واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 113
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
مقدار حدی گران‌روی در آهنگ برش‌های کم
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
zero tillage
no-tillage
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
وضعیتی که در آن دو تایر نصب‌شده بر یک محور کاملاً با یکدیگر موازی هستند
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
نگاه کنید به: ممنوعیت
حوزه موضوعی: اعتیاد
zero-age main sequence
ستاره‌هایی که در ابتدای مرحلۀ رشتۀ اصلی هستند اختـ . نورا ZAMS
حوزه موضوعی: نجوم‌
zero-emission vehicle, ZEV
خودروی که هیچ‌گونه آلاینده‌ای تولید نمی‌کند
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
zero-knowledge proof, ZK proof
نوعی روش اثبات در رمزنگاری که در آن اثبات‌کننده می‌تواند به وارسی‌کننده اثبات کند که یک گزارة مفروض درست است، بدون آنکه هیچ اطلاعاتی به‌جز درستی گزاره به وارسی‌کننده منتقل شود متـ . اثبات دانش‌صفر
حوزه موضوعی: رمزشناسی
zero-order controlled release
واپاییده‌رهشی که در آن دارو با سرعت ثابتی آزاد می‌شود و غلظت آن در بدن تا مدت موردنظر درمان ثابت است
حوزه موضوعی: علوم دارویی
zero-sum
zero-sum game
حوزه موضوعی: آینده‌پژوهی، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
zero-sum game, zero-sum
یکی از وضعیت‌های متصور در نظریۀ بازی که در آن کسب امتیاز از سوی یکی از دو طرف الزاماً به معنای از دست رفتن امتیاز طرف دیگر است
حوزه موضوعی: آینده‌پژوهی، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
zeroization
روشی برای پاک کردن داده‌ها و کلیدهای رمزنگاشتی و اعتبارنامه‌هایی که به‌صورت الکترونیکی ذخیره شده‌اند، ازطریق تغییر یا حذف محتوای داده‌های ذخیره‌شده با هدف جلوگیری از بازیابی آنها
حوزه موضوعی: رمزشناسی
ZEV
zero-emission vehicle
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
ZIFT
zygote intrafallopian transfer
حوزه موضوعی: علوم سلامت
نوعی هندسۀ برداشت سه‌بعدی که در آن محل چشمه‌ها، بین هر دو خط گیرندۀ مجاور، زیگزاگی تعیین می‌شود
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
zigzag cross bedding
herringbone cross bedding
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
آذرخشی معمولی ناشی از تخلیۀ الکتریکی اَبر‌به‌زمین که آذرخش‌راه آن تک و خیلی نامنظم به‌ نظر می‌رسد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نانولوله‌ای که اتم‌های کربن در راستای عرض آن به‌صورت یک‌درمیان بالا و پایین و به ‌شکل زیگزاگ قرار گرفته‌اند
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
فلز روی ریزشده که در پوش‌رنگ‌های محافظ آهن و فولاد به کار می‌رود و نقش رنگ‌دانه را دارد
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
نوعی تُردش فلزمذابی در فولادهای زنگ‌نزن آستنیتی براثر تماس با فولاد روی‌اندود در هنگام جوشکاری یا شعله‌ دادن
حوزه موضوعی: خوردگی
حبه‌ای حاوی فلز روی با اتصالات عرضی که در پروتئین‌های متصل‌شونده به دِنا مشترک است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
zinc whiskering
whiskering
حوزه موضوعی: خوردگی
سرده‌ای از زنجبیلیان علفی ایستادۀ چندساله با حدود 70 گونه، بومی آسیای جنوب شرقی با ساقۀ باریک و نی‌مانند و برگ‌های سرنیزه‌ای سبز براق که از زمین‌ساقه‌ای غده‌ای می‌رویند؛ گل‌های آنها سبز مایل به زرد با لبه‌ای ارغوانی و لکه‌های کرم‌رنگ و گل‌آذین مخروطی و کوچک و سنبله‌ای متراکم است که در تابستان از زمین‌ساقه بیرون میزند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
Zingiberaceae
تیره‌ای از زنجبیل‌سانان علفی با حدود 45 سرده و 700 گونه که در نواحی گرمسیری افریقا و آسیا و امریکا می‌رویند و ییشترین تنوع را در آسیای جنوب شرقی دارند؛ در قاعدۀ برگ‌های دوردیفۀ این گیاهان غلافی وجود دارد که از هم‌پوشانی آنها ساقه‌ای کاذب ایجاد میشود؛ گل‌های نرمادۀ آنها در گل‌آذین گرزنی محدود قرار گرفته و گُل‌پوش آنها از دو حلقه تشکیل شده است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
راسته‌ای از تک‌لپه‌ای‌ها شامل گیاهانی مانند زنجبیل و موز
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
zip wire
zip-line
حوزه موضوعی: عمومی
zip-line, Sypline, zip wire, aerial runway, aerial ropeslide, death slide, flying fox, foefie slide
1. سامانة حمل‌ونقل در مناطق کوهستانی به‌ویژه آبادی‌های دورافتاده در این مناطق 2. بخشی از تجهیزات تفریحی که دو نقطة غیرمسطح را به یکدیگر متصل می‌کند و با استفاده از شیب موجود و قرقره و نیروی گرانش و تسمه‌های آویز جابه‌جایی افراد بین آن دو نقطه را امکان‌پذیر می‌سازد
حوزه موضوعی: عمومی
تیره‌ای از راستۀ آب‏بازسانان با بدن استوانه‏ای و پوزۀ بسیار مشخص که چین‌وشکنی بین آن و پیشانی وجود ندارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
شخصی که بندسُری می‌کند
حوزه موضوعی: عمومی
فعالیتی تفریحی که با بندسُره انجام می‌شود
حوزه موضوعی: عمومی
zipper
لبه‌‌های ازدرزجداشدۀ بدنۀ قوطی در هر قسمت از درز جانبی
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏