واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1486
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
سامانه‌ای هیدروژن‌گونه که در آن ذره‌ای هادرونی با بار منفی در میدان کولنی هسته‌ای معمولی به دام افتاده باشد و به دور آن بچرخد
تولید هادرون از کوارک‌ها و گلوئون‌هایی که در برخورد الکترون ـ پوزیترون پرانرژی یا پروتون ‌ـ ‌پادپروتون پرانرژی به وجود آمده‌اند
hail of dead cats
ابراز خشنودی عمومی و توأم با انتقاد در پی خروج یک سیاستمدار نامحبوب از صحنۀ سیاست
hail suppression, hail prevention
از بین‌ بردن دانه‌های بزرگ و زیان‌بار تگرگ که معمولاً با آمایش ابر صورت می‌گیرد
دانۀ تگرگ به قطر 5 میلی‌متر تا 15 سانتی‌متر
هر توفان تولیدکنندۀ دانه‌های تگرگی که به زمین ریزش می‌کند
نوار انباشت تگرگ بر روی سطح زمین به طول 10 کیلومتر و عرض 2 کیلومتر
hair hygrometer
نم‌سنجی برای اندازه‌گیری رطوبت نسبی براساس تغییرات طول تار مو
قضیه‌ای مبتنی بر اینکه هیچ میدان بُرداری صفرناشوندۀ مماس بر کرۀ یکۀ با بُعد زوج وجود ندارد
فرمان حرکت به جلو با نصف دور ممکن موتور
فرمان حرکت به عقب با نصف دور ممکن موتور
half board, demi-pension, Modified American Plane
تعرفۀ اتاق با در نظر گرفتن قیمت صبحانه و ناهار یا شام متـ . نیمه‌کامل
half cadance, semi-cadence, half close
فرودی که از پیوند آکورد هر درجه با آکورد درجۀ پنجم حاصل می‌شود
half cream, half and half cream
مخلوطی از شیر و خامه حاوی 10/5 تا 18 درصد چربی
خفتی که برای ساختن آن سر طناب را از میان حلقه‌ای که با خود طناب ایجاد شده است رد می‌کنند
قیمتی معادل نصف قیمت معمول
half reaction
نیمی از یک واکنش اکسایش ـ کاهش که تنها بخشی از یک واکنش اکسایش یا کاهش را نشان می‌دهد
مرحله‌ای که در آن کشند در میان فراکشند و فروکشند پس‌ازآن قرار دارد
half welding bead technique
نوعی فن بازپخت مهره‌ای که در آن برای اثربخشی بازپخت لایۀ دوم بر روی لایۀ اول، نصف ضخامت اولین لایه با سنگ‌زنی برداشته می‌شود متـ . فنّ نیم‌مهره half-bead technique
راه‌بندی که فقط نصف عرض راه را در هر طرف تقاطع سواره‌رو و راه‌آهن می‌بندد
half-batter kerb
نوعی جدول راسته که اندک انحنایی در رأ‌س دارد و برای ایمن‌سازی پیاده‌رو در برابر ورود احتمالی وسیلۀ نقلیه‌ای که از مسیر منحرف می‌شود به کار می‌رود
half-bead technique
← فنّ جوشکاری نیم‌مهره
الکترود واحدی که در یک محلول برق‌کاف قرار گرفته است
در پیل‌های الکتروشیمیایی، پتانسیل الکتریکی حاصل از واکنش کلی پیل که می‌توان آن را به‌صورت حاصل‌جمع پتانسیل‌های دو نیم‌پیل مربوط به آند و کاتد در نظر گرفت
دو واکنش جداگانه و هم‌زمان آندی و کاتدی در سطح الکترود، درنتیجۀ غوطه‌ور شدن آن الکترود در برق‌کاف برای اندازه‌گیری پتانسیل الکترود
half-diminished seventh chord
آکوردی که به‌ترتیب از دو فاصلۀ سوم کوچک و یک فاصلۀ سوم بزرگ متوالی تشکیل می‌شود متـ . آکورد هفتم کاسته ـ کوچک diminished-minor seventh chord
زمان لازم برای از بین رفتن نیمی از اتم‌های یک مادۀ پرتوزا در فرایند واپاشی
همتافتی که در آن یون فلز واسطه فقط با یک لیگاند مسطح ازطریق چگالی الکترون پی تشکیل پیوند می‌دهد و دیگر لیگاندهای متصل به فلز، یک یا دودندانه هستند و با فلز تشکیل پیوند سیگما می‌دهند
half-through span bridge
پلی که در آن خط آهن بین دو شاه‌تیر یا خرپای بدون مهاربند قرار دارد
تراز بین فراکشند میانگین و فروکشند میانگین