واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2369
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
D joint
وصله‌ای برای اتصال درز ریل به شکل حرف D و متناسب با شکل جان ریل
D-structure
نخستین سطح نحوی در نظریۀ حاکمیت و مرجع‌گزینی
D-value
به‌کاربرید به‌جای: زمان کاهش دهکی
Da Costa's syndrome
ورود غیرقانونی به حریم راه‌آهن برای عکس گرفتن از قطار و تأسیسات مربوط
dactyl speech, dactylology
به‌کاربرید به‌جای: هجی انگشتی
شیوه‌ای از بیان که در اعتراض به وحشیگری‌های جنگ جهانی اول شکل گرفت و متأثر از سبک فوتوریسم (futurism) بود و به سبک سورئالیسم (surrealism) منتهی شد
مقدار مجاز مواد مغذی که در یک رژیم غذایی خاص در یک شبانه‌روز به بدن می‌رسد
مقدار متوسط انرژی که یک فرد در طول یک روز عادی مصرف می‌کند متـ . انرژی مصرفی روزانه
daily maximum temperature
بیشینۀ دما در بازۀ زمانی 24 ساعت پیوسته
daily minimum temperature
کمینۀ دما در بازۀ زمانی 24 ساعت پیوسته
daily reference values, DRVs 2
مجموع مقادیر مندرج در برچسب‌های اطلاعات تغذیه‌ای مواد غذایی مصرفی در طول روز، فارغ از هرگونه توصیۀ تغذیه‌ای
daily requirement
حداقل مقدار مواد غذایی که بدن در طول یک شبانه‌روز برای جلوگیری از بروز کمبودهای تغذیه‌ای به آن نیاز دارد متـ . نیاز روزانۀ کمینه minimum daily requirement, MDR
اصطلاحی بر روی برچسب‌های مواد غذایی، حاوی دو دسته اطلاعات مرجع (به‌ درصد) که یکی مربوط به دریافت‌های روزانه و دیگری مربوط به مقادیر روزانۀ مبنا است و برای راهنمایی مصرف‌کنندگان در انتخاب رژیم غذایی سالم درج میشود
نوشابه‌ای که عمدتاً از شیر و فراورده‌های آن تهیه می‌شود
پی‌غذایی آمادۀ مصرف، ازجمله انواع بستنی خامه‌ای و پنیرهای تازه و شیرخاگین، که از فراورده‌های شیری مانند خامه و شیر و ماست تهیه شده باشد
هر فراوردۀ غذایی که از شیر تهیه شود متـ . فراوردۀ شیری milk product
پخشینه‌ای که پایۀ آن چربی شیر است و میزان چربی آن کمتر از کره است
dakhma/ dokhma
ساختاری دایره‌‌شکل که براساس سنت زرتشتی اجساد را در آن رها می‌کردند و پس از متلاشی شدن بافت‌های آنها، استخوان‌ها را در درون چاه مرکزی آن میریختند
damage control team, damage control party
گروهی آموزش‌دیده از خدمۀ شناور که در مواقع اضطراری، مهار آب‌گرفتگی و مقابله با دیگر صدمات احتمالی را بر عهده دارند
damage tolerant
ویژگی هرنوع سازۀ پروازی که پس از بروز خرابی همچنان می‌تواند فشارهای معمول را تحمل کند
ریلی که در نتیجۀ خروج از خط قطار یا بارگیری و جابه‌جایی نادرست یا به‌ دلایل دیگر آسیب دیده باشد
نوعی نشاسته که از تخریب بافت ریزدانه‌های نشاسته در مراحل مختلف ‌آسیاب ‌کردن غلات به دست می‌آید
damped
ویژگی متغیری که دامنۀ آن با زمان کاسته شود
damped oscillation
هر نوسانی که در آن دامنۀ نوسان در طول زمان کاهش یابد
مانعی در سطح سواره‌رو برای کاهش سرعت
شیر یا دریچه‌ای که جریان هوا یا گازهای دیگر را واپایش می‌کند
به‌کاربرید به‌جای: میرانۀ صوتی