واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 6594
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
جدا کردن قطعه‏ای از متن یا نگاره برای حذف یا جابه‏جایی آن متـ . بریدن
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
cut 3
فرمان کارگردان برای قطع فیلم‌برداری
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
cut 4, truncation
خاک‌برداری و کندوکاو پیشینیان در یک نهشتۀ قدیمی‌تر برای کندن پی یا هر فعالیت دیگر که به پدید آمدن یک بافت باستان‌شناختی منجر شده ‌است
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
cut 5
wash
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
cut and fill
کندن زمین‌های بالاتر از تراز احداث و پر کردن زمین‌های پایین‌تر از آن برای رسیدن به سطح بستر راه
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل درون‌شهری ـ جاده‌ای، حمل‏ونقل ریلی
جدا کردن یک شی‏ء یا مطلب از یک جا و قرار دادن آن در جای دیگر
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
cut away
cut away shot
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
cut away shot, cut away
نمایی که جزو رویداد اصلی فیلم نیست، ولی به آن ارتباط دارد و هم‏زمان با آن ارائه می‏شود
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
cut diameter, cut size
قطر ذراتی که با بازده 50 درصد جمع‌آوری شده‌اند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
cut in
cut in shot
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
cut in shot, cut in
نمای نزدیک از جزئیات مهم رویداد
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
cut line 1
در برنامه‏ریزی شهری، خطی فرضی که در موقعیتی راهبردی به نحوی ترسیم شود که تمام شاخه‏های موجود در یک دالان حمل‌ونقل را قطع کند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
cut line 2, caption 2
اطلاعات متنی در زیر یک عکس یا تصویر یا طرح نگاشتاری که آن را توصیف می‌کند
حوزه موضوعی: روابط‌عمومی و تبلیغات بازرگانی
اَشکال کوچک بریده‏شده از کاغذ یا مقوا یا چوب یا مواد دیگر که در پویانمایی از آنها استفاده می‏شود متـ . بریده
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
cut pile
tuft
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- الیاف
cut section method, multi-section track circuit
روشی برای کاهش طول مدارراه‌های (track circuits) طولانی که در آن مدارراه‌های کوتاه منفرد به‌نحوی بر روی صفحۀ نمایش علامت‌بان نمایانده می‌شوند که یک مدارراه کامل را عرضه کنند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
cut size
cut diameter
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
قطعۀ فلزی میخ‏مانند با مقطع چهارگوش و نوک‌تیز که برای اتصال ریل یا زینچه به ریل‏بند چوبی به کار می‌رود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
هم‌بافی برای هم‌باف کردن دو سر طناب به‌منظور ایجاد شکاف در میان طناب
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
cut through
cutover
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
پرفشار گرمی که در درون یک پشته رشد می‌کند و از جریان اصلی غربی جدا می‌شود و در قطب سوی جریان قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
کم‏فشار سردی که در درون یک ناوه رشد می‌کند و از جریان اصلی غربی جدا می‌شود و در استواسوی جریان قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
cutaneous absorption
percutaneous absorption
حوزه موضوعی: علوم دارویی
cutaneous sebum
sebum
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی، علوم تشریحی
cutaneous tag
fibroma molluscum
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
هریک از انواع دردگیرنده‌هایی که در پوست به محرک‌ها حساس هستند و شامل دو گونۀ دردگیرندۀ چندمحرکی و دردگیرندۀ مکانیکی میشود
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
cuticle
لایه‏ای پیوسته از جنس کوتین که یاخته‏های روپوست ترشح می‏کنند و سطح خارجی اندام‌های هوایی را می‏پوشاند و تنها در محل روزنه‏ها و عدسک‌ها گسسته است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
cuticular
مربوط به پوستک
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
cutis graft
dermal graft
حوزه موضوعی: پیوند
cutis plat
dermatome 3
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی