واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 459
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
uneven-aged forest
جنگلی که اختلاف سن درختان آن بیش از ده سال باشد
uneven-aged stand
توده‌ای که از سه یا چند ردۀ سنی تشکیل شده است
unexplained infertility
ناباروری زوج بدون علت مشخص
جنگلی که به دلایل مختلف، مانند محدودیت قانونی یا اقتصادی یا فنی، امکان بهره‌برداری از آن وجود ندارد
unfolded protein response, UFR, UPR
فعالیت هماهنگ ژن‌های خاصی که پروتئینیارها و پروتئازهای (proteases) مربوط به مرگ برنامه‌ریزی‌شده یا وابسته به شبکۀ درمیان‌یاخته‌ای را در پاسخ به حضور و تجمع پروتئین‌های کژتابیده و واتابیده یا دیگر اشکال ناصحیح پروتئین‌های تابیده در یک یاخته رمزگذاری می‌کند
unfolded state
وضعیتی که در آن دستۀ پرشماری از مولکول‌ها که ازنظر ساختار فضایی با یکدیگر متفاوت‌اند به‌سرعت به یکدیگر تبدیل می‌شوند
متضادهایی که تضادشان یکی از دو شق تقابل است
ungrammatical
ویژگی جمله‌ای که با قواعد دستور زبان مطابقت ندارند متـ . نادستوری
بلوری دوشکست که در راستایی خاص فاقد ویژگی شکست دوگانه است
حالت تنشی که در آن فقط یکی از تنش‌های اصلی غیرصفر است
گونه‌ای از تیرۀ گربه‌ایان و راستۀ گوشت‌خوارسانان که دارای ماهیچه‌های سینه‌ای و دست‌های کوچک و دم ضخیم برای حفظ تعادل است
نوعی پخش پیام که در آن برای هر گیرنده مسیر منحصربه‌فردی اختصاص داده شود
unicompartmental knee arthroplasty
جایگزین کردن قسمت داخلی یا خارجی مفصل زانو با مواد دیگر
unicyclic graph
گراف همبندی که تنها یک دور دارد
unidentified reading frame, unassigned reading frame, URF
توالی ژن‌مانند با رمزه‌های آغاز و پایان صحیح و کارکرد ناشناخته متـ . خوانۀ ناشناخته
unidirectional vertical wind shear, rectilinear wind shear
وضعیتی که در آن جهت بردار چینش قائم باد با ارتفاع تغییر نمی‌کند
توانایی دستیابی به انواع پیام صوتی، کوته‌پیام، دورنگار و پیام‌نگار ازطریق افزاره‌های مستقل نظیر تلفن همراه و رایانۀ همراه و رایانۀ شخصی که به پروندۀ صوتی تبدیل و ارائه می‌شود
unified messaging service, unified messaging 2
خدمات عرضه‌کنندۀ پیام‌رسانی جامع متـ . پیام‌رسانی جامع 2
unified messaging system, unified messaging 3
سامانۀ فراهم‌آورندۀ پیام‌رسانی جامع متـ . پیام‌رسانی جامع 3
uniform chromaticity-scale diagram, UCS diagram
نوعی نمودار فام‌نابی که در آن فاصلۀ هندسی هر جفت رنگ قابل‌تفکیک که نورتابی (luminance) برابر دارند، یکسان است
ویژگی دنباله‌ای که یکنواخت‌هم‌گراست
نوعی خوردگی که با سرعت یکسانی بر روی سطح فلز به وجود می‌آید متـ . خوردگی عمومی general corrosion
سامانۀ گزارش کشوری پلیس در جایگاه ضابط قضایی که در آن جزئیات آماری براساس اطلاعات مربوط به جرایم تهیه می‌شود
uniform dezincification
به‌کاربرید به‌جای: روی‌زدایش لایه‌ای
uniform distribution
توزیعی که در حالت پیوسته دارای چگالی ثابتی بر مجموعه‌ای مفروض است و در حالت گسسته احتمالی یکسان را به هر مقدار برد (domain) خود تخصیص می‌دهد
میدانی برداری یا نرده‌ای که در هر لحظۀ معین در تمام نقاط یک ناحیۀ مشخص یکسان است
یک نگاشت دوسویی بین دو فضای یکنواخت که خود و وارونش یکنواخت‌پیوسته باشند
نوعی معماری برای حافظۀ رایانه که در رایانه‌های موازی دارای چند پردازنده و احتمالاً چند تراشۀ حافظه به کار می‌رود
uniform resource locator, universal resource locator, URL
مجموعه‌ای از نویسه‌ها که مکان یا نشانی منبعی در اینترنت و راه دستیابی به آن منبع را نشان می‌دهد
uniform shelterwood system
نوعی شیوۀ پناهی که در آن برش‌ها ازنظر زمانی و مکانی منظم‌اند