واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 408
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
voyage plan
طرحی برای یک سفر مشخص که در آن مواردی نظیر سوخت‌گیری، بار، خدمه، بنادر مقصد، برنامۀ سفر و امور مالی پیش‌بینی میشود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
مجموعه‌ای از تصمیمات مربوط به اقدامات کوتاه‌مدت یا بلندمدت برای ایجاد تغییراتی در آینده و درنتیجه دست یافتن به نتایج مطلوب در حوزۀ سلامت
حوزه موضوعی: مدیریت سلامت
جنبۀ هنری و زیباشناختی برگ صورت‌غذا شامل آرایه‌ها و نقوش و خوشنویسی و جز آن متـ . طرح منو
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
factorial design
طرحی که در آن در هر بار تکرار آزمایش، تمام ترکیب‌های ممکن سطح‌های عامل بررسی می‌شوند
حوزه موضوعی: آمار‏
طرحی که فرمانده یگان برای ابلاغ تدابیر عملیاتی خود به یگان‌های زیردست و مجاور به کار می‏گیرد تا فرماندهان زیردست بتوانند برمبنای آن، طرح‌ها یا دستورهای عملیاتی و پشتیبانی خود را آماده کنند
حوزه موضوعی: علوم نظامی
dominant design
طرحی از یک محصول که بازار آن را پذیرفته است و عمدۀ رقبا مجبورند آن را نمونۀ معیار آن محصول در نظر بگیرند
حوزه موضوعی: مدیریت فنّاوری
sketch 2, croquis (fr.)
طرح اولیه‏ای که با سرعت اجرا می‌شود
حوزه موضوعی: هنرهای تجسمی
طرحی برای تخصیص بسامدهای مختلف به خطوط ارتباطی رادیویی
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
master plan, main plan
طرحی که نشان‌دهندة ساختار اصلی و کلان پروژه است
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
rough sketch
ترسیم صحنۀ جرم که بدون در نظر گرفتن مقیاس واقعی صورت می‌گیرد، ولی نشان‌دهندۀ ابعاد و فواصل دقیق است
حوزه موضوعی: علوم نظامی
balanced design, orthogonal design
طرحی آزمایشی که در آن شمار مشاهدات در سطوح مختلف برابر است
حوزه موضوعی: آمار‏
pesticide management plan, PMP
طرحی در جهت حفاظت از محیط زیست با استفادۀ صحیح از آفت‌کُش‌ها
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
concept plan, CONPLAN
طرحی عملیاتی که برای تبدیل به طرح یا دستور عملیاتی کامل نیاز به تغییرات و اصلاحاتی دارد
حوزه موضوعی: علوم نظامی
étude (fr.), study
طرح‌ها و تمرین‌های اولیۀ یک اثر هنری
حوزه موضوعی: هنرهای تجسمی
نگاه کنید به: طرح صورت‌غذا
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
unbalanced design, imbalanced design, nonorthogonal design
طرحی آزمایشی که در آن شمار مشاهدات در سطوح مختلف برابر نیست
حوزه موضوعی: آمار‏
روشی که براساس آن نمونه‌ای متشکل از واحدهای یک جامعۀ معین انتخاب می‌شود
حوزه موضوعی: آمار، ریاضی
standard terminal arrival route, STAR
خط سیر پروازی مشخصی که خلبان برای تقرب آن را دنبال می‌کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
طرح‌ریزی عملیاتی برای حرکت نیروها و منابع مورد نیاز از موقعیت‌های اصلی به منطقۀ عملیاتی خاص برای اجرای عملیات مشترک مورد نظر در طرح واگذاری
حوزه موضوعی: علوم نظامی
علوم نظامی اقداماتی که ستاد کل نیروهای مسلح یک کشور برای تهیۀ طرحی راهبردی به‏منظور یک جنگ تمام‏عیار یا دفاع در مقابل نیروهای متجاوز انجام می‏دهد مدیریت فرایند نظام‌مند تجسم آیندة مطلوب و تبدیل آن به اهداف و تعیین گام‌های عملیاتی برای دستیابی به این اهداف متـ . برنامه‌ریزی راهبردی
حوزه موضوعی: علوم نظامی، مدیریت
فرایندی که متناسب با سطوح سلامت مورد انتظار و قابلیت‌های نظام سلامت از میان اقدامات مختلف بهترین‌ها را برای رسیدن به اهداف انتخاب می‌کند یا اقدامات خاصی را طراحی می‌نماید
حوزه موضوعی: مدیریت سلامت
تدوین و تهیۀ الگویی مناسب برای تأمین مواد غذایی براساس علائق و بودجه و نیازهای تغذیه‌ای افراد
حوزه موضوعی: تغذیه، علوم و فنّاوری غذا
تعیین اندازه و ساختار و ویژگی‌ها و محل استقرار یگان‌های مورد نیاز برای پشتیبانی راهبرد ملی ـ نظامی
حوزه موضوعی: علوم نظامی
digital signature schemes
روش‌هایی برای اطمینان از تأیید ارسال یک پیام مشخص توسط یک هستار
حوزه موضوعی: رمزشناسی
طرحی کلی که شیوة سازمان‌دهی و ساختاربندی منطقی یک پایگاه را نشان می‌دهد
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
مجموعه‌ای از دانش اولیه در باب یک مفهوم یا ماهیت که به‌مثابۀ الگویی برای ادراک، تعبیر، تخیل یا حل مسئله عمل می‌کند
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
الگوهای شناختی یک فرد که چهارچوبی ارجاعی را برای پاسخ به محرک‌های محیطی ایجاد می‌کند
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
lee side, leeward
طرفی از شناور یا هر شیء دیگر که از باد در امان است
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
طرفی از شناور که در معرض باد قرار دارد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
cornice
سازه‏ای آویزان از جنس یخ و برف که براثر وزش باد بر لبه‏های کوهسار شکل می‌گیرد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ