واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2682
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
R magnitude
قدر عبوری از پالایۀ آر
حوزه موضوعی: نجوم‌
R wave
Rayleigh wave
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی، ژئوفیزیک
نگاه کنید به: رگۀ بازگردان باروری
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری، کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
نگاه کنید به: سامانۀ دگربُرش ویژه
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
R-nav
area navigation
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
R2V
raster to vector conversion
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
RA
reactive armour
حوزه موضوعی: علوم نظامی
تراشیدن نهشته‌های باستانی معمولاً با لبۀ ‌تیز کمچه برای نمایان ‌شدن تفاوت رنگ و لکه‌ها و آثار جزئی حاصل از فعالیت‌های انسان
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
رقابتی سرعتی که شرکت‌کنندگان در آن یا به‌صورت مستقیم به رقابت در برابر هم می‌پردازند یا سعی می‌کنند تا در کوتاه‌‌ترین زمان، با سرعت نسبی بیشتر، مسیر مسابقه را طی کنند
حوزه موضوعی: ورزش
race 2
جامعه‌شناسی برمبنای باوری که امروزه پژوهش‌های ژن‌شناختی آن را به‌کلی مردود می‌داند، تقسیم‌بندی هریک از گروه‌های بزرگ انسان‌ها براساس تفاوت‌های محسوس جسمانی، مانند رنگ پوست زیست‏شناسی هریک از گروه‌های درون‏گونه‏ای که براساس ویژگی‌های جغرافیایی یا کاراندام‏شناختی یا بوم‏شناختی قابل تفکیک هستند
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی، زیست‏شناسی
میل‌بادامکی که منحنی بادامک آن را برای افزایش توان موتور تغییر داده‌اند
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
race-fixing
match-fixing
حوزه موضوعی: ورزش
گل‌آذینی نامحدود با محور منفرد با گل‌های دُمگل‌دار (pedicellate)
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
مخلوط هم‌مول و نافعال نوری از دو قرینه‌پار
حوزه موضوعی: شیمی
racemization
فرایندی که در آن یکی از شکل‌های فعال نوری ماده به مخلوط ناگردان تبدیل می‌شود
حوزه موضوعی: شیمی
ویژگی گل‌آذینی به ‌شکل خوشه
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
فرد یا وسیله‌ای که در مسابقۀ سرعتی شرکت می‌کند یا شرکت داده می‌شود
حوزه موضوعی: ورزش
محور جانبی یا دومین یک برگ مرکب دوبارشانه‌ای
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
محور مرکزی سنبلچۀ گندمیان یا جگنیان
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
rachiocentesis
lumbar puncture
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
محور اصلی در برگ مرکب شانه‌ای
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
محور مرکزی و اصلی درون یک گل‌آذین
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
مربوط به نژاد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
racial discrimination
تبعیضی که نسبت به افراد یا گروه‌های نژادی خاص اعمال می‏شود
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
racialism
racism
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
هرنوع تایر خاص خودروهای مسابقه که برای شرایط ویژۀ میدان‌های مسابقه طراحی شده باشد
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو، مهندسی بسپار- تایر
racism, racialism
باور به وجود ارتباطی معنادار میان ویژگی‌های نژادی افراد و خصایص اجتماعی یا روان‌شناختی یا جسمانی آنها به‌شکل مثبت یا منفی
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
کسی که قائل به نژادگرایی است
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
rack focus, focus change, shift focus, pull focus
تغییر معمولاً سریع عمق میدان در طول یک نما از پیش‌زمینه تا پس‌زمینه یا برعکس
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
ریل دندانه‌داری که بین دو ریل اصلی خطوط مناطق کوهستانی قرار می‌گیرد و لوکوموتیوهایی که چرخ‌دنده‌های شانه‌ای دارند، برای افزایش کشش در فراز و مهار سرعت در شیب از آن استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی