واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 860
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
حالتی که در آن هر دو افزارۀ فرستنده و گیرنده برای انتقال داده، میدان رادیویی پدید می‌آورند اختـ . حالت‌ اَرمیک‌فعال NFC active mode
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
حالتی با انرژی زیاد که گونۀ شبه‌پایدار برای رسیدن به حالت پایدار از آن عبور می‌کند
حوزه موضوعی: شیمی
حالتی که در آن اتم فلز واسطه دارای کمترین تعداد الکترون‌های جفت‌نشدۀ ممکن است
حوزه موضوعی: شیمی
ergative case, ergative
حالت دستوری فاعلِ فعل‏های متعدی در زبان‌های کُنایی ـ مطلق (ergative-absolutive) متـ . کُنایی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
transition state
وضعیتی کوتاه‏مدت، واسطۀ بین مواد اولیه و محصولات یک واکنش پایه
حوزه موضوعی: شیمی
stationary state
نوعی حالت انرژی که اتم می‏تواند بدون گسیل تابش الکترومغناطیسی در آن قرار گیرد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
absolutive case, absolutive
حالت دستوری فاعلِ فعل لازم و مفعولِ صریحِ فعل متعدی در زبان‌های کُنایی‏ـ مطلق (ergative-absolutive) متـ . مطلق
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
inverted position
نگاه کنید به: معکوس 1
حوزه موضوعی: موسیقی
نگاه کنید به: حالت 3
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
accusative case, accusative
حالت مفعولِ صریحِ فعل متعدی متـ . مفعولی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
حالت کوانتومی سامانه‏ای که در آن انرژی گسسته و تابع موج متمرکز شده است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
نگاه کنید به: گوی گلوئونی
حوزه موضوعی: فیزیک‏
intermediate state
حالتی گذرا بین حالت‌های اولیه (initial state) و نهایی (final state) در فرایند گذار
حوزه موضوعی: فیزیک‏
non-follow up mode, non-follow up
حالتی از سامانۀ سکان که در آن با چرخاندن دسته یا فرمان سکان می‌توان جهت حرکت را تغییر داد، اما برای تغییر جهت مجدد با وجود برگشت فرمان، سامانه منتظر دستورهای دورافزار سکان می‌ماند اختـ . ناپیرو NFU
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
vocative case
حالتی دستوری که در آن اسم یا گروه اسمی منادا قرار می‌گیرد و در فارسی با «ای» یا «ایا» پیش از اسم یا «ا» در پایان آن یا صرفاً با تغییر آهنگ مشخص می‌شود متـ .حالت آیی ندایی، آیی vocative
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
emotional state
وضعیت هیجانات فرد به‏خصوص در زمینۀ لذت و ناراحتی که می‏تواند رفتار فرد را تحت تأثیر قرار دهد
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
نگاه کنید به: حالت اضافه
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
حالت واپایشی در سامانۀ واپایش پرواز خودکار که در آن ارتفاع هواگرد براساس نشانک‌های مرجع دریافتی از ارتفاع‌سنج راداری ثابت باقی می‌ماند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
facial expression analysis
بررسی تغییرات چهره در واکنش به تغییرات احساسی و ارتباطات اجتماعی
حوزه موضوعی: فاوا، نظامی
حالت‌هایی از ماده که تحت شرایط خاص می‌توانند هم‌زمان وجود داشته باشند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
carrier 2
فردی که بدون هیچ نشانۀ بالینی عامل بیماری‌زا را با خود دارد و می‌تواند آن را به دیگران منتقل ‌کند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
نگاه کنید به: خطوط حامل
حوزه موضوعی: موسیقی
minority carrier
نوعی حامل بار یا الکترون یا حفره، با غلظت کمتر، که در کنار حامل‌های اکثریتی در نیم‌رسانا وجود دارد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
majority carrier
نوعی حامل بار الکتریکی در نیم‌رسانا که غلظت آن از حامل بار دیگر بیشتر است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
universal digital loop carrier, UDLC
سامانۀ انتقالی که در آن از نشانک‌ها/ سیگنال‌های رقمی استفاده می‌شود و نشانک‌ها/ سیگنال‌های قیاسی در مرکز محلی به رقمی تبدیل می‌شوند
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
هر مولکول یا اندامگانی که دِنا را به یاخته‌های هدف منتقل می‌کند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
rudder carrier
اتصالی در بدنۀ شناور که محور سکان را نگه می‌دارد و حامل وزن و فشارهای وارد بر سکان و دسته‌سکان و محور سکان است
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
مجموعۀ دو حامل با کلیدهای سُل و فا و دو در میان آنها که با افزودن خطوط اضافه تمام نت‌های موسیقی را در بر می‏گیرد
حوزه موضوعی: موسیقی
chronic carrier
حاملی که اگر درمان نشود، در تمامی طول دورۀ زندگی خود ریزاندامگان را حمل می‌کند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
temporary carrier
حاملی که فقط در طول دورۀ نهفتگی ریزاندامگان را حمل می‌کند و با بروز عوارض بالینی درمان می‌شود
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی