واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1940
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
R magnitude
قدر عبوری از پالایۀ آر
به‌کاربرید به‌جای: رگۀ بازگردان باروری
تراشیدن نهشته‌های باستانی معمولاً با لبۀ ‌تیز کمچه برای نمایان ‌شدن تفاوت رنگ و لکه‌ها و آثار جزئی حاصل از فعالیت‌های انسان
برمبنای باوری که امروزه پژوهش‌های ژن‌شناختی آن را به‌کلی مردود می‌داند، تقسیم‌بندی هریک از گروه‌های بزرگ انسان‌ها براساس تفاوت‌های محسوس جسمانی، مانند رنگ پوست
رقابتی سرعتی که شرکت‌کنندگان در آن یا به‌صورت مستقیم به رقابت در برابر هم می‌پردازند یا سعی می‌کنند تا در کوتاه‌‌ترین زمان، با سرعت نسبی بیشتر، مسیر مسابقه را طی کنند
race 2
هریک از گروه‌های درون‌گونه‌ای که براساس ویژگی‌های جغرافیایی یا کاراندام‌شناختی یا بوم‌شناختی قابل تفکیک هستند
میل‌بادامکی که منحنی بادامک آن را برای افزایش توان موتور تغییر داده‌اند
raceme
گل‌آذینی نامحدود با محور منفرد با گل‌های دمگل‌دار (pedicellate)
ویژگی گل‌آذینی به ‌شکل خوشه
فرد یا وسیله‌ای که در مسابقۀ سرعت شرکت می‌کند یا شرکت داده می‌شود
محور جانبی یا دومین یک برگ مرکب دوبارشانه‌ای
محور مرکزی سنبلچۀ گندمیان یا جگنیان
rachiocentesis
نگاه کنید به: lumbar puncture
محور اصلی در برگ مرکب شانه‌ای
محور مرکزی و اصلی درون یک گل‌آذین
مربوط به نژاد
racial discrimination
تبعیضی که نسبت به افراد یا گروه‌های نژادی خاص اعمال می‌شود
هرنوع تایر خاص خودروهای مسابقه که برای شرایط ویژۀ میدان‌های مسابقه طراحی شده باشد
racism, racialism
باور به وجود ارتباطی معنادار میان ویژگی‌های نژادی افراد و خصایص اجتماعی یا روان‌شناختی یا جسمانی آنها به‌شکل مثبت یا منفی
کسی که قائل به نژادگرایی است
rack focus, focus change, shift focus, pull focus
تغییر معمولاً سریع عمق میدان در طول یک نما از پیش‌زمینه تا پس‌زمینه یا برعکس
ریل دندانه‌داری که بین دو ریل اصلی خطوط مناطق کوهستانی قرار می‌گیرد و لوکوموتیوهایی که چرخ‌دنده‌های شانه‌ای دارند، برای افزایش کشش در فراز و مهار سرعت در شیب از آن استفاده می‌کنند
نرخ متعارف و اعلام‌شده برای اتاق‌های مهمان‌خانه/ هتل که با نرخ‌های دیگر، مانند نرخ تشویقی و تخفیف‌دار و گروهی متفاوت است
ابزاری ورزشی متشکل از دسته و صفحه‌ای معمولاً گرد یا بیضی برای ضربه زدن به توپ یا پرتوپ متـ . راکت
ورزش‌هایی که در آن توپ را با دستاک از روی تور رد می‌کنند یا به دیوار می‌زنند متـ . ورزش‌‌های راکتی
ریسمانی که از آن برای همبندی دو طناب استفاده می‌کنند
تغییر شکل عرضی چارچوب کشتی یا بارگنج به‌ دلیل فشارهای واردآمده به آن
نوعی هم‌بندی که در آن ریسمان هم‌بندی را به سیاق نردبان‌های طنابی به‌صورت هشت انگلیسی دور دو طناب می‌بندند
نوعی هم‌بندی که در آن یک سر رشته بیرون می‌ماند و سر دیگر رشته به‌صورت عدد هشت انگلیسی از میان دو طناب دو تا دوازده بار می‌گذرد و سرانجام به سر بیرون‌مانده گره می‌خورد