واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 41
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
خدماتی که بتوان در محیط اَبر ارائه کرد، مانند خدمات زیرساخت و نرم‌افزار و بن‌سازه و ذخیره‌سازی و امنیت اختـ . خا ـ XaaS
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
x-coordinate
abscissa
حوزه موضوعی: ریاضی
x-line
cross-line
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
x-line roll
crossline roll
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
x-ray anatomy
radiological anatomy
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
بخشی از علم نجوم که به مطالعۀ پرتوِهای نجومی در بازۀ طیفی پرتوِ ایکس می‌پردازد
حوزه موضوعی: نجوم‌ رصدی و آشکارسازها
X-ray multi - mirror telescope
X-ray telescope
حوزه موضوعی: نجوم‌ رصدی و آشکارسازها
سحابی‌ای که دمای آن به‌قدری بالا است که می‌تواند تابش ایکس داشته باشد
حوزه موضوعی: نجوم‌
روشی که در آن نمونه درمعرض تابش پرتوهای ایکس قرار می‌گیرد و انرژی‌های فوتوالکترون‌های گسیل‌شده از سطح نمونه تعیین می‌شود
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
طیف‌سنجی برای تولید طیف پرتو ایکس یک ماده و اندازه‌گیری طولِ‌موج‌های مربوط به اجزای متفاوت آن
حوزه موضوعی: شیمی
اندازه‌گیری و تحلیل پراش پرتو ایکس تولیدشده از بلورها
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
X-ray telescope, X-ray multi-mirror telescope
ابزاری برای آشکارسازی پرتوهای ایکس
حوزه موضوعی: نجوم‌ رصدی و آشکارسازها
x-trainer
elliptical trainer
حوزه موضوعی: ورزش
X2 _T2
velocity profile
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
خدمات اَبری *2 خط تیره به‌‌جای x آمده است و نشان می‌دهد که خا در ترکیب به ‌کار می‌رود.
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
Xanthophyllaceae
Polygalaceae
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
xanthopsia, yellow vision
نوعی رنگین‌بینی که در آن اشیا زرد دیده می‌شوند
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
XC skiing
cross-country skiing
حوزه موضوعی: ورزش
XC-ski
cross-country ski
حوزه موضوعی: ورزش
xenoblast, allotrioblast
یک دانۀ کانی که در هنگام دگرگونی شکل گرفته و وجوه بلوری شاخص آن رشد نکرده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
xenoblastic texture, allotrioblastic texture
نوعی بافت دگرگونی که در آن دانه‌های کانی شکل بلوری منظمی ندارند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
بلوری در یک سنگ آذرین که نسبت به سنگ دربرگیرنده بیگانه به شمار می‏آید
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
xenogeneic graft
xenograft
حوزه موضوعی: پیوند، علوم پایۀ پزشکی
xenogeneic transplantation, heterotransplantation
پیوند زدن یک دگرپیوندینه
حوزه موضوعی: پیوند
xenograft, heterologous graft, heteroplastic graft, heterograft, xenogeneic graft
پیوندینه‌ای که خاستگاهش جانداری از گونه‌ای غیر از گونۀ گیرندۀ پیوند است
حوزه موضوعی: پیوند، علوم پایۀ پزشکی
قطعه‏ای از سنگ دیواره در یک تودۀ آذرین ژرف‌توده‌ای یا آتشفشانی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
xenomorphic-granular texture, allotriomorphic-granular texture
بافت آذرین ویدایی (phaneritic texture) که بخش اعظم آن از دانه‌های هم‌‌اندازۀ بی‌وجه تشکیل شده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
xenomorphic, allotriomorphic
نگاه کنید به: بی‌وجه
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
کسی که از بیگانه می‌هراسد
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
جامعه‌شناسی ترس از بیگانگان که منشأ فرهنگی دارد و غالباً ناشی از تلقی و برداشتی خصمانه نسبت به مهاجران در جوامع و اجتماعات است و عواملی نظیر رقابت بر سر شغل یا تبعیض‌های قومی یا نژادی یا مذهبی بر آن دامن می‌زنند روان‏شناسی‌ ترس بیمارگونه از بیگانگان علوم سیاسی و روابط بین‌الملل ترس آمیخته با نفرت از بیگانگان
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل