واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 155
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
Q
quality factor
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
Q factor
نگاه کنید به: ضریب کیفیت
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
Q inverse, Q-1
وارون مقدار Q که آهنگ فرواُفت انرژی را برای موج‌های حجمی یا سطحی در هر دوره مشخص می‌کند متـ . وارون ضریب کیفیت
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
Q magnitude
قدر فروسرخ یک جِرم نجومی که به ‌کمک قدر یو و قدر بی و قدر وی محاسبه می‌شود و مستقل از سرخش (reddening) میان‌ستاره‌ای است
حوزه موضوعی: نجوم‌
بُرداری افقی که واگرایی آن در نظریۀ شبه‏زمین‌گَرد و نیمه‏زمین‌گَرد در سمت راست معادلۀ امگا ظاهر می‌شود
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
Q-1
Q inverse
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
وسیله‏ای برای ایجاد تَپ‌های پرتوانِ کم دوام در لیزر متـ . کلید Q
حوزه موضوعی: فیزیک- اپتیک
QA
quality assurance
حوزه موضوعی: علوم دارویی
QAM
quadrature amplitude
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
QBS
qualification based selection
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
QC
quality control
حوزه موضوعی: آمار، ریاضی
QD
quantum dot
حوزه موضوعی: نانوفنّاوری
نگاه کنید به: رمزینۀ پاسخ‌سریع
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
نوعی برنامۀ کاربردی که می‌تواند رمزینۀ پاسخ‌سریع را پویش کند و سپس صفحۀ وب متناظر با آن را در مرورگر نمایش دهد
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
QRM
practical manual
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل ریلی، حمل‌ونقل هوایی، علوم نظامی
QS
quantified self
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
رابطۀ کمی ساختار ـ اثر
حوزه موضوعی: علوم دارویی
QSR
quick-service restaurant
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
quad hockey
roller hockey
حوزه موضوعی: ورزش
quadrant
هریک‌ از چهار قسمت‌ حاصل‌ از تقسیم‌ قوس‌های‌ دندانی‌ بالا و پایین‌ به‌وسیلۀ خط‌ میانی‌
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
نوعی قایق‌آویز که بخش تحتانی بازوی آن یک کمان نیم‌دایره است و از آن برای خارج کردن قایق از کشتی استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
quadrant excavation
روشی برای کاوش محوطه‌های مدور، مانند گورتپه‌ها، بر پایۀ تقسیم محوطه به چهار بخش برابر و کاوش یک‌درمیان آنها متـ . روش چهاربخشی quadrant method
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
جدولی با مقطع نیم‌پخ به شکل ربع‌دایره با ارتفاع 125 یا 150 یا 255 میلی‌متر و شعاع قوس 305 تا 455 میلی‌متر
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل درون‌شهری ـ جاده‌ای
نگاه کنید به: کاوش چهاربخشی
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
quadrant tiller, sectional tiller
دسته‌سکانی که به شکل دایرۀ کامل یا نیم‌دایره یا بخشی از کمان یک دایره است
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
یک چندجمله‌ای همگن درجۀ دوم
حوزه موضوعی: ریاضی
quadratic Stark effect
پدیدۀ شکافتگی خطوط طیف اتم‌ها که متناسب با مجذور میدان الکتریکی اعمال‌شده ‌است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
quadratic Zeeman effect
پدیدۀ شکافتگی خطوط طیف اتم‌ها که متناسب با مجذور میدان مغناطیسی اعمال‌شده است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
quadrature amplitude modulation, QAM
روشی برای کدبندی داده‌ها در مودم‌های پرسرعت که آمیزه‌ای است از مدوله‌سازی دامنه و مدوله‌سازی فاز برای افزایش سرعت انتقال داده‌ها
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
quadrature current
reactive current
حوزه موضوعی: فیزیک‏