واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 631
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
undisturbed context
نگاه کنید به: بافت ردۀ یک
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
جنگلی که مدتی طولانی از دخالت انسان مصون مانده و در معرض روند تکامل طبیعی باشد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
یکی از گزینه‏های نوار گزینه که باعث خنثی شدنِ آخرین فرمانِ اجراشده می‏شود
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
undular bore
آشفتگی پیشرو که ویژگی آن تغییر ناگهانی و نسبتاًً دائم ارتفاع فصل مشترک افقی شاره است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
پَرگَنه‌ای با لبۀ موج‌دار و نامنظم
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
undulate, wavy, repand
ویژگی برگی با حاشیه‌‌‌ای که کمی به سمت داخل و خارج خم شده باشد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نگاه کنید به: موجوارگی زمینوار
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
ابری که تکه‏ها یا برگه‏ها یا لایه‏های آن به شکل موج است؛ این امواج را می‏توان در لایه‏های ابر نسبتاً یکنواخت یا در ابرهایی متشکل از اجزای جداازهم یا به‏هم‏پیوسته مشاهده کرد؛ این اصطلاح عمدتاً همراه با ابرهای پرساکومه‏ای و پرساپوشنی و فرازکومه‏ای و فرازپوشنی و پوشن‏کومه‏ای و پوشنی می‏آید
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
unequal temperament
هرگونه اعتدال، غیر از اعتدال مساوی
حوزه موضوعی: موسیقی
uneven fracture, irregular fracture
شکستی در کانی که خشن و نامنظم است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
نوعی رفتگی رویه که در یک سمت بیشتر باشد
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
uneven-aged forest
جنگلی که اختلاف سن درختان آن بیش از ده سال باشد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
uneven-aged stand
توده‌ای که از سه یا چند ردۀ سنی تشکیل شده است
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
unexplained infertility
ناباروری زوج بدون علت مشخص
حوزه موضوعی: علوم سلامت
جنگلی که به دلایل مختلف، مانند محدودیت قانونی یا اقتصادی یا فنی، امکان بهره‏برداری از آن وجود ندارد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
unfolded protein response, UFR, UPR
فعالیت هماهنگ ژن‌های خاصی که پروتئینیارها و پروتئازهای (proteases) مربوط به مرگ برنامه‌ریزی‌شده یا وابسته به شبکۀ درمیان‏یاخته‏ای را در پاسخ به حضور و تجمع پروتئین‌های کژتابیده و واتابیده یا دیگر اشکال ناصحیح پروتئین‌های تابیده در یک یاخته رمزگذاری می‌کند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
unfolded state
وضعیتی که در آن دستۀ پرشماری از مولکول‌ها که ازنظر ساختار فضایی با یکدیگر متفاوت‌اند به‌سرعت به یکدیگر تبدیل می‌شوند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
متضادهایی که تضادشان یکی از دو شق تقابل است
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
ungrammatical
ویژگی جمله‏ای که با قواعد دستور زبان مطابقت ندارند متـ . نادستوری
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
بلوری دوشکست که در راستایی خاص فاقد ویژگی شکست دوگانه است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
حالت تنشی که در آن فقط یکی از تنش‌های اصلی غیرصفر است
حوزه موضوعی: فیزیک، مهندسی بسپار- تایر‏
گونه‏ای از تیرۀ گربه‏ایان و راستۀ گوشت‌خوارسانان که دارای ماهیچه‏های سینه‏ای و دست‌های کوچک و دم ضخیم برای حفظ تعادل است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
ویژگی مادگی یا تخمدانی ساده‌ با یک برچه
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نوعی پخش پیام که در آن برای هر گیرنده مسیر منحصربه‌فردی اختصاص داده شود
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
unicline
monocline
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
unicompartmental knee arthroplasty
جایگزین کردن قسمت داخلی یا خارجی مفصل زانو با مواد دیگر
حوزه موضوعی: اَرتاپزشکی
Unicorn
Monoceros
حوزه موضوعی: نجوم‌
unicyclic graph
گراف همبندی که تنها یک دور دارد
حوزه موضوعی: ریاضی
unidentified reading frame, unassigned reading frame, URF
توالی ژن‌مانند با رمزه‌های آغاز و پایان صحیح و کارکرد ناشناخته متـ . خوانۀ ناشناخته
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
unidirectional vertical wind shear, rectilinear wind shear
وضعیتی که در آن جهت بُردار چینش قائم باد با ارتفاع تغییر نمی‌کند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ