واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 459
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
umbilical region
یکی از نواحی نه‌گانۀ شکم که دور ناف قرار دارد
پرگنه‌ای با مرکز فرورفته و مقعر
پرگنه‌ای شبیه به پرگنۀ برآمده با یک برآمدگی کوچک در مرکز
umbra 1
1. ناحیه‌ای از زمین یا ماه که در هنگام گرفت در تاریکی کامل است 2. ناحیۀ تیره‌تر و مرکزی هر لکۀ خورشیدی
Umklapp process, U-process, flip-over process
فرایند برخورد فوتون‌ها که در آن شبه‌تکانه پایسته نمی‌ماند
umlaut, vowel mutation
تبدیل واکۀ پسین به واکۀ پیشین تحت تأثیر واکۀ پیشین بعد از آن
unabridged dictionary
گونه‌ای فرهنگ لغت بزرگ که محتوای آن بدون خلاصه‌سازی و به‌طور کامل و مفصل ارائه شده است
unaccompanied baggage
توشۀ متعلق به مسافر یا خدمه که با هواگرد دیگر حمل شود
unaccompanied burial
گوری که در آن هیچ‌گونه دست‌ساخته یا گورنهاده‌ای به‌ همراه جسد وجود نداشته باشد
تفاوت بین آب تولیدی سالانه و آب مصرفی اندازه‌گیری‌شده که ناشی از نشت از شبکه و خطای شمارگر و دزدی آب است
وحدت نظر مبتنی بر رأی‌گیری بر سر موضوعی خاص
نوعی بهره‌برداری براساس عملکرد خودکار یک سامانه‌ بدون دخالت کارور یا متصدی
بخشی از انرژی در فرایندهای برگشت‌ناپذیر ترمودینامیکی که قابل تبدیل به کار مکانیکی نیست
بخشی از مدت دسترس‌پذیری که سامانه برای استفاده در دسترس نیست
unbalanced field length
طول باندی که در آن مسافت برخاست با مسافت اضطراری برابر نباشد
unbalanced rudder
سکانی که محور آن جلو تیغۀ سکان قرار دارد
ویژگی یک برآوردگر که امید ریاضی آن برابر با مقدار پارامتر مورد برآورد باشد
unbiased estimate
مقدار تحقق‌یافتۀ یک برآوردگر نااریب
برآوردگری که امید ریاضی آن به ازای همۀ مقادیر پارامتر برابر با پارامتر برآوردنی باشد
unbounded interval
بازه‌ای از اعداد حقیقی که یک مجموعۀ کران‌دار نباشد
در یک فضای متریک، مجموعه‌ای که درون هیچ گویی قرار نگیرد
تفکیک خدمات با اعلام تعرفۀ جداگانه برای هریک از آنها
uncertainty principle
اصلی که براساس آن دقت زیاد در اندازه‌گیری یک کمیت به خطا در اندازه‌گیری کمیت همیوغ آن می‌انجامد
نوعی ابر پرسا که اغلب به شکل ویرگول و در رأس به‌صورت چنگک یا طرۀ مو است
unconditional inequality
به‌کاربرید به‌جای: نابرابری مطلق
unconditional security
امنیت در برابر رمزگشایی غیرمجاز با فرض اینکه تحلیلگر رمز امکانات محاسباتی نامحدود دارد
unconfined aquifer, phreatic aquifer, water-table aquifer
آبخوانی که فشاری بر سطح ایستابی آن وارد نمی‌شود
unconstrained operation
شرایطی در حرکت ضربدری که در آن وسایل نقلیه بدون تأثیر پذیرفتن از وضعیت هندسی راه به‌آسانی گذر می‌کنند
پاره‌چین عکس‌های هوایی که در آن عکس‌ها یا ازنظر توجیه یا ازنظر مقیاس نسبت به نقاط واپایش زمینی تعدیل و تنظیم نشده‌اند
unconventional warfare forces
نیروهایی که از توانمندی لازم برای جنگ نامتعارف برخوردارند