واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 783
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
transition state
وضعیتی کوتاه‌مدت، واسطۀ بین مواد اولیه و محصولات یک واکنش پایه
stationary state
نوعی حالت انرژی که اتم می‌تواند بدون گسیل تابش الکترومغناطیسی در آن قرار گیرد
absolutive case, absolutive
حالت دستوری فاعل فعل لازم و مفعول صریح فعل متعدی در زبان‌های کنایی‌ـ مطلق (ergative-absolutive) متـ . مطلق
inverted position
به‌کاربرید به‌جای: معکوس 1
به‌کاربرید به‌جای: حالت 3
accusative case, accusative
حالت مفعول صریح فعل متعدی متـ . مفعولی
حالت کوانتومی سامانه‌ای که در آن انرژی گسسته و تابع موج متمرکز شده است
به‌کاربرید به‌جای: گوی گلوئونی
intermediate state
حالتی گذرا بین حالت‌های اولیه (initial state) و نهایی (final state) در فرایند گذار
non-follow up mode, non-follow up
حالتی از سامانۀ سکان که در آن با چرخاندن دسته یا فرمان سکان می‌توان جهت حرکت را تغییر داد، اما برای تغییر جهت مجدد با وجود برگشت فرمان، سامانه منتظر دستورهای دورافزار سکان می‌ماند اختـ . ناپیرو NFU
vocative case
حالتی دستوری که در آن اسم یا گروه اسمی منادا قرار می‌گیرد و در فارسی با «ای» یا «ایا» پیش از اسم یا «ا» در پایان آن یا صرفاً با تغییر آهنگ مشخص می‌شود متـ .حالت آیی ندایی، آیی vocative
emotional state
وضعیت هیجانات فرد به‌خصوص در زمینۀ لذت و ناراحتی که می‌تواند رفتار فرد را تحت تأثیر قرار دهد
حالت واپایشی در سامانۀ واپایش پرواز خودکار که در آن ارتفاع هواگرد براساس نشانک‌های مرجع دریافتی از ارتفاع‌سنج راداری ثابت باقی می‌ماند
حالت‌هایی از ماده که تحت شرایط خاص می‌توانند هم‌زمان وجود داشته باشند
carrier 2
فردی که بدون هیچ نشانۀ بالینی عامل بیماری‌زا را با خود دارد و می‌تواند آن را به دیگران منتقل ‌کند
به‌کاربرید به‌جای: خطوط حامل
minority carrier
نوعی حامل بار یا الکترون یا حفره، با غلظت کمتر، که در کنار حامل‌های اکثریتی در نیم‌رسانا وجود دارد
majority carrier
نوعی حامل بار الکتریکی در نیم‌رسانا که غلظت آن از حامل بار دیگر بیشتر است
universal digital loop carrier, UDLC
سامانۀ انتقالی که در آن از نشانک‌ها/ سیگنال‌های رقمی استفاده می‌شود و نشانک‌ها/ سیگنال‌های قیاسی در مرکز محلی به رقمی تبدیل می‌شوند
DNA carrier
هر مولکول یا اندامگانی که دنا را به یاخته‌های هدف منتقل می‌کند
rudder carrier
اتصالی در بدنۀ شناور که محور سکان را نگه می‌دارد و حامل وزن و فشارهای وارد بر سکان و دسته‌سکان و محور سکان است
مجموعۀ دو حامل با کلیدهای سل و فا و دو در میان آنها که با افزودن خطوط اضافه تمام نت‌های موسیقی را در بر می‌گیرد
chronic carrier
حاملی که اگر درمان نشود، در تمامی طول دورۀ زندگی خود ریزاندامگان را حمل می‌کند
temporary carrier
حاملی که فقط در طول دورۀ نهفتگی ریزاندامگان را حمل می‌کند و با بروز عوارض بالینی درمان می‌شود
pill
فراورده‌های دارویی به شکل دانه‌های گرد و کروی‌شکل کوچک
coincidence bubble
حبابی که مرکزی‌ شدن آن با انطباق تصاویر دو لبۀ آن بر هم مشخص می‌شود
حبابی شیشه‌ای که در زیر پای خلبان و در چانۀ هواگرد، معمولاً بالگرد، قرار دارد
replication bubble
بخشی از دنای در حال همتاسازی که با ریزبین الکترونی به شکل حبابی کوچک دیده میشود متـ . چشم همتاسازی replication eye
bubbling agent
ماده‌ای که حباب تولید می‌کند