واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 459
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
ورآمدن کمترازمعمول خمیر براثر فعالیت کم مخمر و سرعت کمتر تولید گاز متـ . کم‌ورآمدن
underrun/ under-run, undercut 3
اختلاف حجم بریده‌شده با حجم برآوردشده‌ هنگامی که حجم بریده‌شده از حجم برآوردشده کمتر باشد
underrunning third rail, bottom contact third rail
ریل سومی که در آن سطح اتصال الکتریکی رو به ‌پایین قرار دارد
undershooting, shooting under
نوعی لرزه‌نگاری که در آن به‌دلیل وجود مانع در سطح زمین، چشمه و گیرنده‌ها در دو طرف مانع قرار می‌گیرند
پودری با دانه‌های ریزتر از اندازۀ کمینۀ تعیین‌شده براساس یکی از مشخصه‌های اندازۀ دانه متـ . پودر زیرالک
undersquare engine
نگاه کنید به: long stroke engine
وضعیتی که در آن خودرو به فرمان‌دهی راننده برای گردش پاسخ نمی‌دهد و در جهت مستقیم حرکت می‌کند
تمامی گیاهان جنگلی که در زیر اشکوب برین می‌رویند
understorey/ understory
گیاهی که در سایۀ گیاهان بلند رشد می‌کند
بازیگری که خود را از پیش برای بازی در یکی از نقش‌های اصلی آماده کرده است تا در هنگام ضرورت به ‌جای آن بازیگر بازی کند
undertread
بخشی از آمیزۀ لاستیکی که بین کف شیارهای آج و بالای لایه‌های تسمه قرار می‌گیرد
underwater archaeology, submarine archaeology
شاخه‌ای از باستان‌شناسی که به شناسایی و مکان‌یابی آثار باستانی از کشتی‌های غرق‌شده و بنادر زیر آب می‌پردازد
ورزش‌هایی که در زیر سطح آب انجام می‌شود
underwater weighing
underway
شناوری که نه درلنگر باشد، نه به گل نشسته و نه به جایی بسته شده باشد
underweight
حالتی که در آن وزن بدن پانزده تا بیست درصد کمتر از وزن استاندارد است
وضعیت و حالتی در آینده که با نظام ارزشی فرد سازگار نباشد
undetected error ratio, UER, residual error ratio
نسبت داده‌های ارسالی‌ای که درست دریافت و ردگیری نشده است به کل داده‌های ارسال‌شده
undirected graph
گرافی که در آن جهتی برای یال‌ها در نظر گرفته نشده است
undisturbed context
به‌کاربرید به‌جای: بافت ردۀ یک
جنگلی که مدتی طولانی از دخالت انسان مصون مانده و در معرض روند تکامل طبیعی باشد
یکی از گزینه‌های نوار گزینه که باعث خنثی شدن آخرین فرمان اجراشده می‌شود
undular bore
آشفتگی پیشرو که ویژگی آن تغییر ناگهانی و نسبتاًً دائم ارتفاع فصل مشترک افقی شاره است
پرگنه‌ای با لبۀ موج‌دار و نامنظم
undulate, wavy, repand
ویژگی برگی با حاشیه‌‌‌ای که کمی به سمت داخل و خارج خم شده باشد
به‌کاربرید به‌جای: موجوارگی زمینوار
ابری که تکه‌ها یا برگه‌ها یا لایه‌های آن به شکل موج است؛ این امواج را می‌توان در لایه‌های ابر نسبتاً یکنواخت یا در ابرهایی متشکل از اجزای جداازهم یا به‌هم‌پیوسته مشاهده کرد؛ این اصطلاح عمدتاً همراه با ابرهای پرساکومه‌ای و پرساپوشنی و فرازکومه‌ای و فرازپوشنی و پوشن‌کومه‌ای و پوشنی می‌آید
unequal temperament
هرگونه اعتدال، غیر از اعتدال مساوی
uneven fracture, irregular fracture
شکستی در کانی که خشن و نامنظم است
نوعی رفتگی رویه که در یک سمت بیشتر باشد