton/ nannoplankton, ultraplankton
دروایانی که اندازۀ آنها بین 2 تا 20 میکرومتر است
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی، جانور‌شناسی
صــفـحــه‌ای کــه یـکی از ابـعــاد (ضخامت) آن در مقیاس نانو و دو بُعد دیگر آن بسیار بزرگ‌تر است
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری