واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4667
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
نوعی سرخ کردن مواد غذایی در میزان کمی روغن در تابه و با حرارت ملایم متـ . سرخ کردن سطحی shallow frying
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
pan shot, panoramic shot
نمای حاصل از حرکت چرخشی دوربین حول محور ثابت و در سطح افق
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
pan, pan control
موقعیت صوت در محیطی با دو یا چند بلندگو
حوزه موضوعی: موسیقی
خمیری که از مخلوط کردن چربی و آرد و مایعی مانند شیر به ‌دست می‌آید و از آن در تهیۀ سس سفید استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
دسته‏ای از کشتی‌ها با ابعاد مناسب برای گذر از کانال (canal) پاناما
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
panary fermentation
تخمیر حاصل از فعالیت مخمر در تولید نان
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
انباشتی تقریباً دایره‌ای از خاکه‌یخ با قطر کمتر از 3 متر با لبه‌هایی که براثر برخورد برجستگی پیدا کرده است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
pancasila
مرام/ ایدئولوژی رسمی دولت اندونزی، مبتنی بر اصول پنج‏گانۀ مردم‏سالاری، انسان‏دوستی، عدالت، وحدانیت و اتحاد؛ بعدها اصول پنجگانۀ جنبش عدم تعهد نیز به این نام خوانده شد
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
از دیدگاه سوسور، رویکردی در مطالعۀ زبان که به بررسی ویژگی‌های ثابت زبان در طول زمان می‏پردازد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
ویژگی‌هایی از زمان که فارغ از زبان و مکان ثابت می‏ماند یا برقرار است
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
تیره‌ای از پیچکاجیسانان درختچه‌ای یا درختی دوپایه با ریشه‌های هوایی با حدود چهار سرده و 700 گونه که در نواحی ساحلی یا باتلاقی گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری برّ قدیم می‌رویند؛ این گیاهان در مجمع‌الجزایر مالایی و ملانِزی و ماداگاسکار فراوان یافت می‌شوند و تعدادی از گونه‌های آنها نیز در هاوایی و زلاندنو و جنوب چین و ژاپن می‌رویند؛ میوه‌های برخی از گونه‌های این تیره نشاسته‌ای و خوراکی است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
راسته‌ای از تک‌لپه‌ایها که در نواحی گرمسیری حقیقی پراکنده‌اند؛ بنا بر پژوهش‌های اخیر، شکل رویشی گیاهان این راسته درختی یا درختچه‌ای یا بالارونده یا علفی نخل‌مانند است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
سرده‌ای از پیچکاجی‌سانان با حدود600 گونۀ شناخته‌شدۀ درختچه‌ای کوتاه به ارتفاع کمتر از یک متر یا درختی متوسط تا ارتفاع 20 متر با تاج‌پوشی گسترده و رشدی متوسط؛ تنۀ تنومند آنها دارای انشعابات بسیاری است که اثرات متعدد برگ گرداگرد آن باقی مانده است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
ویژگی بیماری‌ای که در چند کشور همه‌گیر ‌شده است و احتمال می‌رود تمام دنیا را آلوده‌ کند
حوزه موضوعی: پزشکی
pandemicity
حالت دنیاگیر بودن یک بیماری
حوزه موضوعی: پزشکی
pandi club
protection and indemnity club
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
تیره‌ای از گونۀ عقاب‏ماهی‌گیریان و راستۀ شاهین‏سانان که سطح بالایی بدنشان قهوه‏ای و پاها و قفسه سینه‏شان سفید است و یک طوق خال‏دار دارد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
تیره‌ای از راستۀ شاهین‏سانان که عموماً زیستگاه خود را در کنار آب انتخاب می‌کنند و از آبزیان تغذیه می‌کنند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
pandurate
ویژگی بخش یا اندامی به شکل تخم‌مرغ وارونه در گیاهان که در بخش میانی تورفتگی داشته ‌باشد متـ . قلیانی‌شکل panduriform
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نگاه کنید به: قلیانی
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نشستی مستقل متشکل از مجموعۀ افرادی که در بازۀ زمانی معینی دربارۀ‌ موضوعی مشخص بحث و تبادل ‌نظر کنند
حوزه موضوعی: آینده‌پژوهی
عده‏ای از متخصصان و صاحب‏نظران که در گردهمایی‌ها، ضمن بحث و پاسخ به پرسش‌ها، جلسات را اداره می‏کنند
حوزه موضوعی: عمومی
panelling
targeting
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
یکی از بزرگ‌ترین گونه‏های اسبله‏ایان و راستۀ گربه‏ماهی‏سانان با سبیل‌های قطور و طویل که رنگ آنها سبز مایل به خاکستری است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
نظریه‌ای مردود در تکوین مبنی بر اینکه تمام اجزای بدن به شکل ذرات، از طریق کامه‌ها از نسلی به نسل بعد منتقل می‌شوند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
گل‌آذینی نامحدود شامل چندین محور منشعب جانبی با گل‌های دُمگل‌دار (pedicellate)
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
panicled
paniculate
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
paniculate, panicled
ویژگی گل‌آذینی به‌ شکل چندخوشه
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
panner, panoramic potentiometer, panpot
فرمانه‌ای (controller) که موقعیت صوت در یک محیط دوسویه را تنظیم می‌کند
حوزه موضوعی: موسیقی
panniculitis, adipositis
ملتهب ‌شدن بافت چربی زیرپوستی
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی