واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 360
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
cap 2
نمادی به شکل ∩ که برای نشان دادن اشتراک دو مجموعه به کار می‌رود
arch 4
مجموعۀ یک چَفته و پایه‌های آن
vault 4
سقفی که منحنی باشد
vault 5
اتاق یا بنایی که سقف منحنی داشته باشد
anticline
چینی که معمولاً به سمت بالا تحدب دارد و سنگ‌های قدیمی‌تر در هستۀ آن قرار گرفته‌اند
anticlinorium
ساختاری طاقدیسی متشکل از مجموعه‌ای از طاقدیس‌ها و ناودیس‌ها
anticlinal
مربوط به طاقدیس
triumphal arch
طاقی که به یادبود پیروزی خاصی، به‌ویژه پیروزی در جنگ، می‌سازند
propeller arch,bridge peace, arch
بخش قوسی‌شکل و فوقانی قاب سکان که بالای فضای پروانه است
Pavo, Pav, Peacock
صورت فلکی در نیمکرۀ جنوبی آسمان
یکی از رتبه‌های فرعی رسمی در آرایه‌شناسی موجودات زنده، بالاتر از سرده و پایین‌تر از تیره
به‌کاربرید به‌جای: دانش پزشکی
addiction medicine
شاخه‌ای از پزشکی که به درمان و بازتوانبخشی معتادان به مواد و الکل می‌پردازد متـ . اعتیادپزشکی addictionology, narcology
نوعی روش درمان که در آن با استفاده از تحریک نقاطی در دست و پا، به تسکین درد و معالجۀ نقاط دیگر بدن می‌پردازند
acupuncture
نوعی روش درمان که در آن سوزن‌های ظریفی را در نقاط خاصی از بدن فرومی‌کنند و هدف از آن تسکین درد یا معالجۀ اختلالات مربوط به دستگاه‌های مختلف بدن است
acupressure
نوعی روش درمان که با فشار انگشتان بر روی نقاط خاصی از بدن باعث تسکین درد یا ایجاد بی‌حسی یا تنظیم کارکرد بخش‌هایی از بدن می‌شود
herbal medicine, herbalism
نوعی نظام درمان‍ی که در آن منحصراً از داروها و فراورده‌های گیاهی استفاده می‌شود متـ . پزشکی گیاهی
به‌کاربرید به‌جای: طبل‌نواز
class, social class
1. گروهی از مردم جامعه متشکل از چند لایۀ اجتماعی که افراد آن از امتیازات مادی و غیرمادی ازجمله حیثیت اجتماعی نسبتاً یکسانی برخوردارند 2. در نگرش مارکسیستی، گروهی از مردم جامعه متشکل از چند لایۀ اجتماعی که افراد آن رابطۀ تقریباً یکسانی با مالکیت ابزارهای تولید و شیوۀ تولید دارند
هریک از لایه‌های روی‌هم‌چیده‌شدۀ بارگنج‌ها که به عنوان یکی از مختصات سه‌گانۀ محل استقرار آنها شماره‌گذاری می‌‌شود
به‌کاربرید به‌جای: رده 2
عنصری زبانی در دستور که طبقۀ صوری یا معنایی واژه را مشخص می‌کند
به‌کاربرید به‌جای: رده‌بندی
numerical classification, numerical taxonomy
دسته‌بندی بر مبنای نظریۀ دسته‌بندی در ریاضیات که بر پایۀ آن با بهره‌گیری از نظریۀ مجموعه‌ها، برای معرفی هر شاخصه از یک عدد استفاده می‌شود
سامان‌دهی داده‌های باستان‌شناختی در گروه‌ها و دسته‌های مشخص و متمایز براساس میزان یکسانی و همسانی ویژگی‌ها و شاخصه‌های اصلی آنها
saprobic classification, saprobien system
طبقه‌بندی اندامگان‌های موجود در رودخانه‌ها بر مبنای تحمل‌پذیری آنها در برابر آلاینده‌های آلی در شرایط کندی جریان
classification of traverses, traverse classification
دسته‌بندی پیمایش‌ها براساس میزان دقت واپایش در آنها
دسته‌بندی براساس یک مشخصۀ منفرد و مهم
secondary classification
دسته‌بندی براساس شاخصه‌های تحلیلی یا استنباطی که غالباً متخصصان در آزمایشگاه‌های تخصصی انجام می‌دهند
paradigmatic classification
دسته‌بندی سامانمند گروهی از مواد فرهنگی براساس شاخصه‌های بارز از میان شاخصه‌های ازپیش‌تعیین‌شده