واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 408
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
satire
نوعی شیوۀ بیان در ادبیات نمایشی که با به کار گرفتن طعنه و سخن کنایه‌دار سعی در نشان دادن شرارت اخلاقی آدم‌ها و تحقیر آنها دارد و هدف آن اصلاح رفتارهای بشری است
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
satirical/ satiric
منسوب به طنز
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
شخصی که به‌صورت حرفه‌ای به نوشتن و خلق آثار طنز می‌پردازد متـ . طنزنویس
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
نگاه کنید به: طنزپرداز
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
گونه‏ای از طوطی‌ایان و راستۀ طوطی‌سانان که پرهای رنگین با درخشش سبزگونه و پیشانی قرمز دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از طوطی‌ایان و راستۀ طوطی‌سانان به رنگ سبز که نابالغ آن دایره‌ای کم‌رنگ‌تر از رنگِ سبز بدن بر روی صورت دارد و دایرۀ روی صورت بالغ آن خاکستری است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
تیره‌ای از راستۀ طوطی‌سانان که اندازۀ جثه‏شان از کوچک تا بزرگ است و رنگ‌های درخشان و منقار قلاب‏شکل دارند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
پرندگانی دارای رنگ‏های مختلف و براق با منقار قلاب‏شکل
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
annulus
ناحیۀ حلقه‏مانندی که بین دو دایرۀ هم‏مرکز قرار دارد
حوزه موضوعی: ریاضی
davit collar, davit keeper, davit bearing, davit cranes, davit bust, davit ring
بست یا مهاری Uشکل و لولایی برای استوار نگه داشتن قایق‌آویز یا دارک بازوخم که در پایة آن قرار دارد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
cervix dentis, cervix, neck of tooth, cervical margin of tooth, cervix of tooth, dental neck, colum dentis, cervical zone of tooth
بخش‌ باریک‌ بین‌ تاج‌ و ریشۀ دندان‌ در ناحیۀ اتصال‌ ساروجه‌ به‌ مینا که‌ در مجاورت‌ لبۀ لثه‌ قرار دارد
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
cervix of implant
بخشی از کاشتینۀ دندانی که تاج کاشتینه را به پایه متصل می‌کند
حوزه موضوعی: پیوند
بخشی از تایر که بر روی رینگ (rim) می‌نشیند و شامل سیم‌های فولادی با استحکام کششی زیاد است که لایه‌هایی لاستیکی دورتادور آنها را می‌پوشانَد متـ . طوقۀ تایر tyre bead
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
در نظریۀ گراف، مسیری در گراف که نقطۀ آغاز و پایان آن یکی است
حوزه موضوعی: ریاضی
rosette
آرایشی که در آن اجزای گیاه، معمولاً برگ‌ها، از یک نقطۀ مرکزی در سطح زمین پخش می‌شوند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
ویژگی برگ‌آذینی که در آن برگ‌ها به‌صورت طوقه‌های کوچک یا دسته‌های حلقه‌مانند قرار گرفته‌اند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
دستگاه مخصوص سوار کردن تایرهای بی‌تویی بر روی رینگ (rim) که مانع خروج باد تایر میشود و با آن طوقه‌های تایر را بر روی نشیمن طوقه قرار می‌دهند
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
نواری مرکب از لاستیک و رَسَن بر روی طوقۀ تایر که در برابر سایش مقاوم است و از آسیب‌ دیدن طوقه‌ها، در تماس با رینگ (rim)، جلوگیری می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
طوقه
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
بخش حلقوی بیرونی چرخ که شامل لبه و غلتشگاه است
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
cervical
ویژگی آنچه به طوق یا خط طوقی دندان مربوط می‌شود
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
length 1
یکی از هفت کمیت اصلی فیزیک که یکای آن در دستگاه SI متر است متـ . درازا
حوزه موضوعی: فیزیک‏
نگاه کنید به: طول نقطه
حوزه موضوعی: ریاضی
بیشینۀ مساحتی در طول شناور که در هنگام آب‌گرفتگی، به‌شرط آنکه خط لبه در آب فرو نرود، می‌تواند با آب پر شود بی‌آنکه شناور غرق شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
مسافتی که هواپیما بر روی زمین یا آب، از نقطۀ شروع برخاست تا جدا شدن چرخ‌ها از روی باند، طی می‏کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
concluded length
طول پهلویی که اندازه‌گیری نمی‌شود، ولی برای اینکه شبکه تماماً متشکل از مثلث‌ باشد، در شبکۀ سه‌پهلوبندی که در ابتدا شامل یک شکل غیرمثلثی بوده است، گنجانده می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
eye base, interpupilary distance, interocular distance
فاصلۀ میان مراکز مردمک‌های دو چشم
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
نگاه کنید به: خط مبنای عکسی
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
Planck length
طولی که در آن ازلحاظ نظری افت‏وخیزهای کوانتومی حائز اهمیت می‏شوند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
bond length, bond distance
فاصلۀ متوسط بین هسته‌های دو اتم در مولکول پایدار
حوزه موضوعی: فیزیک‏