واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3064
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
هویت هواگَرد که بر روی دُم عمودی و بدنه به‌صورت عدد درج می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
tail of voltage impulse
بخشی از ضربۀ ولتاژ که پس از قله روی می‌دهد
حوزه موضوعی: مهندسی برق
tail piece
tail-piece
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
tail shaft
propeller shaft
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
بخشی از سازۀ دُم هواگَرد که برای کاهش شدت ضربات ناخواسته، در صورت برخورد با زمین، طراحی شده است
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
tail spar
tail tree
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
هم‌بافی که در آن رشته‌های طناب‌های الیافی به رشته‌های بافه‌های سیمی متصل می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
برخورد دُم هواپیما با زمین در هنگام برخاست
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
tail tree, tail spar
دکل درختی یا دکلی که انتهای سیم‌نقاله به آن وصل میشود
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
tail water
رَواناب آبیاری که از انتهای مزرعه خارج می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
هواگَردی که به ‌جای چرخ دماغه دارای چرخ دُم است
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
tail wheel landing gear, conventional landing gear
ارابۀ فرودی که چرخ‌های اصلی چپ و راست و جلوی در مرکز ثقل هواگَرد و چرخ دُم در انتهای آن است
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
tail wheel, tail landing gear
چرخی که در انتهای بدنه و عقب‌تر از ارابۀ فرود اصلی قرار دارد و دُم را بر روی زمین نگه می‌دارد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
ویژگی مربوط به تعادل هواگَرد که در آن گرانیگاه عقب‏تر از حد مجاز است
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
tail-light panel/ tail light panel, rear panel, back panel
بخشی از بدنۀ خودرو در زیر درِ صندوق عقب که حفرۀ مخصوص چراغ عقب در آن تعبیه می‌شود و در برخی از خودروها پلاک معمولاً بر روی آن نصب می‌شود
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
tail-piece/ tail piece
قطعه‏ای قابل‌تنظیم که به عقبِ برگردان بسته می‌شود تا در هنگام شخم خاک بهتر برگردانده و فشرده شود متـ . دنبالۀ برگردان mouldboard extension
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
پوشش آئرودینامیکی مخروطی‌شکل که بر روی انتهای بدنۀ هواگَرد و به‌ویژه سامانۀ خروجی موتور جت نصب می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
taileron, rolling tailplane, differential tailplane
یکی از دو صفحۀ دُم افقی که در صورت عملکرد یکسان با صفحۀ دیگر نقش سکان افقی را ایفا می‌کند و در صورت عملکرد متفاوت نقش شهپر را ایفا می‌کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
tailor-made tour
گشتی که براساس درخواست‌های خاص مشتری طراحی شده است
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
tailplane
نگاه کنید به: دُم افقی
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
tailwind, following wind
بادی در جهت حرکت جسم متحرک نسبت به زمین
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
سینما و تلویزیون، موسیقی یک نوبت فیلم‌برداری از یک صحنه موسیقی ضبطی منفرد، متمایز و مستمر از یک قطعه یا خطی از آن
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون، موسیقی
برخاستن هواپیما از فرودگاه
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
نوعی بیماری قارچی که به ریشه و پاهنگ/ طوقۀ (crown) غلات حمله می‌کند و علاوه بر کاهش چشمگیر محصول، ممکن است موجب سیاهی ریشه یا کوتولگی (dwarf) یا سفیدخوشگی یا حتی مرگ گیاه می‌شود
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
take-off alternate
takeoff alternate
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
take-off distance
مسافتی که هواپیما از لحظۀ رها شدن ترمز تا عبور از فراز نقطۀ مرجع (reference zero) طی می‏کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
مسافتی که هواپیما بر روی زمین یا آب، از نقطۀ شروع برخاست تا جدا شدن چرخ‌ها از روی باند، طی می‏کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
take-off safety speed, V2
سرعتی که در آن با وجود از کار افتادن یک موتور، امکان اوج‏گیری همچنان وجود دارد اختـ . ساب 2
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
takeaway
takeout
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
takeoff alternate/ take-off alternate
فرودگاه جانشینی که هواپیما اندکی پس از برخاست بنا به ضرورت در صورت عدم امکان بازگشت به فرودگاه خروجی در آن فرود می‌آید
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی