واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1486
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
برای تابعی که دارای مقدار بیشینه است و در دو طرف آن تابع به‌‌سرعت کاهش می‌یابد، فاصلۀ میان دو مقدار از متغیر مستقل که در آنها مقدار تابع، نصف مقدار بیشینه است
halfback, half, midfielder, midfield
بازیکنی که در بعضی از بازی‌های میدانی و گروهی مطابق با آرایش تیمی وظایفی ‌مانند بازی‌سازی و توپ‌رسانی و تخریب‌ بازی حریف و مشارکت در دفاع و حمله بر عهدۀ اوست متـ . میانی 1
halfsib
هریک از افرادی که تنها دارای یک والد مشترک هستند
آمیزش بین زاده‌هایی که تنها یک والد مشترک دارند
halftime/ half time
مدت‌زمان استراحت کوتاه ورزشکاران بین دو نیمۀ بازی یا مسابقه متـ . زمان استراحت
اقامتگاهی موقتی که معتادان درمان‌شده در مراکز بستری پیش از رفتن به خانه به آنجا منتقل می‌شوند
گونه‌ای بزرگ از عقابیان و راستۀ شاهین‌سانان با سر و سینۀ قهوه‌ای مایل به سفید و دم کاملاً سفید که بالغ آن دارای بال‌های عریض با لبه‌های موازی است
Haliaeetus leucoryphus
گونه‌ای از عقابیان و راستۀ شاهین‌سانان با بال‌های باریک و بلند و دم ‌مدور که بالغ آن سر سفید و کروی دارد
گونه‌ای از تیرۀ عقابیان و راستۀ شاهین‌سانان که در نواحی ساحلی به شکار می‌پردازد و رنگ بالغ آن در سطح زیرین و بالا قهوه‌ای تیره است
Halichoerus grypus
گونه‌ای از تیرۀ فکیان و راستۀ گوشت‌خوارسانان که رنگ نر آنها عموماً سیاه با رگه‌های خاکستری و رنگ ماده‌ خاکستری روشن با رگه‌های سیاه است
خوردگی فلز یا آلیاژ توسط هالیدها (هالوژن‌ها) که اتم‌های فلز را اکسید می‌کنند و یک پوستۀ هالیدی تشکیل می‌دهند
تنفس بدبو
اتاقی در مدخل خانه که معمولاً به بخش‌های داخلی راه داشته باشد
ویژگی یا خصیصۀ ممتازکننده
تشخیص یک هالۀ رنگین در اطراف منبع نور
لایه‌ای از آب اقیانوس‌ها که در آن شوری، شیو عمودی دارد
موجودی که برای رشد مناسب به نمک با غلظت زیاد نیاز دارد
ویژگی موجودی که برای رشد مناسب به نمک با غلظت زیاد نیاز دارد
گیاهی که معمولاً در خاک‌های قلیایی یا شور رشد می‌کند
پیایندی که در دریاچۀ نمک یا کویر نمک به ‌وجود می‌آید
halotolerant
موجودی که در برق‌کاف‌های بسیار غلیظ می‌تواند رشد کند
halt station
ساده‌ترین نوع ایستگاه که معمولاً یک سکو و یک تابلو دارد
Hamamelidaceae
تیره‌ای از انجیلی‌سانان درختی یا درختچه‌ای با برگ‌های سادۀ متناوب و مادگی دو یا سه‌برچه‌ای با میوۀ پوشینه
راسته‌ای کوچک از دولپه‌ای‌های درختی و درختچه‌ای با حدود 100 گونه و سه تیره
Hamilton's equation of motion
به‌کاربرید به‌جای: معادلات بندادی حرکت
Hamiltonian operator
به‌کاربرید به‌جای: عملگر انرژی
پوششی حاوی پودر فلز و افزودنی‌های دیگر که جلوه‌ای شبیه به فلز چکش‌خورده به سطح می‌دهد
دستگاهی دارای چند چکش کوچک برای آسیا کردن مواد خشک
hammerhead stall, stall turn
نوعی واماندگی که براثر اوج‌گیری هواپیما با زاویۀ بسیار تند و حداقل توان‌ موتور ایجاد می‌شود و همراه با حداکثر جابه‌جایی سکان عمودی و چرخشی سریع حول محور انحراف سمت (yaw axis) است و پس از آن هواپیما به وضعیت شیرجه درمی‌آید و فروخیز می‌کند