واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3064
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
پوششی گیاهی که در بین جنگل‌های شمالی و مناطق پوشیده از برف و یخ دائمی شمالگانی گسترش یافته است متـ . سرددشت
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
tune 1, bourdon 1, pedal point 1
لحنی ساده که به‌راحتی قابل سرایش و به‌تنهایی کامل و منسجم باشد
حوزه موضوعی: موسیقی
tune 2
tuning 2
حوزه موضوعی: موسیقی
tungsten inclusion
ذرات تنگستنی که در جوشکاری قوسی‌تنگستنی‌ گاز‌محافظ در درون فلز جوش گیر می‌افتند
حوزه موضوعی: جوشکاری و آزمایش‌های غیرمخرب
tungsten inert gas welding
gas tungsten arc welding
حوزه موضوعی: جوشکاری و آزمایش‌های غیرمخرب
tunica conjunctiva
conjunctiva
حوزه موضوعی: پزشکی
tunica mucosa uteri
endometrium
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
tunica muscularis uteri
myometrium
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
tunica serosa uteri
perimetrium
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
tuning 1
روابط حاکم بر فواصل موجود در یک ساز معین
حوزه موضوعی: موسیقی
tuning 2, tune 2
تنظیم زیروبمی یک‌ساز
حوزه موضوعی: موسیقی
tuning 3, intonation 2, tuning system
الگوهای کوک گام که تقسیمات آن براساس نسبت‌های ریاضی است
حوزه موضوعی: موسیقی
نوعی کوکۀ فلزی که به شکل دوشاخه ساخته می‏شود و براثر ارتعاش شاخه‏های آن بسامد معینی ایجاد می‏شود
حوزه موضوعی: موسیقی
tuning peg
قسمتی از ساز در اغلب زه‏صداها که برای تنظیم کوک زه‏ها به کار برده می‏شود
حوزه موضوعی: موسیقی
tuning system
tuning 3
حوزه موضوعی: موسیقی
گذرگاهی که از زیر زمین یا کوه یا رودخانه بگذرد متـ . تونل
حوزه موضوعی: مشترک حمل‏ونقل
tunnel borer
tunnel boring machine
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
tunnel boring machine, TBM, tunnel borer, tunneller, digger, excavator
ماشینی که برای حفر مقطع کامل تونل در انواع زمین‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد و تونلی با نیم‌رخ دایره‌ای حفر می‌کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
tunnel dryer, overdraught tunnel dryer
نوعی خشک‌کن هوای گرم که در آن مواد غذایی بر روی سینی‌های متحرک قرار می‌گیرند و با عبور از تونل هوای گرم خشک می‌شوند
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
tunnel screw propeller
پروانه‌ای که در داخل تونلی فلزی تعبیه و طراحی می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
tunnel vision, gun-barrel vision
دیدی که در آن میدان دید بسیار محدود است
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی، علوم تشریحی
tunneller
tunnel boring machine
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
رده‌ای از پهن‌کرم‌تباران دارای بدن نرم و پهن با روپوست مژه‌دار شامل میله‌واره (rhabdites) ‌و یاخته‌های ترشح‌کننده؛ دهان این جانوران معمولاً در سطح شکم و در مواردی نزدیک به مرکز بدن است
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
turbid environment
محیطی سیال با ظاهر فیزیکی ابری یا گل‏آلود
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
دستگاهی برای اندازه‏گیری یا مقایسۀ تیرگی مایعات برحسب کاهش شدت باریکۀ نوری که از محیط عبور می‏کند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
رسوب یا سنگی که به‌ظاهر از نهشتۀ یک جریان توریده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
turbidity current
جریان چگالی که در آن حجم محدودی از آب گل‏آلود به دلیل چگالی بیشتر نسبت به آب پیرامون به سمت آن حرکت می‏کند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
محوری که حرکت چرخشی توربین را به جعبه‌دنده منتقل می‌کند
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
turbine wheel
impeller
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
هواپیمایی که دارای پیشرانۀ توربین‌‏جتی است
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی