واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 958
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
فولرن (fullerene) تک‌بعدی به شکل استوانه
فضای خالی در مقیاس نانو که به‌صورت حباب یا حفره یا تَرَک در مواد ذره‌ای یا فاز جامد ظاهر می‌شوند
ساختار تک‌بعدی با خواص الکتریکی و اپتیکی منحصربه‌فرد که در ابزارهای نانومقیاس به کار می‌رود
Nansen bottle
استوانه‌ای برای نمونه‌برداری در عمق مورد نظر که با ریسمان به درون آب فرستاده می‌شود و براثر ضربه انتهای آن بسته می‌شود و پس از به دام افتادن آب، بطری 180 درجه می‌چرخد
بمبی محتوی نوعی ترکیب مایع، ترجیحاً بنزین با اکتان 80 و یکی از پودرهای ام 1 یا ام 2 یا ام 9، که پس از پرتاب و برخورد به هدف، مادۀ ژلاتینی تولید می‌کند و با شعله و حرارت زیاد می‌سوزد
napkin, table napkin, serviette
تکه‌ پارچه‌ای مربع‌شکل برای محافظت از لباس مهمان و پاک کردن دهان در هنگام غذا خوردن
napperon, slip cloth
رومیزی کوچکی که برای تمیز نگه داشتن رومیزی بزرگ‌تر بر روی آن می‌اندازند
انجمنی برای اجرای برنامۀ دوازده‌قدمی متشکل از افرادی که در ارتباط مستمر با یک فرد معتاد بوده‌اند * واژۀ معتاوند از ادغام دو واژۀ معتاد و خویشاوند، به قیاس با صورت لاتین آن، ساخته شده است
انجمنی برای اجرای برنامۀ دوازده‌قدمی متشکل از معتاوندهای نوجوانی که در ارتباط مستمر با یک فرد معتاد بوده‌اند * واژۀ معتاوان از ادغام دو واژۀ معتاوند و نوجوان، به قیاس با صورت لاتین آن، ساخته شده است
narcissistic personality disorder
نوعی اختلال شخصیت که در آن فرد خود را بزرگ و مهم می‌پندارد و به گونه‌ای غلوّآمیز احساس توانایی و لیاقت می‌کند
narcissistic reaction
واکنشی شیمیایی که محصول آن تصویر آینه‌ای واکنش‌دهنده است
narcolepsy, paroxysmal sleep
حمله‌های خواب در ساعات بیداری
فرد مبتلا به خواب‌تازش
narcosis
کاستن غیراختصاصی و قابل برگشت عملکرد دستگاه عصبی مرکزی براثر مواد مخدر و داروهای افیونی
narcotic
1. دارویی که باعث منگی و عدم حساسیت می‌شود و درد را تسکین می‌دهد 2. ویژگی دارویی که باعث منگی و عدم حساسیت می‌شود و درد را تسکین می‌دهد
narcotic analgesic, opiate analgesic, opioid analgesic
هریک از ترکیباتی که با اتصال به گیرنده‌های افیون‌واره‌ای مانع احساس درد می‌شود متـ . مسکن مخدر
narcotics anonymous
گروهی خودیار متشکل از معتادان که با برنامه‌ای دوازده‌قدمی درمان می‌شوند اختـ . مگ NA
narration 2
خلق روایت و ایجاد کنش و واکنش میان سبک و پی‌رنگ فیلم برای خلق داستان در ذهن مخاطب
narration 3, commentary 3
کلامی که به‌صورت صدای بیرون از صحنه یا پرده شنیده می‌شود
narration script
متنی که برای قرائت گویندۀ گفتار تهیه می‌شود
narrative 1, narration 1
ارائۀ یک یا چند رویداد واقعی یا تخیلی به مخاطب توسط راوی
narrative 2
ویژگی متنی که نقل یک یا چند رویداد است و از دو عنصر داستان و پی‌رنگ تشکیل شده است
فیلمی که به شرح یک ماجرا یا بیان یک داستان می‌پردازد
narrator
گویندۀ گفتار متن
narrow azimuth geometry
نوعی هندسۀ برداشت سه‌بعدی که در آن موج‌هایی که از سمت‌های مختلف با گسترۀ باریک می‌رسند ثبت می‌شوند
هواپیمایی که میان صندلی‌های مسافری آن فقط یک راهرو وجود داشته باشد
narrow gauge, slim gauge, metric gauge
خطی که عرض آن کمتر از عرض خط معیار یعنی 1435 میلی‌متر است
narrow heritability, narrow-sense heritability
نسبت وردایی افزایشی به وردایی رخ‌نمودی
عدسی دوربینی که میدان دید زاویه‌ای آن کمتر از 60 درجه باشد
علف‌کش‍ی که با آن گیاهان باریک‌برگ را از بین می‌برند