واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 113
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
Z-axis
yaw axis
حوزه موضوعی: هوافضا
نگاه کنید به: ثابت مقاومت گرمایی
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
Z" bed"نوعی تخت تاشو و متحرک که قابل تبدیل شدن به میز است متـ . میزشو
گردشگری و جهانگردی
نگاه کنید به: نوزاد رشتۀ اصلی
حوزه موضوعی: نجوم‌
Zannichellia
سرده‌ای از زانیشلیائیان آبزی غوطه‌ور علفی چندساله با یک گونه و پراکنش جهانی که حاشیۀ برگ‌های آن کامل و گل‌آذین‌ آن معمولاً دارای دو گل با دُمگل کوتاه و کلالۀ نامتقارن قیفی است متـ . یال ‌اسبی
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
تیره‌ای از قاشق‌‌واش‌سانان آبزی غوطه‌ور چندساله با چهار سرده و شش گونه که در آب‌های شور یا شیرین می‌رویند و در سرتاسر جهان پراکنده‌اند؛ زمین‌ساقۀ این گیاهان خزنده بلند و باریک و برگ‌های آنها باریک و خطی و متقابل و فراهم یا متناوب با غلاف قاعده‌ای است؛ گل‌های تکجنسی و کوچکشان به‌صورت منفرد در کنار برگ یا در سنبله‌های کوچک قرار دارد متـ . یال‌اسبیان
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
سرده‌ای از نعنائیان شامل گیاهانی بوته‌ای با ساقه‌های منشعب و شاخه‌های متعدد نازک و برگ‌های کوچک تقریباً دایره‌ای و با حاشیۀ صاف و بی‌‌دُم‌برگ و پوشیده از شمار فراوانی غدۀ ترشحی و گل‌آذین متشکل از چرخه‌های متعدد بیضوی یا کروی گل‌های کوچک و سفید و چهار عدد پرچم و فندقچۀ تخم‌مرغی با سطح صاف
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
Zataria bracteata
Zataria multiflora
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
Zataria multiflora var. elatior
Zataria multiflora
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
Zataria multiflora, Zataria bracteata,Zataria multiflora var. elatior
گونه‌ای آویشن شیرازی به شکل بوته‌ای به ارتفاع 30 تا 80 سانتی‌متر و با شاخه‌های زیرین چوبی و بسیار منشعب و بی‌برگ و سفید و با کرک‌های ساده و متراکم و برگ‌های تخم‌مرغی‌ـ دایره‌ای و دایره‌ای و چرخه‌های گل اغلب دور از هم و دارای 8 تا 10 گل و با جام گل به طول 3 میلی‌متر
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
ZC
Zodiacal Catalogue
حوزه موضوعی: نجوم‌
سنگی دولومیتی، با نوارهای مشخص متشکل از لایه‌های خاکستری روشن درشت‌بافت و لایه‌های تیره‌تر ریزبافت
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
لایه‌بندی موزونی که در آن لایه‌های متناوب تیره و روشن تراکم متفاوت پیروکسن و پلاژیوکلاز را نشان می‌دهند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
Zeeman effect
پدیده‏ای که در آن هر خط طیفی اتمی یا مولکولی براثر میدان مغناطیسی ایستا به چند خط هم‏فاصله تجزیه می‌شود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
zen diet, macrobiotic diet
رژیمی برخاسته از فرهنگ ژاپن باستان که با برقراری تعادل بین غذاهای یین (yin) و ینگ ‌(yang) سلامت فرد را تضمین می‌کند
حوزه موضوعی: تغذیه
نقطه‏ای در کرۀ آسمان که درست در بالای سر ناظر است
حوزه موضوعی: نجوم‌
فاصلۀ زاویه‏ای هر جِرم آسمانی از نقطۀ سمت‏الرأس که متمم ارتفاع جِرم است
حوزه موضوعی: نجوم‌
تلسکوپی که جهت آن همواره در محدودۀ کوچکی در اطرافِ سمت‌الرأس قابل تغییر است
حوزه موضوعی: نجوم‌ رصدی و آشکارسازها
نسیمی ملایم و مطبوع
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
zero derivation
فرایندی در واژه‌سازی که ازطریق آن بدون تغییر عناصر زنجیری یک واژه، واژه‌ای جدید با مقولۀ نحوی جدید ساخته می‌شود
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
zero discharge plant
واحد یا تأسیساتی که هیچ مایع خروجی به محیط‌زیست وارد نمی‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
zero discharge, totally effluent free
ویژگی واحد یا تأسیساتی که با بهره‌گیری از بازیابی هیچ‌گونه مواد آلاینده به محیط‌زیست تخلیه نمی‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
zero fuel weight, actual zero fuel weight
حداکثر وزن هواگَرد در هنگام برخاستن بدون احتساب وزن سوخت قابل‌مصرف
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
zero gravity
weightlessness
حوزه موضوعی: فیزیک‏
zero length spring
فنری که در نبود نیروهای خارجی طول مؤثرش صفر باشد
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
zero liquid discharge, ZLD
ویژگی واحد یا تأسیساتی که هیچ مایع خروجی به محیط‌زیست تخلیه نمی‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
zero matrix
null matrix
حوزه موضوعی: ریاضی
واژی که فاقد نمود آوایی باشد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
zero object, null object
در یک رستۀ مفروض، شیئی که در عین‌حال آغازی و پایانی است
حوزه موضوعی: ریاضی
پتانسیل الکترود گاز هیدروژن در فشار یک اتمسفر
حوزه موضوعی: خوردگی، شیمی، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ