واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 408
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
arch 4
مجموعۀ یک چَفته و پایه‌های آن
حوزه موضوعی: معماری و شهرسازی
نمادی به شکل ∩ که برای نشان دادن اشتراک دو مجموعه به کار می‌رود
حوزه موضوعی: ریاضی
vault 4
سقفی که منحنی باشد
حوزه موضوعی: معماری و شهرسازی
vault 5
اتاق یا بنایی که سقف منحنی داشته باشد
حوزه موضوعی: معماری و شهرسازی
anticline
چینی که معمولاً به سمت بالا تحدب دارد و سنگ‌های قدیمی‏تر در هستۀ آن قرار گرفته‏اند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
anticlinorium
ساختاری طاقدیسی متشکل از مجموعه‌ای از طاقدیس‌ها و ناودیس‌ها
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
anticlinal
مربوط به طاقدیس
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
چینی که در بالاسو کوژ و در پایین‌سو کاو باشد، درصورتی‌که لایه‌های چین‌خورده ترتیب چینه‌شناختی نداشته باشند یا هستة چین دارای سنگ‌های، به لحاظ چینه‌شناختی، جوان‌تر هم باشد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
triumphal arch
طاقی که به یادبود پیروزی خاصی، به‌ویژه پیروزی در جنگ، می‌سازند
حوزه موضوعی: معماری و شهرسازی
propeller arch,bridge peace, arch 5
بخش قوسی‌شکل و فوقانی قاب سکان که بالای فضای پروانه است
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
Pavo, Pav, Peacock
صورت فلکی در نیمکرۀ جنوبی آسمان
حوزه موضوعی: نجوم‌
یکی از رتبه‏های فرعی رسمی در آرایه‏شناسی موجودات زنده، بالاتر از سرده و پایین‏تر از تیره
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
نگاه کنید به: دانش پزشکی
حوزه موضوعی: پزشکی
addiction medicine
شاخه‌ای از پزشکی که به درمان و بازتوانبخشی معتادان به مواد و الکل می‌پردازد متـ . اعتیادپزشکی addictionology, narcology
حوزه موضوعی: اعتیاد
نوعی روش درمان که در آن با استفاده از تحریک نقاطی در دست و پا، به تسکین درد و معالجۀ نقاط دیگر بدن می‌پردازند
حوزه موضوعی: پزشکی
acupuncture
نوعی روش درمان که در آن سوزن‌های ظریفی را در نقاط خاصی از بدن فرومی‌کنند و هدف از آن تسکین درد یا معالجۀ اختلالات مربوط به دستگاه‌های مختلف بدن است
حوزه موضوعی: پزشکی
acupressure
نوعی روش درمان که با فشار انگشتان بر روی نقاط خاصی از بدن باعث تسکین درد یا ایجاد بی‌حسی یا تنظیم کارکرد بخش‌هایی از بدن می‌شود
حوزه موضوعی: پزشکی
herbal medicine, herbalism
نوعی نظام درمان‍ی که در آن منحصراً از داروها و فراورده‌های گیاهی استفاده می‌شود متـ . پزشکی گیاهی
حوزه موضوعی: پزشکی
نگاه کنید به: طبل‏نواز
حوزه موضوعی: موسیقی
not threatened category of species
یکی از طبقه‌بندی‌های گونه‌ها در کتاب قرمز از لحاظ میزان تهدید که تنها شامل یک طبقه، طبقة «ایمن»، است
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
unknown threat category of species
طبقه‌ای برای گونه‌های درتهدید در کتاب قرمز که شامل گونة وضعیت‌ناشناخته و گونة کم‌شناخته است
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
نگاه کنید به: رده 2
حوزه موضوعی: عمومی
هریک از لایه‌های روی‌هم‌چیده‌شدۀ بارگُنج‌ها که به عنوان یکی از مختصات سه‌گانۀ محل استقرار آنها شماره‌گذاری می‌‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
class, social class
1. گروهی از مردم جامعه متشکل از چند لایۀ اجتماعی که افراد آن از امتیازات مادی و غیرمادی ازجمله حیثیت اجتماعی نسبتاً یکسانی برخوردارند 2. در نگرش مارکسیستی، گروهی از مردم جامعه متشکل از چند لایۀ اجتماعی که افراد آن رابطۀ تقریباً یکسانی با مالکیت ابزارهای تولید و شیوۀ تولید دارند
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
عنصری زبانی در دستور که طبقۀ صوری یا معنایی واژه را مشخص می‌کند
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
نگاه کنید به: رده‏بندی
حوزه موضوعی: عمومی، گردشگری و جهانگردی
numerical classification, numerical taxonomy
دسته‌بندی بر مبنای نظریۀ دسته‌بندی در ریاضیات که بر پایۀ آن با بهره‌گیری از نظریۀ مجموعه‌ها، برای معرفی هر شاخصه از یک عدد استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
سامان‌دهی داده‌های باستان‌شناختی در گروه‌ها و دسته‌های مشخص و متمایز براساس میزان یکسانی و همسانی ویژگی‌ها و شاخصه‌های اصلی آنها
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
saprobic classification, saprobien system
طبقه‌بندی اندامگان‌های موجود در رودخانه‌ها بر مبنای تحمل‌پذیری آنها در برابر آلاینده‌های آلی در شرایط کندی جریان
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
classification of traverses, traverse classification
دسته‌بندی پیمایش‌ها براساس میزان دقت واپایش در آنها
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری