واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 6594
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
cyclic permutation, circular permutation, cycle permutation
جای‌گشتی از یک مجموعۀ مرتبِ نمادها که نماد اول را به نماد دوم، دوم را به سوم، ... و آخر را به اول می‌فرستد
حوزه موضوعی: ریاضی
cyclic pitch control
فرمانی که به‌کمک آن خلبان برای حرکت بالگَرد به طرفین و عقب و جلو می‌تواند گام هریک از پره‌های چرخانه را جداگانه تغییر دهد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
cyclic polygon, inscribed polygon
یک چندضلعی که همه رأس‌هایش بر یک دایره واقع باشند
حوزه موضوعی: ریاضی
فرایندی برای بازبینی مخدوش نبودن بستک داده
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
نهشته‌ شدن انواع مختلف رسوبات در یک توالی منظم تکراری
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
cyclic total parenteral nutrition
نوعی تغذیۀ وریدی که عموماً بین دوازده تا هجده ساعت به‌طور پیوسته ادامه دارد و سپس برای شش تا دوازده ساعت قطع میشود
حوزه موضوعی: تغذیه
تغییرات کُند و شبه‌دوره‌ای ولتاژ در یک نقطه از سامانه در مقیاس روزانه یا هفتگی یا سالانه که در نتیجۀ تغییرات بار و/ یا به‌کارگیری تجهیزات تنظیم ولتاژ روی می‌دهد
حوزه موضوعی: مهندسی برق
تقاضایی که برحسب وضعیت اقتصادی یا شرایط زمانی، یعنی در فصول مختلف سال، به‌طور منظم تغییر می‌کند
حوزه موضوعی: اقتصاد
cycling track
track 3
حوزه موضوعی: ورزش
cycling, biking, bicycling
1. استفاده از دوچرخه برای جابه‌جایی و تفریح و انجام تمرینات ورزشی 2. ورزشی با استفاده از دوچرخه که به سه رشتۀ اصلی دوچرخه‌سواری راهه و دوچرخه‌سواری جاده و دوچرخه‌سواری برون‌جاده تقسیم می‌شود
حوزه موضوعی: ورزش
شاخۀ تازه‌شناسایی‌شده‌ای از سلسلۀ جانوران با تنها یک گونه و طول کمتر از یک میلی‌متر و تقارن دوطرفی که با یک صفحۀ چسبنده به میزبان متصل می‌شوند؛ در اطراف دهان این جانوران و درست در مقابل مخرج آنها یک حلقۀ مژک‌دار وجود دارد
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
cyclist, biker, bicyclist, rider
شخصی که برای تفریح یا ورزش یا رقابت به دوچرخه‌سواری می‌پردازد
حوزه موضوعی: ورزش
نگاه کنید به: میلة انتظار
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
تشکیل یک ترکیب حلقه‏ای از یک هیدروکربن زنجیری با ایجاد یک پیوند جدید
حوزه موضوعی: شیمی
جریانی که تقریباً در تعادل زمین‌گَرد است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
cycloaddition
واکنشی که در آن دو مولکول سیرنشده به هم می‏پیوندند و ترکیبی حلقوی تشکیل می‏دهند
حوزه موضوعی: شیمی
cycloelimination, cycloreversion, retroaddition, retrocycloaddition
واکنشی که در آن محصول فرایند حلقه‌زایی در واکنشی معکوس گسسته‌ می‌شود و دو یا چند مولکول سیرنشدۀ اولیه را پدید می‌آورد
حوزه موضوعی: شیمی
ایجاد یا تقویت گردش چرخندی در جوّ
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
مکان هندسی نقطه‏ای ثابت بر روی محیط یک دایره، وقتی آن دایره در طول خط راستی می‌غلتد، بدون آنکه بلغزد
حوزه موضوعی: ریاضی
cycloidal drive, Voith-Schneider drive, cycloidal propulsion, Voith-Schneider propulsion
نوعی سامانۀ رانش در شناورها که در آن، بدون نیاز به سکان، بلافاصله می‌توان با تغییر جهت رانش، شناور را ‌چرخاند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
cycloidal propulsion
cycloidal drive
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
تضعیف گردش چرخندی در جوّ
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
cyclone
سامانۀ کم‏فشاری که در نیمکرۀ شمـالی دارای حرکـت پادساعتگَرد و در نیمکرۀ جنوبی دارای حرکت ساعت‏گَرد است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
مقیاس سامانه‌های پُرفشار و کم‌فشار کوچنده یا امواج چرخندی وَردسپهر با طولِ‌موج 1000 تا 4000 کیلومتر متـ . مقیاس همدیدی synoptic scale
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
cyclonic wind
باد پادساعتگَرد در نیمکرۀ شمالی و ساعتگَرد در نیمکرۀ جنوبی حول کم‏فشارها
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
cyclopean
cyclopean architecture
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
cyclopean architecture, cyclopean masonry, cyclopean
نوعی معماری که در آن سنگ‌های بزرگ نامنظم و بی‌ملاط، به‌صورت خشکه‌‌چین، بر روی هم چیده شده باشند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
cyclopean masonryا
cyclopean architecture
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
cyclopedia
encyclopedia
حوزه موضوعی: علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
فلج ماهیچۀ مژگانی؛ ناتوانی عنبیه در انجام عمل تطابق
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی