واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 860
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
فراورده‌های دارویی به شکل دانه‌های گرد و کروی‌شکل کوچک
حوزه موضوعی: علوم دارویی
coincidence bubble
حبابی که مرکزی‌ شدن آن با انطباق تصاویر دو لبۀ آن بر هم مشخص می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
حبابی شیشه‏ای که در زیر پای خلبان و در چانۀ هواگَرد، معمولاً بالگَرد، قرار دارد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
replication bubble
بخشی از دِنای در حال همتاسازی که با ریزبین الکترونی به شکل حبابی کوچک دیده میشود متـ . چشم همتاسازی replication eye
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
bubbling agent
ماده‌ای که حباب تولید می‌کند
حوزه موضوعی: شیمی
glass refining, fining
فرایند زدودن حباب از شیشۀ مذاب در هنگام ساخت شیشه
حوزه موضوعی: سرامیک
ابزاری برای جذب آب حل‌شده در جریان گاز
حوزه موضوعی: شیمی
sparger, perforated pipe distributor
نوعی ابزار پخش‏کن، به‌صورت لوله‏ای با سوراخ‌هایی در فواصل معین، که در خشک‏کن‌های پاششی و تماس‏دهنده‏های مایع‏ـ بخار و ستون‌های ‏پاشنده از آن استفاده می‏شود تا بخار را در مایع توزیع کند
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی شیمی
فرایند تزریق بخار یا گاز به محلول
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی شیمی
برنگاشت یا تصویری که ازطریق پویانمایی برای لحظه‌ای بر روی تصویر ظاهر و سپس محو می‌شود
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
side scuttle, porthole, hublot
هر یک از دریچه‌هایی عموماً مدور در اطراف ساختمان شناور که برای نورگیری و تهویه تعبیه می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
domain 2
قطعه‌ای بس‌پپتیدی که به یک واحد ساختاری منفردِ دارای هستۀ آبگریز تابیده شده است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
روشی رایانه‌ای برای تعیین توالی‌های دِنای رمزگذار نواحی مجاور یک حبۀ خاص
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
دستگاهی که در آن به‌ کمک دمیدن گاز بر روی نوار نقاله عمل خنک‌ کردن یا خشک ‌کردن حبه‌های جامد انجام می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی شیمی
تلفیق دو یا چند توالی دِنای رمزگذار حبه‌های مختلف در پروتئین‌های متفاوت برای تولید ژنی آمیژه‌ای که یک پروتئین نوترکیب را رمزگذاری می‌کند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
domain expansion
افزایش تعداد حبه‌های متفاوت در یک پروتئین در طی فرایند تکامل
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
conserved domain, CD 1
حبه‌ای در پروتئین که برای عملکردی خاص ضرورت دارد و به همین دلیل در طی تکامل حفظ شده است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
پوششی که زنان برای محافظت از بدن یا پوشاندن سر و صورت به کار می‌برند
حوزه موضوعی: مطالعات زنان
cryptand
واحد مولکولی متشکل از مجموعه‏ای چندحلقه‏ای که یک حفرۀ مولکولی به وجود می‌آورد که می‌تواند واحد دیگری، یعنی کاتیون یا آنیون یا مولکول خنثی، را به‌عنوان مهمان در خود نگه دارد
حوزه موضوعی: شیمی
حجره‌ای که از آن به جای آرامگاه استفاده میشود
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
محصول افزایشی تشکیل‏شده بین یک حجره و یک مهمان یعنی آنیون یا کاتیون یا گروه خنثی
حوزه موضوعی: شیمی
blocking volume
حجمی از دانه که در آن مانده‌مغناطش شیمیایی سنگ در طول زمان‌های زمین‌شناختی ثابت باقی می‌ماند
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
net merchantable volume
حجم ساقۀ اصلی به‌جز کُنده و تاج و بخش‌های پوسیده و آسیب‌دیده
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
gross merchantable volume
حجم ساقۀ اصلی به‌جز کُنده و تاج، اما با احتساب بخش‌های پوسیده و آسیب‌دیده
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
demand volume
تعداد وسایل نقلیه‌ای که پیش‌بینی میشود از یک نقطه یا قطعه‌راه در واحد زمان عبور کنند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
volume of distribution, V, Vd
حجم فرضی از مایعی که لازم است تمام مقدار دارو را در بدن به همان غلظتی که پس از رسیدن به تعادل در پلاسما وجود دارد برساند
حوزه موضوعی: علوم دارویی
piston displacement, displacement 2, cubic capacity 1, swept volume, stroke volume
حجم سیال جابه‌جا‌شده براثر حرکت پیستون که برابر است با حاصل‌ضرب مساحت مقطع سیلندر در طول جابه‌جایی پیستون
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
service volume
بیشترین تعداد وسایل نقلیه‏ای که می‏توانند با حفظ سطح کارایی و در طی زمانی معین از نقطه‏ای مشخص عبور کنند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
link volume, link load
در طراحی، حجم کل اختصاص‏یافته به وسایل نقلیۀ بزرگراه‏ها یا مسافران گذری شاخه‏ای از شبکۀ راه
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
casting volume
مجموع حجم فلز ریخته‌شده در قطعۀ ریختگی
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی