واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 958
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
ایستگاه حمل‌ونقلی که قبل از تقاطع قرار دارد
nearsighted traffic light, nearsighted
نوعی چراغ راهنمایی که قبل از تقاطع، برای اطلاع از وضعیت عبورومرور نصب شود متـ . مجاور
nebelwind
به‌کاربرید به‌جای: مه‌باد
جرمی آسمانی به‌صورت توده‌ای مه‌آلود، تشکیل‌شده از ابرهای گازی بزرگ که معمولاً محل پیدایش ستاره‌هاست
پالایه‌ای که فقط خطوط گسیلی (emission lines) سحابی‌ها را در ناحیۀ مرئی عبور می‌دهد
nebular line
خط گسیلی (emission line) حاصل از خط‌های ممنوع که در طیف سحابی‌های پخشیده دیده می‌شود
جابه‌جایی منظم و به سمت قرمز در طیف بیشتر کهکشان‌ها که ناشی از انبساط عالم است
nebular transitions
گذارهایی از آرگون و کلر دوباریونیده‌شده که در طیف سحابی‌های گازی دیده می‌شوند
nebular variable
هر متغیر فورانی وابسته به سحابی متـ . متغیر جباری Orion variable
nebulosus
ابری به شکل پردۀ مه‌آلوده که عمدتاً همراه با ابرهای پرساپوشنی و پوشنی می‌آید
1. قسمتی از ساختمان بربط‌ها و سازهای کمانه‌ای که تغییر طول زه‌های مرتعش بر آن انجام می‌شود و معمولاً ساز را به‌کمک آن نگه می‌دارند 2. بخشی از ساختمان چنگ‌ها که گوشی‌ها بر روی آن قرار دارند
neck rot, neck rot of onion, onion neck rot
بیماری ناشی از گونه‌ای قارچ که به گردن پیاز آسیب می‌رساند
گورستان یا محوطۀ تدفینی بزرگ غالباً در نزدیکی یک شهر باستانی
مرگ بعضی یا همۀ یاخته‌های بافت به علت بیماری یا آسیب فیزیکی یا شیمیایی یا اختلال در خونیاری
nectar 1
مادۀ شیرینی که از غده‌های خاصی در برخی از اندام‌های گیاهان ترشح می‌شود
nectar 2
نوعی نوشیدنی که از آبمیوه و پوره و شکر تهیه می‌شود
اندامی که در آن شهد ترشح و جمع می‌شود
need assessment/ needs assessment
فرایندی سازمان‌یافته برای تعیین ماهیت و دامنۀ مشکلات یک جمعیت مشخص که ممکن است مستقیم یا غیرمستقیم بر سلامت آنان اثر بگذارد
needle and syringe program
برنامه‌ای زیانکاهانه که براساس آن سرنگ و سوزن به‌رایگان در اختیار معتادان تزریقی قرار می‌گیرد اختـ . برسن NSP، متـ . برنامۀ تعویض سرنگ syringe-exchange program, SEP, needle exchange program, needle and syringe exchange
به‌کاربرید به‌جای: خاکه‌بلور
needle-leaved forest, conifer forest, coniferous forest, resinous forest
جنگلی که درختان آن عمدتاً برگ‌های همیشه‌سبز سوزنی‌ و میوۀ مخروطی و مواد رزینی دارد
needle-leaved, acicular 2, aciculum, aciculate, aciculiform
ویژگی گیاهی که برگ‌های سوزنی‌شکل دارد
negative accommodation
تطبیق چشم برای فاصله‌های دور به یاری رها شدن ماهیچۀ مژگانی از انقباض
negative afterimage
پس‌تصویری که در آن قسمت‌های روشن و تاریک نسبت به تصویر اصلی معکوس و مکمل یکدیگرند
negative afterpotential
دورۀ زمانی پس از پایان یک ‌پتانسیل نیزه‌ای که در آن پتانسیل یاختۀ تحریکپذیر با تأخیر به پتانسیل استراحت می‌رسد
رژیمی غذایی که در آن کالری موردنیاز برای هضم مواد غذایی بیشتر از کالری موجود در آنها باشد
negative camber
انحراف بخش فوقانی چرخ به سمت درون، نسبت به محور قائم
نوعی زاویۀ پیرو که در آن محور یا سگدست در بالای چرخ به سمت جلو متمایل است
negative coattail effect
پدیده‌ای که در آن وجهۀ نامطلوب یک نامزد سرشناس موجب کاهش آرای هم‌حزبی‌هایش می‌شود
negative cutter, negative matcher, negative conformer
شخصی که برش نسخۀ منفی را براساس نسخۀ تدوین نهایی بر عهده دارد