واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 860
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
buffer 2
مدار یا افزاره یا قطعه‌ای که از برهم‌کنش ناخواستۀ مدارها یا افزاره‌های الکتریکی جلوگیری می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی برق
screen 5, shield 1, block 4, pick 1
در بسکتبال، حرکتی که در آن بازیکن مهاجم بین هم‌تیمی و مدافع حریف قرار می‌گیرد تا موقعیتی را برای آزاد شدن هم‌تیمی دارای توپ یا بدون توپ خود فراهم کند
حوزه موضوعی: ورزش
glare screen
هر افزاره یا مانع طبیعی که از آن بتوان برای در امان ماندن چشم راننده در برابر نور چراغ جلوی خودروهای روبه‌رو استفاده کرد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
incident 2
پیشامدی غیر از سانحه که مرتبط با عملکرد هواگَرد است و ممکن است بر ایمنی عملیات تأثیر بگذارد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
پیشامدی که در آن افراد یا شناور یا محمولۀ آن یا محیط‌زیست به مخاطره بیفتد، تاحدی‌که احتمال آسیب رسیدن به آنها وجود داشته باشد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
نگاه کنید به: منطقۀ حارّه
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نگاه کنید به: حاشیۀ باند پرواز
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
ویژگی تَمَکنی که در آن جفت‌ها در طول حاشیۀ یک تخمدان سادۀ تک‌برچه‌ای قرار دارند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
ویژگی تصویری که حاشیه‏های آن با استفاده از پوشانه (mask) حذف شده باشد
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
cropping, crop 2
حذف حاشیه‏های تصویر، معمولاً با استفاده از پوشانه (mask)
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
edge marker post, guide post
نوعی علامت مستطیل‌شکل برای نشان دادن لبۀ راه
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری
میزان مبنای پایداری ایستای هواگرد در امتداد محور طولی که عبارت است از فاصلۀ گرانیگاه در جلوی نقطۀ خنثی که برحسب درصد میانگین وتر آئرودینامیکی بیان می‌شود متـ . حاشیۀ پایداری stability margin
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
کناره‏های تسطیح‏شدۀ باند پرواز، از قبل از آستانه تا انتهای باند، که در برابر بارهای واردۀ ناشی از وزن هواپیما و خودرو آتش‏نشانی و ماشین‌های برف‏روب مقاوم است متـ . حاشیه
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
نگاه کنید به: حاشیۀ ایستایی
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
wetland margins
زمین‌های معمولاً خشک مجاور تالاب که گیاهان و جانوران آن به آب تالاب وابسته‌اند
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
محل برخورد جنگل با اراضی غیرجنگلی، مانند مزرعه، مرتع، سطوح آبی یا اراضی انسان‏ساخت
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
margin of error
نصف طول بازۀ اطمینان
حوزه موضوعی: آمار‏
بیشترین شتاب عمودی که هواگَرد بدون تشدید سازه‌لرز می‌تواند آن را تحمل کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
active continental margin
نوعی حاشیۀ قاره‏ای با فعالیت آتشفشانی و لرزه‏خیزی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
نوعی حاشیۀ قاره‏ای بدون فعالیت آتشفشانی و لرزه‏خیزی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
قابلیت خاک در تأمین آب و مواد مغذی و بستری مناسب برای رشد گیاه
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
نگاه کنید به: حاصل‌ضرب مستقیم
حوزه موضوعی: ریاضی
فرمول‌دار متـ . حاصل‌ضرب دکارتی Cartesian product
حوزه موضوعی: ریاضی
حاصل‌ِضرب غلظت یون‌های موجود در یک محلول مشخص با توجه به ضرایب استوکیومتری (stoichiometry) آنها
حوزه موضوعی: شیمی
مسافری که جای خود را ذخیره نکرده است، اما در هنگام حرکت وسیلۀ نقلیه‏ چنانچه جای خالی وجود داشته باشد سوار می‌شود
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
نگاه کنید به: غرفۀ حاضری‌فروشی
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
توانایی نگهداری اطلاعات در ذهن و بازیابی آن
حوزه موضوعی: علوم تشریحی، روان‏شناسی
incidental memory
حافظه‌ای که بدون کوشش آگاهانه یا قصد به‌ یاد آوردن کسب می‌شود
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
declarative memory
حافظه‌ای که می‌تواند به‌ شکل آگاهانه در قبال درخواست به ‌یاد آوردن فراخوانده شود متـ . دانش اظهاری declarative knowledge
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
long term memory, secondary memory, long term store, permanent memory
جزء تقریباً ثابت دستگاه حافظه که دربردارندۀ اطلاعاتی در محدودۀ چند ثانیه تا چندین دهه است
حوزه موضوعی: علوم تشریحی، روان‏شناسی