واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1335
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
منفذی با ابعاد نانو
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
مجموعه‌ای از نانوذرات
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
نانولیفی با سطحِ‌‌مقطع مستطیل که نسبت طول به عرض آن بزرگ‌تر از 2 به 1 باشد
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
نانولیفی راست و توپُر
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
مقیاسی در گسترۀ یک‌دهم تا صد نانومتر
حوزه موضوعی: فیزیک‏
صفحۀ نازکی که یک بعد آن در مقیاس نانو و دو بعد دیگر آن بسیار بزرگ‌تر است و شکل هندسی آن ممکن است نامنظم باشد
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
پوشش نانویی بر روی نانوساختارها
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
nanosphere
گویی با یک لایۀ متشکل از اجزایی شش‌ضلعی با ابعاد 1 تا 100 نانومتر
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
باریکه‌ای نامنظم از یک ماده که عرض آن در مقیاس نانو است و طول آن بسیار بزرگ‌تر از عرض آن است
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
ساختاری که حداقل یکی از ابعاد فیزیکی آن کوچک‌تر از 100 نانومتر است و گستره‌ای از خوشه‌های اتمی تا لایه‌های نانوسنجشی (nanometric) را در بر می‌گیرد
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
مربوط به نانوساختار یا دارای ویژگی‌های نانوساختار
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
سامانه‌ای در مقیاس نانو که عناصر الکترونیکی و غیرالکترونیکی را یکپارچه می‌کند
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
شاخه‏ای از فنّاوری که عمدتاً با ابعاد و رواداری‌هایی از 0/1 تا 100 نانومتر سروکار دارد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
فولرن (fullerene) تک‌بعدی به شکل استوانه
حوزه موضوعی: فیزیک، مهندسی بسپار- تایر‏
فضای خالی در مقیاس نانو که به‌صورت حباب یا حفره یا تَرَک در مواد ذره‌ای یا فاز جامد ظاهر می‌شوند
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
ساختار تک‌بعدی با خواص الکتریکی و اپتیکی منحصربه‌فرد که در ابزارهای نانومقیاس به کار می‌رود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
Nansen bottle
استوانه‌ای برای نمونه‌برداری در عمق مورد نظر که با ریسمان به درون آب فرستاده می‌شود و براثر ضربه انتهای آن بسته می‌شود و پس از به دام افتادن آب، بطری 180 درجه می‌چرخد
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
الیافی ریز بر روی پارچه یا نمد، حاصل از فرایند پُرزه‌ای کردن
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- الیاف
بمبی محتوی نوعی ترکیب مایع، ترجیحاً بنزین با اکتان 80 و یکی از پودرهای ام 1 یا ام 2 یا ام 9، که پس از پرتاب و برخورد به هدف، مادۀ ژلاتینی تولید می‌کند و با شعله و حرارت زیاد می‌سوزد
حوزه موضوعی: علوم نظامی
napkin, table napkin, serviette
تکه‌ پارچه‌ای مربع‌شکل برای محافظت از لباس مهمان و پاک کردن دهان در هنگام غذا خوردن
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
napperon, slip cloth
رومیزی کوچکی که برای تمیز نگه داشتن رومیزی بزرگ‌تر بر روی آن می‌اندازند
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
فرایند خارزنی یا سمباده‌زنی یا مالیدن پارچه برای ایجاد یک لایۀ برآمده از الیاف سطح آن
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- الیاف
naqqarah
naker
حوزه موضوعی: موسیقی
NAR
network access restriction
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
انجمنی برای اجرای برنامۀ دوازده‌قدمی متشکل از افرادی که در ارتباط مستمر با یک فرد معتاد بوده‌اند * واژۀ معتاوند از ادغام دو واژۀ معتاد و خویشاوند، به قیاس با صورت لاتین آن، ساخته شده است
حوزه موضوعی: اعتیاد
انجمنی برای اجرای برنامۀ دوازده‌قدمی متشکل از معتاوندهای نوجوانی که در ارتباط مستمر با یک فرد معتاد بوده‌اند * واژۀ معتاوان از ادغام دو واژۀ معتاوند و نوجوان، به قیاس با صورت لاتین آن، ساخته شده است
حوزه موضوعی: اعتیاد
narcissistic personality disorder
نوعی اختلال شخصیت که در آن فرد خود را بزرگ و مهم می‌پندارد و به گونه‌ای غلوّآمیز احساس توانایی و لیاقت می‌کند
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
narcissistic reaction
واکنشی شیمیایی که محصول آن تصویر آینه‌ای واکنش‌دهنده است
حوزه موضوعی: شیمی
narcolepsy, paroxysmal sleep
حمله‌های خواب در ساعات بیداری
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
فرد مبتلا به خواب‌تازش
حوزه موضوعی: روان‏شناسی